Kościół św. Idziego w Lubece - Polski Serwis Naukowy

Kościół św. Idziego

Aegidienhof, w głębi kościół św. Idziego

Kościół św. Idziego w Lubece (niem. St. Aegidien zu Lübeck) – najmniejszy kościół na lubeckim Starym Mieście. Położony na uboczu, we wschodniej części centrum, w dzielnicy rzemieślników. Wraz z zabudowaniami poklasztornymi tworzy Dzielnicę św. Idziego (niem. Aegidien-Viertel).

Kwadrat – wielokąt foremny (czworokąt), posiadający cztery boki równej długości oraz cztery kąty wewnętrzne o równej wartości wynoszącej 90°. Kwadrat jest szczególnym przypadkiem prostokąta o wszystkich bokach równej długości. Jest on również szczególnym przypadkiem rombu, którego wszystkie kąty wewnętrzne są proste. Można powiedzieć, że kwadrat to prostokąt będący jednocześnie rombem.
Cegła - materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (→strop Kleina).

Kościół św. Idziego jest jednym z głównych zabytków lubeckiego hanzeatyckiego Starego Miasta, które w 1987 zostało wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Historia

Kościół św. Idziego jest po raz pierwszy wspomniany w 1227. Uważa się, że pierwszy kościół drewniany został wzniesiony w tym miejscu już w latach 1172-1182, za biskupa Heinricha I von Brüssel, który pełnił wcześniej obowiązki opata w klasztorze św. Idziego w Brunszwiku.

Pod koniec XIII w., kiedy doszło do konfliktu pomiędzy radą miasta a biskupem Burkhardem von Serkem, kościół św. Idziego nie angażował się w spory. Aż do reformacji pozostawał pod kontrolą lubeckiej kapituły katedralnej. W czasie reformacji odegrał znaczącą rolę. Księża ze św. Idziego: Andreas Wilms i Wilhelm Antoni jak pierwsi duchowni w Lubece przeszli na protestantyzm.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.
Kaplica (łac. cappa zdrobniale capella kapliczka) – niewielka chrześcijańska budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym obiektem architektonicznym; wydzielone pomieszczenie z ołtarzem lub boczna część kościoła tworząca odrębną całość, w której znajduje się ołtarz.

Zniszczenia wojenne i odbudowa

Kościół nie został poważnie uszkodzony w żadnej z wojen. W czasie bitwy pod Lubeką (1806), budynek został trafiony pociskiem z haubicy. Pocisk spadł na dach, ale nie eksplodował. O wydarzeniach z XIX w. przypomina jedynie kula armatnia tkwiąca w ścianie przy portalu północnym.

W czasie brytyjskiego ataku powietrznego na Lubekę w 1942, kościół nie ucierpiał mocno, pomimo ogromnych zniszczeń w jego najbliższej okolicy (Wahmstraße i Krähenstraße). Fala uderzeniowa po bliskim wybuchu bomby pozbawiła budynek okien, a wraz z nimi witraży.

Portal – architektoniczne, ozdobne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach, czasami także drzwi wewnętrznych.
Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Europejski Szlak Gotyku Ceglanego (ang. European Route of Brick Gothic, EuRoB) jest to trasa turystyczna obejmująca 32 miasta z ceglaną architekturą gotycką w siedmiu krajach wokół Morza Bałtyckiego – w Szwecji, Danii, Niemczech, Polsce, na Litwie, Łotwie i w Estonii.

Opat (łac. abbas - ojciec, arm. abba - ojciec) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.

Intarsja – technika zdobnicza polegająca na tworzeniu obrazu przez wykładanie powierzchni przedmiotów drewnianych (zwłaszcza mebli) innymi gatunkami drewna, czasem podbarwianymi. Wstawki umieszcza się w miejscu usuniętych fragmentów z powierzchni przedmiotu.

Ambona (gr. szczyt, podwyższenie), kazalnica – w budownictwie sakralnym miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań. Przybierała różne formy architektoniczne: od trybuny wspartej na kolumnach (V-VI wiek) do zawieszonej na ścianie lub filarze. W kościołach chrześcijańskich umieszczana zazwyczaj po lewej stronie nawy głównej, w pobliżu prezbiterium. W XX wieku ze względu na rozwój nagłośnienia nie było już wymagane, żeby ambona była na podwyższeniu, co spowodowało masowe budowanie ambon w prezbiterium, w pobliżu ołtarza. Ambony takie przybierają postać mównicy: małego podwyższenia ze stołem, na którym kładzie się lekcjonarz. Ambona szczególnie w poprzedniej formie była często bogato zdobiona, a w czasach baroku przybiera wyszukane formy, np. łodzi. Wtedy też umieszczano nieraz w kościołach dwie ambony, służące do dysput.

Hanza, Liga Hanzeatycka, Związek Hanzeatycki (z st.-wys.-niem. hansa - grupa) – związek miast handlowych Europy Północnej z czasów Średniowiecza i początku ery nowożytnej. Miasta należące do związku popierały się na polu ekonomicznym, utrudniając pracę kupcom z miast nie należących do związku, jednocześnie zaś stwarzały realną siłę polityczną i, niekiedy, wojskową.

Architektura (gr. αρχιτεκτονική architektonike) – czynność projektowania i konstruowania budynków oraz innych struktur przez osobę lub komputer, głównie dla zapewnienia schronienia. Szersza definicja często włącza projekt całości otoczenia od skali makro, czyli jak budynek zintegruje się z otoczeniem, do skali mikro, czyli detale architektoniczne i konstrukcyjne, czasami meble miejskie. Jako zajęcie, architektura to rola osób i komputerów zapewniających usługi architektoniczne. Jako dokumentacja, zazwyczaj bazuje na rysunkach, architektura definiuje charakter budynku. Architekci za główne zadanie mają zapewnienie potrzeb przestrzennych i mieszkaniowych w pewnych grupach przez kreatywne organizowanie materiałów oraz komponentów, biorąc pod uwagę masę, przestrzeń, formę, głośność, teksturę, strukturę, światło, cień, materiały, program oraz pragmatyczne elementy takie jak: koszt, limity technologiczne i konstrukcyjne, aby osiągnąć równowagę z funkcjonalnym, ekonomicznym oraz często z artystycznymi i estetycznymi aspektami. To odróżnia architekturę od inżynierii.

Rada gminy (rada miejska, rada miasta) – organ stanowiący i kontrolny gminy. Do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej.