Kościół św. Michała Archanioła w Kownie

Kościół pw. św. Michała Archanioła w Kownie (lit. "Šv. arkangelo Mykolo bažnyčia"), zwany również Garnizonowym ("Įgulos bažnyčia") - dawny kowieński sobór prawosławny zbudowany w 1893 roku, w Litwie międzywojennej kościół garnizonowy, a po 1991 roku siedziba parafii rzymskokatolickiej.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Język litewski (lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.

Kowieński sobór (lit. Kauno Soboras) wzniesiono na Nowym Mieście w stylu neobizantyjskim wg projektu Konstantina Limarenki (1891-93) przy współpracy D. Grimma. Został pomyślany jako budynek zamykający perspektywę Prospektu Aleksandryjskiego w Kownie (ob. Aleja Wolności, Laisvės alėja), do dziś dominuje w zabudowie dzielnicy Nowe Miasto w Kownie, co miało podkreślać dominację kultury bizantyńskiej w tej części Europy. Wnętrze obiektu zdobiła polichromia wykonana przez zespół malarzy przybyłych z Petersburga.

Kościół łaciński, Kościół rzymskokatolicki, Kościół katolicki obrządku łacińskiego, Kościół Zachodni – największa liczebnie część Kościoła katolickiego, mająca własną, odrębną tradycję liturgiczną oraz własną i odrębną strukturę. Głową Kościoła rzymskokatolickiego jest biskup Rzymu, czyli papież.

Gzyms – element architektoniczny w postaci poziomej, zwykle profilowanej listwy wystającej przed lico muru, która chroni elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową. Nierzadko pełni też funkcję ozdobną. W tym ostatnim przypadku gzyms tworzyć może kilka profilowanych listew z dodatkowymi ozdobami umieszczonymi nad lub pod listwami.

Od 1919 budynek był użytkowany jako garnizonowy kościół katolicki. W 1960 został zamknięty dla celów kultowych, zaś pięć lat później zamieniony na galerię sztuki. Po odzyskaniu przez Litwę niepodległości w 1991 roku został zwrócony parafii rzymskokatolickiej.

Budowla wzniesiona jest na planie kwadratu, z wysuniętym przedsionkiem i półkolistą absydą. Całość wieńczy pięć kopuł położonych na wielobocznych bębnach. Trzy wejścia do świątyni (główne i dwa boczne) dekorowane są portykami i łukami. Boczne fasady obiektu zdobią rzędy pilastrów, lizeny, gzymsy oraz płaskorzeźby z motywami geometrycznymi.

Pilaster – ustawiony przy ścianie (lub w częściowo w nią wtopiony) płaski filar, nieznacznie występujący przed lico ściany. Pełni on zarówno funkcję konstrukcyjną (podpora), jak też dekoracyjną (rozczłonkowuje ścianę). Może stanowić część obramienia otworów okiennych, drzwiowych lub bramnych. W starożytności pilastry występowały dużo rzadziej niż półkolumny i używane były głównie w architekturze rzymskiej.

Przypisy

↑ J. Kucharska, Ilustrowany przewodnik po zabytkach na Wileńszczyźnie i Żmudzi, Burchard Edition, Warszawa 2004, 83-87654-15-9, s.107