Kościół św. Piotra w Monachium - Polski Serwis Naukowy

Kościół św. Piotra w Monachium - ołtarz główny

Kościół św. Piotra (niem. Peterskirche) – kościół katolicki w Monachium, w Niemczech; jest najstarszym kościołem parafialnym stolicy Bawarii. Jego wysoka wieża, nazwana przez monachijczyków „Starym Piotrem” (niem. der Alter Peter), jest charakterystyczną dominantą miasta.

Ignaz Günther (ur. 22 listopada 1725 w Altmannstein, zm. 27 czerwca 1775 w Monachium) − niemiecki rzeźbiarz, tworzący głównie w Bawarii, reprezentant rzeźby rokokowej, twórca subtelnych przedstawień Madonn i aniołów. Tworzył rzeźby w drewnie polichromowanym.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

W miejscu zwanym Petersbergl, przy skrzyżowaniu ważnych traktów handlowych, już w VIII w. pojawiła się wspólnota mnichów, przybyłych tu z opactwa w Tegernsee. Już pierwszy kościół który tu zbudowano, drewniany, został poświęcony pierwszemu apostołowi, św. Piotrowi. Ok. 1150 r. powstała tu pierwsza romańska świątynia murowana, o trzech nawach i dwóch wieżach. Prawdopodobnie w 1181 r. Otton I Bawarski kazał tę świątynię powiększyć, a tę w 1190 r. Otto II von Berg, biskup Freising, poświęcił.

Johann Baptist Zimmermann (ur. 3 stycznia 1680 w Gaispoint koło Wessobrunn, zm. 2 marca 1758 w Monachium) – bawarski malarz i sztukator, jeden z najznamienitszych przedstawicieli baroku i rokoko w Niemczech.

Karol Boromeusz OFS, wł. Carlo Borromeo (ur. 2 października 1538 w Aronie, zm. 3 listopada 1584) − włoski tercjarz franciszkański, kardynał, arcybiskup Mediolanu (1560-1584), święty Kościoła katolickiego.

Pierwsze pisemne wzmianki o świątyni pochodzą z lat 1225 - 1226. W II połowie XIII w. dobudowano czwartą nawę od północy, a następnie przebudowano kościół w stylu gotyckim. Konsekrowany ponownie w 1294 r., spłonął jednak w wielkim pożarze miasta 14 lutego 1327 r. Odbudowa trwała wiele lat, a konsekracja odbudowanego kościoła miała miejsce w 1368 r. W 1386 r. dwie zniszczone pożarem wieże boczne zastąpiła centralnie umieszczona między nimi dzwonnica. W 1495 r. zainstalowano nowy gotycki ołtarz główny, dzieło Erasmusa Gassera, do którego sześć malowideł wykonał pochodzący z Krakowa Jan Polak.

Stiuk – mieszanina gipsu, wapienia i drobnego piasku lub pyłu marmurowego, łatwa do formowania, szybko twardniejąca. Często barwiona na różne kolory, nakładana na podłoże, gładzona i polerowana po wyschnięciu.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

W XVII w. przebudowano wnętrza kościoła w stylu barokowym. Dzwonnicę zwieńczył strzelisty hełm z iglicą sięgającą wysokości 92 m. W latach 1730-1734 Ignaz Anton Gunetzrhainer zainstalował w kościele nowy ołtarz, którego autorami byli Nikolaus Gottfried Stuber, Johann Georg Greiff i Egid Quirin Asam. Pomiędzy 1753 a 1756 r. Johann Baptist Zimmermann wykonał nową, rokokową dekorację wnętrz, obejmującą m. in. dekoracje stiukowe oraz freski przedstawiające sceny z życia apostoła Piotra. Ignaz Günther wykonał w tym czasie m.in. ołtarz św. Sakramentu, posąg św. Karola Boromeusza oraz epitafia grobowe rodziny Wachenstein i hrabiego Josepha Ignaza von Unertl (1759).

Apostoł (gr. apostolos = wysłannik) – nazwa używana w Nowym Testamencie najczęściej na określenie najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego osobiście i "wysłanych" do głoszenia jego nauk. Samo pojęcie występuje też w Nowym Testamencie na określenie innych osób.

Dach hełmowy, hełm (niem. Helm) – w architekturze historycznej zwieńczenie wieży (dach) o konstrukcji drewnianej, rzadziej murowanej z cegły lub kamienia.

W lutym 1945 r. kościół został prawie całkowicie zniszczony na skutek bombardowania. Odbudowa murów zakończyła się posadowieniem nowego krzyża na hełmie wieży 8 września 1951 r. 27 czerwca 1954 r. kardynał Joseph Wendel poświęcił odbudowany ołtarz główny, jednak całość prac przy rekonstrukcji wnętrz zakończono dopiero w 2000 r.

Jan Polak, łac. Johannes Polonus niem. Jan Polack (ur. 1435 w Krakowie?, zm. 1519 w Monachium), jeden z malarzy późnego gotyku. Jeden z ważniejszych twórców działających wówczas na terenie Bawarii, gdzie zostawił bogatą spuściznę artystyczną.

Epitafium (z gr. ἐπιτάφιος epi-taphios, "nad grobem", "na kamieniu nagrobnym") – napis umieszczony na nagrobku lub pomniku upamiętniający zmarłego, jak również sam pomnik w postaci ozdobnej płyty lub tablicy z napisem ku czci zmarłego, najczęściej nie w miejscu pochówku, lecz w innym związanym z daną osobą, np. w kościele, na ścianie, filarze lub posadzce.

Z galeryjki na wieży kościoła, która jest udostępniona do zwiedzania, rozpościera się jedna z najładniejszych panoram Monachium.

Bibliografia

Egert-Romanowska Joanna, Omilanowska Małgorzata (red.): Niemcy. Wiedza i Życie, Warszawa 2003; ISBN 83-7184-197-3.

Góralski Zbigniew: Monachium. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979; ISBN 83-221-0086-8.