Kościół św. Stanisława w Siedlcach

Dzwonnica przy kościele

Kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika – kościół murowany w stylu barokowym, z elementami neoklasycyzmu, w Siedlcach przy ulicy Floriańskiej 3.

Układ kościoła

Budowla na planie prostokąta w typie bazylikowym, o dwukondygnacyjnej fasadzie poprzedzonej portykiem kolumnowym w stylu toskańskim, na którym opiera się balkon. Składa się z nawy głównej z wieńcem kaplic po bokach tworzących nawy boczne, prezbiterium, dwóch zakrystii, chóru i dwóch loży nad zakrystiami. W prezbiterium kościoła znajdują się obrazy czterech ewangelistów z kolekcji Ossolińskich, natomiast w ołtarzach bocznych umieszczono obrazy Szymona Czechowicza.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

W architekturze łuk triumfalny to budowla w kształcie monumentalnej, wolno stojącej bramy stawiana dla upamiętnienia ważnej osoby lub uczczenia ważnego wydarzenia, zwykle zwycięstwa militarnego. Przejście pod łukiem triumfalnym autora lub autorów zwycięstwa było punktem kulminacyjnym pochodu triumfalnego. Pierwsze łuki triumfalne powstawały w starożytnym Rzymie (zwyczaj przejęto od Etrusków), później ten typ budowli był wznoszony w innych krajach i epokach historycznych.

Ołtarz

Ołtarz murowany według projektu Stanisława Zawadzkiego, ozdobiony sześcioma kolumnami okrągłymi, W szczycie ołtarza wyobrażenie Opatrzności Bożej w promieniach i w obłokach. W ołtarzu tym jest wnęka, w której umieszczony jest obraz Matki Boskiej z dzieciątkiem (Matki Boskiej Śnieżnej lub Salus Pupuli Romanus) przeniesiony z wcześniejszego (drewnianego)kościoła. Obraz zasłaniany jest przez Przedstawienie Trójcy św.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Dzwonnica – budynek lub wydzielone pomieszczenie, w którym zawieszono dzwony, mający charakter sakralny lub świecki (np. beffroi przy ratuszu).. Najczęściej w postaci wieży.

Historia

Kościół wybudowany w latach 1740-1749, staraniem Kazimierza i Izabeli z Morsztynów Czartoryskiej według projektu Antoniego Solariego (otrzymał za to 22 tys. zł pol.). Pracami na miejscu kierował murator warszawski Henryk Szultz. W roku 1750 ozdobiony został przez Antoniego Herliczkę, który namalował al fresco ołtarz główny i cztery ołtarze boczne w kaplicach według wzoru fresków z kościoła farnego w Węgrowie. W cztery lata później freski zastąpione zostały obrazami Szymona Czechowicza. Konsekrowany w 1753 roku przez bpa. Antoniego Ostrowskiego, sufragana Krakowskiego.

Brama (wrota) – główne wejście lub wjazd na teren zamknięty, otwór, najczęściej zamykany, umieszczony w określonej budowli (ogrodzeniu, murze, budynku) ujęty w obudowę konstrukcyjno-architektoniczną.

Chór – zespół muzyczny składający się z wokalistów wykonujący utwór jedno- lub wielogłosowy, a capella bądź z akompaniamentem. Najczęściej prowadzony przez dyrygenta lub chórmistrza.

Brama

W pobliżu kościoła przy ulicy Starowiejskiej znajdują się skrzydła boczne dawnej bramy – dzwonnicy, która pierwotnie miała kształt łuku triumfalnego o trzech arkadach.
Brama została wzniesiona na zlecenie Michała Fryderyka Czartoryskiego w latach 1773 - 1776 zapewne według projektu Szymona Bogumiła Zuga.
Rada Miejska podczas I wojny światowej nadała dzwonnicy miano Bramy księżnej Ogińskiej.
W maju (10-13)1941 roku brama, która utrudniała przejazd pojazdów pancernych, została rozebrana przez Niemców.
Obecnie pozostały jedynie skrzydła boczne zawierające niewielkie pomieszczenia użytkowe

Siedlce (ros. Седлец, jid. שעדליץ Shedlits) – miasto we wschodniej Polsce położone pomiędzy rzekami Muchawką i Helenką. Pod względem liczby mieszkańców 48. miejsce w Polsce i 4. w województwie mazowieckim. Siedziba kurii diecezji siedleckiej. Miasto stanowi lokalne i ponadlokalne centrum gospodarcze (rozwinięte handel, usługi i przemysł), edukacyjne (2 szkoły wyższe, seminarium duchowne i 10 szkół średnich, szkoła muzyczna I i II stopnia), militarne (1 Siedlecki Batalion Rozpoznawczy, wojskowa komenda uzupełnień), kulturalne (2 domy kultury, 4 biblioteki, 3 muzea).

Fryderyk Michał Czartoryski (ur. 26 kwietnia 1696 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1775 w Warszawie), książę na Klewaniu i Żukowie, kanclerz wielki litewski od 1752, podkanclerzy litewski od 1724, kasztelan wileński od 1722, podstoli wielki litewski od 1720, współzałożyciel i przywódca Familii.

Bibliografia

Piotr Ługowski: Kościół św. Stanisława w Siedlcach. Studium historyczno-artystyczne obiektu, "Wschodni Rocznik Humanistyczny" t. 3, 2006, s.95-147.

Piotr Ługowski: "De aedificis parochialis" przy kościele św. Stanisława w Siedlcach, "Wschodni Rocznik Humanistyczny" t. 4, 2007, s.101-140.

Piotr Ługowski: "Brama Księżnej Ogińskiej" w Siedlcach - domniemane dzieło Szymona Bogumiła Zuga, "Biuletyn Historii Sztuki" 71(2009), z.3, s.361-367.

Dorota Mączka, Kosciól św. Stanisława w Siedlcach 1532-2000, Siedlce 2001.

Zobacz też

Parafia św. Stanisława

Późnobarokowa plebania z II poł. XVIII w.