Kościół Ducha Świętego w Monachium

Kościół Ducha Świętego w Monachium – ołtarz główny

Kościół Ducha Świętego (niem. Heilig-Geist-Kirche) – kościół katolicki w Monachium w Niemczech. Usytuowany w historycznym centrum miasta, tuż za kościołem św. Piotra, jest jedną z najstarszych świątyń w stolicy Bawarii.

Restauracja (architektura) – zespół działań zmierzających do przywrócenia uszkodzonej lub zmienionej budowli jej dawniejszej formy architektonicznej, wartości artystycznej i użytkowej. Prace restauratorskie przeprowadzane są na podstawie zachowanych materiałów archiwalnych w postaci planów, zdjęć itp. z użyciem oryginalnych detali i zachowaniem ocalałych fragmentów budowli.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Zaczątkiem świątyni była kaplica w stylu romańskim, poświęcona św. Katarzynie, wzniesiona przy hospicjum, ufundowanym tu w 1208 r. przez księcia Ludwika I Bawarskiego. W 1257 r. hospicjum zostało powiększone. Wielki pożar miasta w 1327 r. zniszczył zupełnie hospicjum i kaplicę. Po kilkudziesięciu latach stanął w tym miejscu nowy kościół w stylu gotyckim, pod wezwaniem Ducha Świętego, ukończony w 1392 r. W latach 1724 – 1730 został on całkowicie przebudowany, uzyskując barokowy wystrój, którego autorami byli Johann Georg Ettenhofer i bracia Asamowie.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Kościół św. Piotra (niem. Peterskirche) – kościół katolicki w Monachium, w Niemczech; jest najstarszym kościołem parafialnym stolicy Bawarii. Jego wysoka wieża, nazwana przez monachijczyków „Starym Piotrem” (niem. der Alter Peter), jest charakterystyczną dominantą miasta.

Po sekularyzacji dóbr kościelnych w Bawarii (1803 - 1804) w 1806 r. hospicjum uległo również sekularyzacji, a następnie zostało częściowo rozebrane by umożliwić rozwój wielkiego, istniejącego do dziś placu targowego (niem. Viktualienmarkt). Sam kościół został w latach 1885 - 1888 powiększony, a w 1895 r. zakończono przebudowę jego fasady. W tym samym czasie zlikwidowano do reszty hospicjum.

Duch Święty (hebr. רוּחַ הַקֹּדֶשׁ Ruach ha-Kodesz, gr. τὸ ἅγιον Πνεύμα to hagion Pneuma lub τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον to Pneuma to hagion, łac. Spiritus Sanctus) – w religii chrześcijańskiej trzecia osoba Trójcy Świętej, równa Ojcu i Synowi w bóstwie, majestacie, substancji i naturze. Nie jest bytem zrodzonym, ani stworzonym. Pochodzenie Ducha Świętego interpretowane jest zależnie od tradycji chrześcijańskiej. Według tradycji zachodniej Duch pochodzi od Ojca i Syna, natomiast w tradycji wschodniej - od Ojca przez Syna ( zob. filioque). Według doktryn antytrynitarnych nie jest Osobą Boską, często uważana jest jedynie za przejaw działalności Bożej.

Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna. Inne nazwy to al fresco i buon fresco.

Wnętrze kościoła przedstawia dziś mieszaninę gotyku i baroku. Świątynia była znacznie zniszczona przez bombardowania pod koniec II wojny światowej, a jej odbudowa, zaczęta w 1946 r., dotychczas się nie zakończyła. Większość wyposażenia została odtworzona, reszta pieczołowicie odrestaurowana. Ołtarz główny, barokowy, był dziełem N. Stubera. Został ponownie poświęcony w 1955 r. W centrum zawiera oryginalny obraz „Zesłanie Ducha Świętego” pędzla U. Lotha (z 1649 r.), któremu po bokach towarzyszą również oryginalne rzeźby aniołów dłuta J. G. Greiffa (ok. 1730 r.). W 1973 r. rozpoczęto restaurację wystroju malarskiego kościoła, w tym fresków „Siedem darów Ducha Świętego” braci Asamów.

Bibliografia

Egert-Romanowska Joanna, Omilanowska Małgorzata (red.): Niemcy. Wiedza i Życie, Warszawa 2003; ISBN 83-7184-197-3.

Góralski Zbigniew: Monachium. Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979; ISBN 83-221-0086-8.