Kościół Jana Bożego w Warszawie - Polski Serwis Naukowy

Kościół pod wezwaniem św. Jana Bożego w Warszawie – znajduje się przy ul. Bonifraterskiej 12 w Warszawie, należy do parafii pod wezwaniem św. Jana Bożego i św. Andrzeja Apostoła. Istnieje od 1728.

Historia

Bogusław Leszczyński w 1650, w swoim miasteczku dziedzicznym Leszno pod Warszawą, ufundował kościół i klasztor bonifratellom jak ówcześnie nazywano bonifratrów. Pierwszym przeorem klasztoru był neapolitańczyk ks. Modest Genoino popularny w Warszawie chirurg. Fundacja była skromna a miejsce zbyt oddalone od centrum stolicy. Bonifratrów wsparli bracia Tobiasz Morsztyn – łowczy wielki koronny i Jan Jędrzej Morsztyn – referendarz.

August II Mocny (niem. August II der Starke ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (wg kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski i wielki książę litewski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.

Bogusław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. ok. 1612, zmarł 23 września 1659) – syn Rafała Leszczyńskiego, starosta generalny Wielkopolski od 1642, podskarbi wielki koronny od 1650, podkanclerzy koronny od 1658. Ojciec Rafała Leszczyńskiego, dziad króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego.

Tobiasz w swoim testamencie spisanym w 1664 rozporządził (pisownia oryginalna z pominięciem akcentów é):

Powyżej jest mowa o Janie Wielopolskim – kasztelanie wojnickim a obiecany Tobiaszowi Morsztynowi plac znajdował się na Wielopolu w rejonie budowanego przez Jana Jędrzeja Morsztyna pałacu zwanego saskim czyli w rejonie obecnego Placu Piłsudskiego.

Budowę kościoła i klasztoru ukończono w 1673.

Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego znajduje się w centrum Warszawy, pomiędzy Ogrodem Saskim a ulicami Moliera, Królewską i Ossolińskich. Na zachód od niego ciągnie się Oś Saska.

Andrzej Apostoł – święty, jeden z dwunastu apostołów, wg świadectwa Ewangelii Pierwszy Powołany (cs.: Первозванный) spośród apostołów (wcześniej był uczniem św. Jana Chrzciciela), brat świętego Piotra, patron Szkocji, Grecji, Rosji, Hiszpanii, Sycylii. Według tradycji chrześcijańskiej prowadził działalność misjonarską na terenach nad Morzem Czarnym.

Król August II Mocny w 1713 zakupił pałac Morsztyna na swoją rezydencję i zaczął przyłączać do niego sąsiadujące tereny, także teren klasztoru i kościoła bonifratrów. W związku z tym przeznaczył 12 000 talarów bitych na budowę nowego kościoła na miejscu, w którym znajduje się obecnie.

Batalion "Parasol" – harcerski batalion Armii Krajowej biorący udział w powstaniu warszawskim, składający się przede wszystkim z członków Szarych Szeregów.

August Aleksander Czartoryski wł. Aleksander August (ur. 9 listopada 1697 w Warszawie, zm. 4 kwietnia 1782), syn Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Morsztynów. Młodszy brat Michała Fryderyka i ojciec kandydata do tronu - Adama Kazimierza Czartoryskiego.

Prace rozpoczęto w 1728 a kilka lat później biskup poznański Jan Tarło poświęcił kościół i klasztor.

Kiedy budowano kościół, postawiono także budynek szpitalny. Początkowo było w nim zaledwie 8 łóżek. Dopiero w 1760 książę August Czartoryski, wojewoda ruski, wybudował nową salę chorych na 34 łóżka i kilka pomieszczeń pomocniczych. Także budowniczy kościoła (architekt) Jakub Fontana w swoim testamencie z dnia 20 marca 1773 zapisał 74 000 złp. na utrzymanie i lekarstwa dla chorych. Zapis ten zatwierdził sejm delegacyjny w 1775.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Jan Boży, właśc. Jan Cidade, port. João de Deus (ur. 8 marca 1495 w Montemor-o-Novo w Portugalii, zm. 8 marca 1550 w Grenadzie) – założyciel zakonu bonifratrów, święty katolicki, jedna z czołowych postaci religijnych XVI-wiecznej Hiszpanii, gdzie żył i pracował.

Początkowo bracia zakonni (w tym prowincjał i przeor) nie byli księżmi a tylko zakrystianin i kapelan sprawowali posługę kapłańską. Z czasem bracia miłosierdzia zainteresowali się medycyną. Były prowincjał zakonu w Polsce Paschal Stirzelheimer otrzymał doktorat z medycyny w Zamościu.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Szpital to jedna z najważniejszych jednostek organizacyjnych w systemie opieki zdrowotnej. W szpitalu udziela się świadczeń zdrowotnych w warunkach zamkniętych. Najważniejszym zadaniem szpitali jest leczenie pacjentów, ale oprócz tego zajmują się opieką zdrowotną ludzi zdrowych, np. szpitale położnicze.

Powołany w przypisach J. Bartoszewicz tak opisuje nadanie P. Stirzelheimerowi doktoratu:

W czasie zaborów bonifratrzy byli represjonowani przez władze carskie za pomoc powstańcom z 1831 i 1863.

Podczas powstania warszawskiego kościół, szpital i budynki przyklasztorne stanowiły istotne punkty powstańczego oporu. Były bronione przez żołnierzy batalionów „Zośka”, „Parasol” i „Czata 49” do 25 sierpnia 1944. Budynki bardzo ucierpiały podczas tych walk. Kościół został odbudowany po wojnie, pominięto jednak rekonstrukcję szpitala. We wnętrzach kościoła nie ma prawie żadnych zabytków – znajduje się w nim jedynie obraz św. Andrzeja z XVII wieku (w ołtarzu bocznym) i Najświętszej Marii Panny w ołtarzu wielkim. Są w nim także tablice memoratywne, niektóre z nich poświęcono pamięci Armii Krajowej i o. Serafinowi Klocowi, który umożliwił i wspierał odbudowę kościoła.

Najświętsza Maryja Panna (w skrócie: NMP, Święta Panienka lub Maryja) – jeden z dwóch oficjalnych tytułów Marii z Nazaretu, matki Jezusa, używany m.in. w Kościele katolickim w Polsce. Drugi tytuł to Matka Boża (pot. Matka Boska). Tytuły te bywają też używane w innych kościołach chrześcijańskich, zwłaszcza prawosławnych i mariawickich. Kościoły protestanckie odrzucają tytuł "Najświętsza Maryja Panna", uważając, iż jedynym "najświętszym" (jedynym "świętym" w ogóle) jest tylko Bóg.

Galeria

Tablica pamiątkowa na ścianie kościoła

Kościół pod wezwaniem św. Jana Bożego

Drzeworyt z około 1855

Przypisy

Rejestr zabytków nieruchomych m. st. Warszawy. [dostęp 2010-01-22].
↑ Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855 str. 233-237

Linki zewnętrzne

Klasztor bonifratrów w Warszawie