Kościół Matki Bożej Królowej Polski w Bydgoszczy

Kościół Matki Bożej Królowej Polski w Bydgoszczy – kościół położony w Bydgoszczy, którego patronem jest Matka Boża Królowa Polski.

Położenie

Kościół znajduje się przy ul. Toruńskiej 428 na wschodnich krańcach Bydgoszczy na osiedlu Łęgnowo.

Historia

Budowa kościoła odbyła się w kontekście intensywnego rozwoju ewangelickiej architektury sakralnej w Bydgoszczy i na jej przedmieściach w końcu wieku XIX i na początku XX. Wówczas wzniesiono na tym terenie osiem zborów ewangelicko-unijnych, w większości neogotyckich, licowanych czerwoną cegłą.

Sklepienie krzyżowe - sklepienie zbudowane na planie kwadratu z dwóch, przenikających się sklepień kolebkowych, z których pozostawiono górne części sklepień. Podparte jest na czterech filarach lub słupach usytuowanych w wierzchołkach kwadratu (planu pomieszczenia). Podpory znajdują się pod przekątnymi powstającymi przez przecięcie się kolebek. Wzdłuż nich przenoszone są obciążenia. Sklepienie stosowane znacznie częściej niż klasztorne, pozwalało na swobodniejsze kształtowanie wnętrza.

Blenda (niem. blende ślepe okno, ślepa wnęka) – płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, stosowana przede wszystkim w celach estetycznych, rzadziej do odciążenia ściany.

Gmina ewangelicko-unijna na terenie Łęgnowa istniała przed 1885, a wierni wyznania luterańskiego mieszkali na tym terenie już w XVIII w. Na początku XX w. gmina uzyskała zgodę na budowę własnej świątyni. Prace przy wznoszeniu i wyposażeniu kościoła przeprowadzono w latach 1910-1911. W tym czasie założono również cmentarz ewangelicki w centralnym punkcie wsi, który dziś jest nieczynny.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

Św. Stanisław ze Szczepanowa (ur. ok. 1030 w Szczepanowie, zm. 11 kwietnia 1079 w Krakowie) – polski duchowny katolicki, biskup krakowski, męczennik, uznany przez Kościół katolicki za świętego. Jeden z katolickich patronów Polski, patron archidiecezji krakowskiej i diecezji sandomierskiej.

Świątynia służyła niemieckiej gminie kościoła ewangelicko-unijnego do 1945, chociaż najlepsze lata dla rozwoju parafii i zboru zakończyły się już wraz z wybuchem I wojny światowej.

Po zakończeniu II wojny światowej kościół pismem Starosty Powiatu Bydgoskiego z dnia 17 lutego 1945 r. został przekazany parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Solcu Kujawskim. 9 września 1945 r. świątynia została poświęcona przez ks. Franciszka Hanelta i służyła w latach 1945-1958 jako kościół filialny parafii w Solcu Kujawskim. W tym czasie wnętrze przystosowano do pełnienia liturgii katolickiej.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Patron – symboliczny religijny opiekun kraju, miasta, diecezji, przedsięwzięcia, profesji, obiektu budowlanego, zawodów sportowych, ludzi itp. W Kościele katolickim i innych kościołach chrześcijańskich takimi osobami są święci, którzy najczęściej stają się opiekunami świątyń i poszczególnych ludzi noszących ich imię (wezwanie).

1 lipca 1958 r. został utworzony w Łęgnowie-Plątnowie ośrodek duszpasterski. Odtąd świątynia służyła miejscowym wiernym. Parafia pw. Matki Bożej Królowej Polski został erygowana oficjalnie 31 maja 1968 r. przez kard. Stefana Wyszyńskiego.

W latach 1972-1974 w miejsce rozebranej pastorówki wybudowano plebanię, a budynek gospodarczy przerobiono na dom katechetyczny. Obecnie mieści się w nim magazyn Caritas diecezji bydgoskiej.

W 1978 r. tereny Łęgnowa wraz z kościołem zostały włączone w obręb administracyjny miasta Bydgoszczy.

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Wieża kościelna to w architekturze osobna budowla lub część budynku kościoła. W architekturze włoskiej szczególnie popularne były wieże wolno stojące (kampanile, dzwonnice). We Francji często budowano wieże na skrzyżowaniu nawy głównej i nawy poprzecznej. Z kolei w Niemczech popularne były wieże od strony zachodniej (westwerk), pojedyncze lub podwójne. W wielkich bazylikach średniowiecznych budowano dwie wieże na skrzyżowaniu nawy głównej ze wschodnim i zachodnim transeptem oraz wieże boczne, przy zakończeniach transeptów. W kościele w Cluny znajdowało się sześć wież.

Architektura

Kościół zbudowany został w stylu neogotyku, popularnie stosowanym w Bydgoszczy w architekturze sakralnej na początku XX w..

Świątynia jest ceglana, z otynkowanymi blendami, wnękami okiennymi, ostrołukowymi otworami okiennymi i drzwiowymi. Jest jednonawowa, z kwadratowym, prosto zamkniętym prezbiterium skierowanym na wschód, wbudowanym w przyziemie wieży. Wieża jest pięciokondygnacyjna nakryta dachem namiotowym z lukarnami. Od północy przylega do niej zakrystia. Szczyt zachodni kościoła jest zdobiony sterczynami.

W okresie tym Bydgoszcz była grodem strażniczym (1030-1238), potem kasztelańskim (od 1238) i przejściowo książęcym (1314-1323). Nie omijały ją wydarzenia polityczne związane z polityką Piastów w okresie rozbicia dzielnicowego oraz wojny polsko-krzyżackie (1308-1309 i 1327-1332). Na początku XIV wieku można mówić o Bydgoszczy jako przedlokacyjnym ośrodku miejskim (oppidum).

Lukarna - pionowe okienko na dachu doświetlające poddasze. Pojawiło się w architekturze gotyku we Francji. W okresie baroku najbardziej ozdobne, od XIX wieku stopniowo pozbawiane detali architektonicznych, stosowane do dnia dzisiejszego, zachowało swoją praktyczną rolę.

Wnętrze

We wnętrzu kościoła, w części zachodniej zachował się drewniany chór muzyczny. W nawie zastosowano drewniane sklepienie kolebkowe, w prezbiterium sklepienie krzyżowe, a w zakrystii strop.

Zobacz też

Obiekty sakralne w Bydgoszczy

Struktury wyznaniowe w Bydgoszczy

Historia Bydgoszczy

Przypisy

Diecezja Bydgoska: Bydgoszcz – NMP Królowej Polski. [dostęp 2010-10-12].
Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008.

Bibliografia

Kuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. [w:] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998

Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008.