Kościół Najświętszego Serca Jezusa i św. Floriana w Poznaniu

Kościół Najświętszego Serca Jezusa i św. Floriana w Poznaniu – świątynia parafialna nawiązująca do stylu neoromańskiego znajdująca się na Jeżycach przy ul. Kościelnej 3.

Historia

W kwietniu 1890 ówczesny proboszcz parafii św. Wojciecha, która obejmowała wieś Jeżyce, zakupił za zgodą administratora archidiecezji poznańskiej Edwarda Likowskiego dwie parcele przy ul. Kościelnej płacąc za nie 32 900 marek, które spłacono ze składek wiernych parafii i diecezji w sześć lat. Na gruncie należącym już do kościoła, jeszcze w 1890 wzniesiono klasztor elżbietanek, które przybyły na Jeżyce w październiku tego roku. Przez następnych kilka lat trwała dyskusja, czy planowany kościół ma stać się świątynią nowej parafii czy jedynie filią parafii św. Wojciecha. Decyzję o erygowaniu parafii podjął 28 czerwca 1894 prymas Florian Stablewski, jednak musiało ją jeszcze zatwierdzić Ministerstwo Spraw Duchownych i Szkolnych, co nastąpiło w grudniu, a odpowiednie zezwolenie wydano 6 stycznia 1895.

Lourdes (oks. Lorda) – miasto i gmina w południowo-zachodniej Francji, u podnóża Pirenejów, nad rzeką Gave de Pau, w regionie Midi-Pyrénées, w departamencie Pireneje Wysokie.
Secesja – styl w sztuce europejskiej ostatniego dziesięciolecia XIX wieku i pierwszego XX wieku, zaliczany w ramy modernizmu. Istotą secesji było dążenie do stylowej jedności sztuki dzięki łączeniu działań w różnych jej dziedzinach, a w szczególności rzemiosła artystycznego, architektury wnętrz, rzeźby i grafiki. Charakterystycznymi cechami stylu secesyjnego są: płynne, faliste linie, ornamentacja abstrakcyjna bądź roślinna, inspiracje sztuką japońską, swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaszczyznowość i linearyzm oraz subtelna pastelowa kolorystyka.

W 1894 na działce wybudowano ochronkę, którą prowadziły elżbietanki, kaplicę, która aż do wzniesienia właściwej świątyni miała pełnić funkcję kościoła oraz salę, która służyła spotkaniom różnych organizacji katolickich. Kamień węgielny został wmurowany 21 listopada 1897 przez prymasa Stablewskiego. W tym samym roku, w głosowaniu wybrano również patrona parafii - św. Floriana. Podwójne wezwanie zatwierdził papież Leon XIII, który nadał jednocześnie podwójny przywilej odpustowy, w dzień św. Floriana oraz na uroczystość Serca Jezusowego. Z powodu wyboru św. Floriana na patrona świątynia stała się też kościołem garnizonowym straży pożarnej.

Uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa – w liturgii kościoła rzymskokatolickiego uroczystość ku czci Serca Jezusa przypadająca w pierwszy piątek po oktawie Bożego Ciała, a zatem w piątek po drugiej niedzieli po Zielonych Świątkach (Pięćdziesiątnicy).
Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

Konkurs na nowy kościół wygrał projekt prof. Jana Rakowicza wzorowany na romańskim kościele w Schwäbisch Gmünd w Wirtemberdze. Miała to być duża świątynia na 2 500 osób.

Konsekracja świątyni miała miejsce w 1911. Podczas I wojny światowej skonfiskowano komplet dzwonów kościelnych. W 1919 przy kościele powstała grota Matki Boskiej z Lourdes. W 1927 na wieży zawisły nowe dzwony, wykonane przez F. Felczyńskiego z Kałusza: Serca Jezusowego - 1554 kg, Świętych Apostołów - 617 kg, Świętego Floriana - 495 kg oraz Królowej Korony Polskiej - 335 kg.

Twierdza Poznań (niem. Festung Posen) – zbiór fortyfikacji zbudowanych na terenie miasta Poznań w XIX i na początku XX w., trzeci co do wielkości system tego typu w Europie. W skład twierdzy wchodziły dwa rejony: twierdza poligonalna (rozciągająca się wzdłuż ścisłego centrum miasta) oraz twierdza fortowa – 18 fortów + szereg obiektów wspomagających umieszczonych w pierścieniu o średnicy 9,5 km oraz obwodzie 30 km. Fortyfikacje twierdzy poligonalnej zostały rozebrane w XIX w., natomiast twierdza fortowa jest w większości zachowana a obiekty są własnością miasta lub zajmowane są przez prywatne firmy.
Balas, także balasek, balaska, tralka – w architekturze słupek balustrady złożony na ogół z dwóch dzbanuszków zwanych też lalkami, połączonych ze sobą podstawami.

W okresie międzywojennym przy kościele działały liczne organizacje katolickie oraz dwa chóry. Wydawano również dwa czasopisma. 6 października 1941 władze okupacyjne zamknęły świątynię zmieniając ją na magazyn archiwum. Kościół i zakrystię ograbiono z części wyposażenia oraz ponownie skonfiskowano dzwony.

Podczas walk o miasto w 1945 zniszczeniu uległy dachy i wieża. Po usunięciu składowanych dokumentów świątynię ponownie otwarto 5 czerwca 1945. Podczas renowacji w 1949 z wieży usunięto strzelisty hełm i zegar, a do naw bocznych dobudowano dostosowane stylem kruchty. W latach 1950-1953 odnowiono wnętrze i odtworzono zaginione elementy ruchome wystroju. Na wieżę trafił trzeci już komplet dzwonów, tym razem trzech, odlanych z żelaza.

Bitwa o Poznań – walki o Poznań, które toczyły się w styczniu i lutym 1945 pomiędzy nacierającą podczas operacji wiślano-odrzańskiej Armią Czerwoną wspomaganą oddziałami polskimi a Niemcami.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

W 1977 kościół wpisano do rejestru zabytków. W dniu 2 czerwca 1981, dzięki zbiórce złomu metali kolorowych wśród parafian, na wieży zawisł czwarty w historii świątyni zestaw dzwonów. Są to odlane z odpowiedniego stopu dzwony Najświętszego Serca Jezusa (o wadze 1190 kg), Maryi Królowej Polski (700 kg), Świętego Józefa (580 kg) i Świętego Floriana (305 kg). W latach 1980-1986 odnowiono witraże. Ostatni remont elewacji miał miejsce w 2005 roku.

Portal – architektoniczne, ozdobne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach, czasami także drzwi wewnętrznych.
Strop (budownictwo) – poziomy element konstrukcyjny oddzielający poszczególne kondygnacje budynku. Strop przenosi obciążenia na pionowe elementy (ściany lub słupy). Na górnej powierzchni stropu układana jest podłoga, a dolną powierzchnię najczęściej pokrywa się tynkiem, tworząc sufit.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)