Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Bardzie

Bryła kościoła

Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Bardzie - kościół pocysterski nad Nysą Kłodzką wzniesiony w latach 1686-1704 za rządów opata Augustyna Nedecka wg projektu Michała Kleina.

Od 1230 r. kościół w Bardzie podlegał augustianom z Kamieńca Ząbkowickiego, których miejsce w 1251 r. zajęli cystersi z Lubiąża. Od XIII w. Bardo stało się ośrodkiem kultu maryjnego. Pielgrzymi przybywali do słynącej z cudów figury Matki Boskiej z Dzieciątkiem, tzw. Tronującej Madonny. W czasie wojen figurę wywożono do bezpiecznych miejsc: Kłodzka i Kamieńca.

Bardo (niem. Wartha) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bardo, nad Nysą Kłodzką. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego.

Nysa Kłodzka (czes. Kladská Nisa, niem. Glatzer Neisse) – rzeka w południowo-zachodniej Polsce, na terenie województw dolnośląskiego i opolskiego, lewobrzeżny dopływ Odry.

W późnobarokowym zespole ciekawa jest świątynia z kształcie trójnawowej, emporowej bazyliki bez transeptu. We wnętrzu znajduje się zespół późnobarokowych ołtarzy. Przy dekoracji pracowali H. Hartmann i M. Richter. Organy stworzył F. J. Eberhardt. Obok kościoła postawiono budynki klasztorne, gdzie do 1810 r. przebywali cystersi.

Lubiąż (niem. Leubus) – wieś (w latach 1249-1844 miasto) w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wołowskim, w gminie Wołów, przy przeprawie przez Odrę, 54 km od Wrocławia. Miejscowość jest zamieszkana przez 2180 osób (stan na 31.12.2006).

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Do wyposażenia kościoła należą także barokowe obrazy baroku ze Śląska – 2 obrazy Michaela Willmanna (Pokłon trzech króli, Św. Jadwiga), jeden monumentalny obraz z pracowni Willmanna Nawiedzenie NMP (prawdopodobnie wykonany przez M. Willmanna z dużym udziałem syna Michaela Willmanna Młodszego) oraz dwa obrazy atrybuowane w 2009 roku Bernardowi Krausemu zwanemu "Małym Willmannem" (Wizja Św Ludgardy oraz Wizja Św. Bernarda).

Kamieniec Ząbkowicki (niem. Kamenz, Camenz) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Kamieniec Ząbkowicki.

Postulat (łac. postulare - żądać, wymagać) - pierwszy okres życia we wspólnocie zakonnej, poprzedzający nowicjat. Postulat może trwać od kilku tygodni do 2 lat. Służy postulantom do poznania zakonu i wciągnięcia się do życia zakonnego. W związku z tym, że postulant lub postulantka nie składają żadnych przyrzeczeń, mogą w każdej chwili przerwać postulat i opuścić wspólnotę bez żadnych konsekwencji. Bezpośrednio po postulacie rozpoczyna się nowicjat.

Na początku XX w. straż przy cudownej figurze objęli osadzeni w 1900 r. w klasztorze redemptoryści. Obecnie w klasztorze istnieje małe muzeum związane z historia kultu maryjnego w Bardzie (zawierające między innymi fragmenty wyposażenie kościoła opactwa w Lubiążu oraz jeden z nielicznych zachowanych obrazów świdnickiego malarza barokowego Franza Heigla. 4 lipca 2009 kościół podniesiono do godności bazyliki mniejszej oraz przyłączono obiekt do Szlaku Sakralnej Sztuki Barokowej im. Michaela Willmanna.

Zakon Świętego Augustyna (Augustianie, łc. Ordo Sancti Augustini – OSA) – zgromadzenie zakonne powstałe 1 marca 1256 roku po zjednoczeniu różnych wspólnot eremickich, które żyły według reguły świętego Augustyna z Hippony. Zakon augustianów jest zaliczany do zakonów żebrzących. Ubiorem jest czarny habit z kapturem i skórzanym pasem. Do Polski (konkretnie do Krakowa) zostali sprowadzeni z Czech w 1342 roku przez króla Kazimierza Wielkiego. Samodzielna polska prowincja zakonna powstała 6 lipca 1547 roku.

Bernard Krause – malarz śląski (1743-1803) zamykający swoją twórczością najciekawszy okres baroku śląskiego. Często nazywany "małym Willmanem" ze względu na częste kopiowanie obrazów Michaela Willmanna. Podobnie jak Willmann był związanym z zakonem cystersów, który był głównym zamawiającym i od którego Krause zakupił dwór opatów cysterskich w Ząbkowicach Śląskich. Aktualne badania projektu "Szlak Sakralnej Sztuki Barokowej im. Michaela Willmanna" wykazały, iż na obszarze Śląska znajduje się bardzo duża ilość dzieł tego malarza zazwyczaj przypisywanych innym artystom. Najciekawsza kolekcja dzieł tego malarza znajduje się w Henrykowie, Krzeszowie, Ząbkowicach, Świdnicy, Pławnej, Opawicy, Czeskim Javorniku oraz prawdopodobnie w Wojciechowie oraz Wierzbnej. Duża kolekcja jego obrazów (zazwyczaj kopi obrazów Willmanna) znajduje się w kościółkach filialnych opactwa Cystersów w węgierskim Zirc. Jego obrazy znajdują się też prawdopodobnie w Wołowie oraz rejonie Jeleniej Góry. Aktualnie trwają poszukiwania kolejnych dzieł tego malarza oraz jego bratanka, "Franza Krausego" (prawdopodobnie Wrocław oraz Henryków).

W klasztorze przy parafii oprócz wspólnoty domowej od 24 września 2011 mieści się także postulat redemptorystów.

Przypisy

Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo dolnośląskie (pol.). 2011-12-31. [dostęp 13.06.2010].
Postulanci rozpoczęli rok formacji w Bardzie Śląskim

Bibliografia

Kaczorowski B., Słownik szkolny zabytki kultury polskiej, wyd. WSiP, Warszawa 1996, ISBN 83-02-05978-1

Linki zewnętrzne

Opis sanktuarium