Kościół Trynitarzy w Bratysławie

Kościół Trynitarzy (oficjalnie Kościół św. Jana z Mathy i Feliksa z Valois, słow. Kostol trinitárov, Trinitársky kostol, Trojičný kostol, Kostol svätého Jána z Mathy a svätého Felixa z Valois, węg. Szent Háromságtemplom, Mathai Szent János és Valois Félix templom) - katolicka świątynia znajdująca się w bratysławskiej dzielnicy Stare Miasto, przy placu Župné námestie.

Kopuła – sklepienie o kształcie czaszy, półkoliste, półeliptyczne, ostrołukowe lub cebulaste, oparte na murze lub bębnie budowane nad pomieszczeniami o planie kolistym, eliptycznym albo wielobocznym za pośrednictwem pendentywów lub tromp.

Jozef Tiso (ur. 13 października 1887 w Wielkiej Bytczy – zm. 18 kwietnia 1947 w Bratysławie), słowacki ksiądz katolicki, polityk i lider Słowackiej Partii Ludowej.

Kościół powstał w miejscu starszego kościoła św. Michała, który zburzono w 1529 podczas najazdów tureckich (aby mieszkańcy miasta mogli lepiej widzieć okolicę). Wzniesiony w stylu barokowym przez zakon Trynitarzy w latach 1717-1727 (prace we wnętrzu świątyni trwały do początku XVIII wieku). Wzorowano się częściowo na wiedeńskim kościele św. Piotra, a architektami Franz Jangl oraz Johann Lucas von Hildebrandt.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

Stare Miasto (słow. Staré Mesto, niem. Altstadt, Pressburger Altstadt, węg. Pozsony-Óváros) - dzielnica Bratysławy, stanowiąca historyczne centrum. Jest równoznaczna z powiatem Bratysława I.

Wnętrze kościoła

W środku szczególnie cenne są freski iluzjonistyczne na sklepieniu prezbiterium oraz w kopule - jest to dzieło pochodzącego z Włoch Galii da Bibieny. Główny ołtarz wykonał A. G. Bussi a jego centralną częścią jest obraz autorstwa Franza Xavera Palka z 1745. Po bokach ołtarza znajdują się rzeźby św. Agnieszki i św. Katarzyny, których autorem miałby być bawarski rzeźbiarz Johann Baptist Straub.

Franciszek Liszt (wymowa: List ); ur. 22 października 1811, zm. 31 lipca 1886) – kompozytor i pianista węgierski epoki romantyzmu. Stworzył nowy gatunek muzyczny: poemat symfoniczny.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Do kościoła przylegał dawny budynek zakonny, który po kasacji przez cesarza Józefa II w 1782 pełnił funkcje rządowe, jednak obiekt z biegiem czasu coraz bardziej niszczał. Wreszcie w 1844 wybudowano w tym miejscu nowy budynek, siedzibę władz komitatu bratysławskiego (Pozsony vármegye, Komitat Pressburg, Prešpurský komitát). W Sali Wielkiej koncertował m.in. Franciszek Liszt oraz Johannes Brahms. Od 1939 w budynku mieścił się słowacki parlament (Slovenská národná rada), przeniesiony w 1994 do nowych budynków obok bratysławskiego zamku. Tam też ogłoszono dwie deklaracje niepodległości Słowacji - w 1939 przez księdza Tiso oraz w 1992.

Józef II Habsburg, pełne imię: Józef Benedykt August Jan Antoni Michał Adam (ur. 13 marca 1741 w Wiedniu, zm. 20 lutego 1790 w Wiedniu) – najstarszy syn cesarzowej Marii Teresy Habsburg i Franciszka I Lotaryńskiego, wnuk Karola VI Habsburga. Cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego od 1764/1765 r.

Ordynariat polowy - jednostka administracyjna w Kościele katolickim i Cerkwi Prawosławnej, odpowiadająca diecezji . Obejmuje żołnierzy i ich rodziny na terenie jednego kraju. Na czele ordynariatu stoi biskup polowy. Posługują w nim kapelani wojskowi. Aktualny status katolickich ordynariatów polowych został określony przez Jana Pawła II w konstytucji apostolskiej Spirituali Militum Curae.

Od 2003 kościół Trynitarzy jest katedrą ordynariatu polowego (Vojenský rímskokatolícky ordinariát).

Bibliografia

W. Rusin, B. Zygmańska, Słowacja, Bielsko-Biała 2006, ISBN 83-7304-679-8.