Parafia Wszystkich Świętych – parafia rzymskokatolicka w Grocholicach (dawniej odrębnym miasteczku, obecnie części Bełchatowa). Najstarsza parafia w dekanacie bełchatowskim, w archidiecezji łódzkiej.

Murowana świątynia wzniesiona w początkach XIII wieku, jedna z najstarszych świątyń w Archidiecezji łódzkiej.

Historia parafii

Parafię w Grocholicach erygowano ok. 1230 r. jako pierwszą w okolicach Bełchatowa. Fundatorem świątyni był arcybiskup gnieźnieński Wincenty z Czarnkowa.

W 1220 roku arcybiskup Gnieźnieński Wincenty z Czarnkowa herbu Nałęcz ufundował w Grocholicach kościół. Był to pierwszy kościół w tym rejonie. Jego budowa trwała od 1230 do 1233 roku. Ksiądz arcybiskup erygował parafię pw. Wszystkich świętych w 1230 roku. Tak rozpoczęła się historia najstarszej parafii Bełchatowa. W 1683 roku parafia liczyła 400 osób, w 1729 roku 800 parafian, a największy zasięg terytorialny i liczebny w 1886 roku. Parafia liczyła wówczas 4984 osoby.

Od roku 1893 terytorium parafii uległo zmniejszeniu w wyniku erygowania nowych parafii i tak:

Obecnie do parafii oprócz Grocholic i Zamościa należą miejscowości: Zdzieszulice Górne, Zdzieszulice Dolne, Kielchinów, Augustynów, Mazury, Wólka Łękawska, Bugaj, Księży Młyn, Rząsawa, Oleśnik, Kurnos Pierwszy i Poręby.

Obecnie w 777 roku istnienia parafia liczy 1453 rodziny, co łącznie daje 4540 parafian.

W swojej historii kościół był wielokrotnie niszczony i grabiony, a w latach 1781-1785 był nawet nieczynny wskutek pożaru oraz braku należytej opieki spowodowanej wyludnieniem Grocholic. W 1788 r., gdy proboszczem parafii był ksiądz Tomasz Kararski, kościół przeszedł gruntowny remont.

W latach 1897-1910 ówczesny proboszcz ks. Franciszek Zając dokonał gruntownej odbudowy i rozbudowy kościoła w stylu neogotyckim. Zwiększył długość świątyni, odbudował prezbiterium i kruchty, dobudował trzy kaplice i zakrystię oraz wybudował dwie wieże. Ze starego kościoła pozostała wówczas tylko część murów nawy głównej i szkarpy dwóch przęseł nawy.

Inne kościoły na terenie parafii

Dla kościoła w Łękawie i Bełchatowie kościół w Grocholicach pełnił rolę fary.

Architektura

Kościół Wszystkich Świętych wybudowany został w latach 1220-1233 z cegły i polnego kamienia, w stylu gotyckim o sklepieniu w prezbiterium murowanym, a w nawie głównej drewnianym. Pierwotnie kościół został wybudowany w stylu gotyckim, jednak z upływem czasu stracił on swój charakter. Obecny neogotycki kształt kościół zawdzięcza rozbudowie ukończonej w 1910 r.

Budowla świątyni z roku 1233 należała do najstarszych zabytków tego rodzaju w tej części kraju. Świątynia w pierwotnej formie dotarła aż do 1897 roku. Kościół zbudowany był z polnego kamienia i cegły w stylu przejściowym z romanizmu w ostrołuk (gotyk). Składał się z dwóch części; prezbiterium i nawy głównej. Nawa prostokątna o długości 11,5m., prezbiterium półkoliste o długości 7,0m. i szerokości 5,0m. zamknięte u góry kopułą. Wysokość świątyni wynosiła 9,0m. a grubość murów 0,8m. W nawie głównej były cztery okna, a sufit był płaski i wykonany z desek. Podłoga była również drewniana. Dach kryty był drewnianymi gontami. Na kościele znajdowała się niewielka wieżyczka z sygnaturką. Od strony północnej przylegała niewielka zakrystia. Wyposażenie kościoła stanowiły trzy drewniane ołtarze. W roku 1781 podczas wielkiego pożaru Grocholic kościół uległ znacznemu zniszczeniu i w latach 1781 -1785 był zamknięty. W 1788 roku proboszcz parafii Tomasz Kararski przeprowadził gruntowny remont świątyni. Następujący po roku 1836 napływ ludności osiedlającej się na terenie parafii spowodował, że istniejący kościół stał się zbyt mały. Od 20 maja 1885 roku ks. prob. Zając rozpoczął starania o powiększenie kościoła. Po ponad 10 latach starań, 3 sierpnia 1897 roku rozpoczęto prace przy rozbudowie kościoła. Plan i kosztorys wykonał p. Kornelin Szretter z Piotrkowa Trybunalskiego, a zatwierdziło Ministerstwo w Petersburgu. W czasie realizacji budowy plan uległ modyfikacji za przyczyną Feliksa Nowickiego. Zmiana dotyczyła sklepienia w tzw. pół cyrkiel i powiększenia kaplic bocznych. Rozbudowa kościoła trwała 13 lat i zakończyła się 4 sierpnia 1910 roku. Powiększono o 1/3 nawę główną, przebudowano prezbiterium i kruchtę. Wybudowano dwie boczne kaplice, zakrystie i dwie wieże o wysokości 41m. Ze starego kościoła została część murów nawy głównej o długości 6m. i szkarpy dwóch przęseł. Podczas działań wojennych w 1914 roku mury kościoła zostały częściowo zniszczone. W latach 1917-1920 kościół został odbudowany z zachowaniem pierwotnego stylu, który istnieje do chwili obecnej.