Kościół Wysp Owczych - Polski Serwis Naukowy

Vesturkirkjan w Thorshavn

Kościół Wysp Owczych (far. Fólkakirkjan) – kościół luterański, będący narodowym kościołem Wysp Owczych. Do 29 lipca 2007 roku pozostawał diecezją Kościoła Danii, po uzyskaniu niezależności stał się najmniejszym na świecie kościołem krajowym. Zrzesza około 85% populacji wysp.

Jákup Dahl (w językach angielskim i niemieckim Jakub Dahl, ur. 5 czerwca 1878 w Vágur, zm. 5 maja 1944 w Thorshavn) - farerski proboszcz kościoła narodowego (luterański Kościół Wysp Farerskich, język farerski: Fólkakirkjan), tłumacz Biblii na język farerski, autor podręczników gramatyki farerskiej.

Język farerski – język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 48 tys. mieszkańców Wysp Owczych - Farerów, 25 tys. mieszkańców Danii; łącznie ok. 80 tys. osób. Język farerski najbliższy jest językom norweskim (odmianie norw. - nynorsk) i islandzkiemu.

Historia

W wyniku Reformacji na Wyspach Owczych, w 1540 roku ze swojego stanowiska został usunięty ostatni rzymskokatolicki biskup. Jego protestancki zastępca pełnił urząd tylko przez kilka lat, następnie również wyjechał, a głównym reprezentantem kościoła na archipelagu został dziekan, pod zwierzchnictwem biskupa Zelandii.

Język duński (dansk, det danske sprog) - język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 5,2 mln mówiących, głównie w Danii i Szlezwiku-Holsztynie w północnych Niemczech (ok. 50 tys. osób). Duński w charakterze języka urzędowego używany jest w Danii a także na Wyspach Owczych. W Islandii, która aż do 1944 r. była posiadłością Danii, duński jest nauczany jako jeden z głównych języków obcych, obok angielskiego, norweskiego i szwedzkiego.

Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Jednoczy on z Tajemnicą paschalną, Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa dla uzyskania odrodzenia do nowego życia w Duchu Świętym, życia w wieczności. Jest to obrzęd wyznania wiary, czyniący członkiem Kościoła-Ciała Chrystusa (por. Rz 11,9). Był praktykowany w Judaizmie jako obmycie z rytualnej nieczystości. Do tej pory czynią to chasydzi w specjalnie do tego przeznaczonym baseniku zwanym mykwą. Jako obmycie rytualne jest praktykowany również w wielu innych religiach.

Nurt ortodoksyjny luteranizmu, reprezentowany przez biskupa Jespera Brochmanda, miał na wyspach szczególnie mocną pozycję i przetrwał dłużej niż w pozostałej części Królestwa.

Po 1856 roku rozpoczął się okres gwałtownego rozwoju gospodarczego i społecznego Wysp Owczych. Odrodzenie kultury ich mieszkańców doprowadziło również do zmian w kościele. Język farerski uzyskał status równorzędnego z duńskim i wprowadzony jako język śpiewania hymnów i głoszenia kazań na przełomie 1924 i 1925 roku. W 1930 roku dopuszczono go również podczas chrztu oraz obrzędów, takich jak zawarcie małżeństwa czy pogrzeb. W I połowie XX wieku dziekan Jákup Dahl przetłumaczył Nowy Testament z greckiego na język farerski, wydany w 1937 roku. Dziekan dokonał również tłumaczenia Psalmów ze Starego Testamentu, a po jego śmierci w 1944 wikariusz Kristian Osvald Viderø kontynuował tłumaczenie z języka hebrajskiego dalszej części. Autoryzowana, farerska edycja Biblii została opublikowana w 1961 roku. Dwa lata później wydano pierwszy śpiewnik, wtedy też dziekan wysp został mianowany zastępcą biskupa. Pierwsza kobieta została wybrana na wikariusza w 1977 roku, a w 1990 roku powstała niezależna diecezja Kościoła Danii na Wyspach Owczych z własnym biskupem na czele. W dniu narodowego święta Ólavsøka, 29 lipca 2007 roku powstał, niezależny od duńskiego, Kościół Wysp Owczych.

Psalm (gr. ψαλμός psalmós, pochodzi od psallein i oznacza śpiew przy akompaniamencie instrumentu strunowego zwanego psalterion) – liryczny utwór modlitewny, rodzaj pieśni religijnej, o podniosłym charakterze, którego adresatem jest zazwyczaj Bóg, rzadziej człowiek. Ze względu na treść wyróżnia się psalmy: dziękczynne, błagalne, pokutne, prorocze, pochwalne, patriotyczne, żałobne.

Wyspy Owcze (farer. Føroyar, duń. Færøerne) – archipelag wysp wulkanicznych (o powierzchni 1399 km²) na Morzu Norweskim, między Wielką Brytanią, Islandią a Norwegią. Stanowią terytorium zależne Danii.

Znani duchowni

Jákup Dahl - tłumacz Biblii na język farerski

Lucas Debes - wydawca pierwszej książki o archipelagu

Venceslaus Ulricus Hammershaimb - twórca nowoczesnej gramatyki farerskiej

Fríðrikur Petersen - poeta oraz polityk

Kristian Osvald Viderø - teolog, kontynuator tłumaczenia Jákupa Dahla.

Przypisy

The Lutheran World Federation - 2009 Membership Figures: [1]

Kościół – religijna organizacja wyznawców i ich duchowieństwa, posiadająca własną strukturę, ściśle określone zasady organizacyjne i prawne, a także własny system religijny (doktrynę) oraz określone normy postępowania kultowego i etycznego.

Biblia, Pismo Święte (z greckiego βιβλίον, biblion – zwój papirusu, księga, l.m. βιβλία, biblia – księgi) – zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawanych przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga. Biblia i poszczególne jej części posiadają odmienne znaczenie religijne dla różnych wyznań. Na chrześcijańską Biblię składają się Stary Testament i Nowy Testament. Biblia hebrajska – Tanach obejmuje księgi Starego Testamentu. Muzułmanie uważają, iż część Biblii[potrzebne źródło] (np. Księgi Mojżeszowe, Psalmy) powstała w wyniku boskiego objawienia, ale jej treść została zafałszowana.