Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach

Kościół w 1858 (przed rozbudową)

Ewangelicki Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach − kościół diecezjalny diecezji katowickiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP oraz parafialny Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach, zlokalizowany przy ul. Warszawskiej 18.

Richard Lucae (wł. Jan Teodor Volcmar) (ur. 12 kwietnia 1829 r. w Berlinie; zm. 26 listopada 1877 r. tamże) - znany architekt niemiecki, w latach 1873-1877 dyrektor Akademii Budowlanej w Berlinie.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Wnętrze kościoła

Budowa i rozbudowy

Kościół zbudowano według projektu Richarda Lucae, kamień węgielny pod budowę położono 17 lipca 1856 r., a poświęcenia dokonano 29 września 1858 r. Był to pierwszy murowany kościół w Katowicach.

Kościół został wybudowany w stylu neoromańskim, w odmianie tzw. stylu okrągło-łukowego (niem. Rundbogenstil), zwanego także arkadowym, wywodzącym się z berlińskiego środowiska architektonicznego - jednego z najbardziej twórczych w Europie w XIX w. Łączył on elementy lombardzkiej architektury romańskiej z architekturą bizantyjską i wczesnym renesansem florenckim. Jego cechami charakterystycznymi są okrągło-łukowe okna, halowe wnętrza, wieże na rzucie kwadratu z ośmiobocznymi wieżyczkami, fasady z rozetą.

Ulica Warszawska (niem. Friedrichstraße, w okresie międzywojennym – Marszałka Piłsudskiego) – jedna z najważniejszych ulic w Katowicach, w dzielnicy Śródmieście. W XIX wieku był to ważny trakt, prowadzący do Mysłowic. Współcześnie stanowi główny szlak pieszo-komunikacyjny ścisłej strefy centrum miasta.

Diecezja katowicka - jedna z sześciu diecezji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Liczy 41 parafii oraz 27 filiałów, które dysponują 62 kościołami i 33 kaplicami, obsługiwanymi przez 30 duchownych. Siedzibą władz diecezjalnych są Katowice.

Kościół był nieduży, przeznaczony dla niewielu ponad 300 wiernych. Wobec szybkiego rozwoju parafii (jak i miasta Katowice) z końcem XIX w., w 1887 r. nastąpiła znaczna rozbudowa. Przedłużono wówczas nawę o 15 m (o połowę), dobudowano dwie wieżyczki od strony wejścia, powiększono organy.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Styl arkadowy, zwany też stylem okrągło-łukowym albo (z niem.) Rundbogenstil – prąd w architekturze historyzmu (czasem uważany za formę przejściową między klasycyzmem a historyzmem), nawiązujący do architektury romańskiej, wczesnochrześcijańskiej, bizantyjskiej i częściowo też włoskiego renesansu. W przeciwieństwie jednak do neoromanizmu czy neorenesansu, nie starał się odtwarzać bezpośrednio form historycznych.

Rozbudowa przyniosła jednak poprawę sytuacji na niedługi czas, zatem zdecydowano się na ponowną, którą przeprowadzono w latach 1899-1902. Dobudowano wówczas dwa skrzydła boczne, transept, zakrystię, wewnątrz zbudowano galerie (pawłacze), a przy organach miejsce dla chóru. Kościół otrzymał wówczas interesującą formę neobarokową, zawierającą elementy wczesnego renesansu i silne akcenty modernistyczne. W tej postaci kościół istnieje do dziś.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Katowice (niem. Kattowitz, śl. Katowicy, czes. Katovice) – miasto położone w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego, dawniej autonomicznego województwa śląskiego, główny ośrodek Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Z liczbą 308 724 mieszkańców jest 10. miastem w kraju pod względem liczby ludności i 11. pod względem powierzchni, mając prawie 165 km².

Wartościowe witraże w prezbiterium, przedstawiające sceny biblijne, ufundowała w 2. połowie XIX w. rodzina Tiele-Wincklerów. Witraże boczne pochodzą z 1901 r. Cennymi zabytkami w kościele są ponadto zachowana pierwotna ambona obłożona płaskorzeźbami i 41-głosowe organy firmy Sauer z 1922 r., na których odbywają się liczne koncerty. Ołtarz dłuta Artura Cieńciały z Wisły pochodzi z 1949 r. (pierwotny został rozebrany w okresie zarządu kościoła przez Kościół Rzymskokatolicki).

Po ostatniej wojnie

Po II wojnie światowej, w latach 1945−1947 kościół został przejęty przez Kościół rzymskokatolicki. Starania parafii ewangelickiej o odzyskanie swego kościoła trwały dwa lata, i zakończyły się ostatecznie sukcesem, ale kosztem odstąpienia trzech innych kościołów ewangelickich: w Bytomiu, Siemianowicach Śląskich i Hołdunowie. W 1947 r. kościół, powrócił do ewangelików.

W 1997 r. wykonano zewnętrzną iluminację bryły kościoła. W latach 1997−2000 przeprowadzono jego kompleksowy remont, m.in. oczyszczono fasadę zewnętrzną oraz przywrócono pierwotne malowanie wnętrza.

Zobacz też

Portal:
Katowice

Portal:
Protestantyzm

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Katowicach

Katowice

Przypisy

↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 2011-12-31. [dostęp 2011-04-26].
Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-07-19]

Bibliografia

Ewangelicki kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach. 150-lecie poświęcenia kościoła (red. J. Szturc), Wyd. "Głos Życia", Katowice 2008.

Parafia ewangelicka Zmartwychwstania Pańskiego w Katowicach, Wyd. "Głos Życia", Katowice 2002.

M. Szyszka, Kościół ewangelicko-augsburski w Katowicach – dzieje budowli, [w:] Wkład ewangelików w rozwój Katowic i Górnego Śląska. 150 lat parafii ewangelickiej w Katowicach (red. J. Szturc), Wyd. "Głos Życia", Katowice 2004.

Linki zewnętrzne

strona Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Katowicach