bp Franciszek Hodur

bp Józef Padewski

bp Julian Pękala

bp Maksymilian Rode

bp Tadeusz Majewski

bp Wiktor Wysoczański

Centrum Kościoła Polskokatolickiego im. bpa Franciszka Hodura w Warszawie

Katedra św. Marii Magdaleny we Wrocławiu

Katedra Matki Boskiej Królowej Apostołów w Częstochowie

Prokatedra Narodzenia NMP w Kotłowie

Kościół Bożego Ciała w Bolesławiu

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bażanówce

Kościół św. Pawła w Boguszowie-Gorcach

Kościół św. Anny w Bielsku-Białej

Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego w Krakowie

Kościół Świętych Piotra i Pawła w Obórkach

Kościół Imienia Maryi Panny w Ostrowcu Świętokrzyskim

Kościół św. Kazimierza w Poznaniu

Kościół Matki Bożej Różańcowej w Sanoku

Kościół Przemienienia Pańskiego w Stargardzie Szczecińskim

Kościół św. Piotra i św. Pawła w Szczecinie

Kościół św. Jana Chrzciciela w Świeciechowie Dużym

Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Zielonej Górze

Kościół Dobrego Pasterza w Łękach Dukielskich

Kościół Polskokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej – Kościół starokatolicki prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich, Światowej Rady Kościołów, Konferencji Kościołów Europejskich oraz Polskiej Rady Ekumenicznej. Organem prasowym wspólnoty jest „Rodzina”, przy kościele działa również Społeczne Towarzystwo Polskich Katolików. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański.

Historia

Geneza Kościoła Polskokatolickiego

Polskokatolicy pojawili się na ziemiach polskich jako reemigranci z USA, gdzie należeli do Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (PNKK). W 1919 do Krakowa przybył z upoważnienia Rady Głównej PNKK i Polskiej Narodowej „Spójni”: ks. Bogusław Krupski, miał on zająć się akcją charytatywną, którą objęto osoby najuboższe, to właśnie dzięki jego pracy cała Polska dowiedziała się o istnieniu Narodowego Kościoła. Jego działania doprowadziły do powstania w lipcu 1920 pierwszej w Krakowie parafii. Wkrótce zawiązywały się kolejne wspólnoty w innych miastach Polski.

W 1922 z USA przybył do Krakowa biskup elekt Franciszek Bończak celem objęcia kierownictwa misji w Polsce. Założył w 1923 organ prasowy „Polska Odrodzona”, zorganizował pierwsze Seminarium Duchowne w Krakowie przy ul. Madalińskiego 10. Pracę misyjną ogromnie utrudniał brak legalizacji działalności Kościoła. Po wyjeździe bpa Franciszka Bończaka do Stanów Zjednoczonych w grudniu 1927 PNKK w Polsce liczył ok. 50 000 wiernych, skupionych w 22 parafiach. Gdy bp Bończak opuścił Polskę, Kościołem kierował trzyosobowy Zarząd, który zwołał I Synod w Warszawie w dniach 27–29 czerwca 1928. Dokonano wyboru kierownika Kościoła w osobie bpa Leona Grochowskiego, ordynariusza diecezji chicagowskiej. Bp Grochowski tej funkcji nie objął. Dzięki poparciu i osobistemu zaangażowaniu bpa F. Hodura, biskupem został wybrany ks. Władysław Faron, który w 30 stycznia 1930 otrzymał sakrę biskupią. Jednak już 2 września 1931 na tzw. zjeździe krakowskim doszło w Kościele do rozłamu i powstania Polskiego Kościoła Starokatolickiego.

W listopadzie 1931 przybył do Polski ks. Józef Padewski i podjął się trudnej roli konsolidowania duchowieństwa i wiernych. W styczniu 1933 ks. Józef Padewski został powołany na stanowisko przewodniczącego Rady Kościoła i administratora PNKK w Polsce. Na II Synodzie w Warszawie, zwołanym w dniach 17-19 czerwca 1935, ks. Padewski został wybrany na biskupa.

Niestety, wszelkie starania o uznanie prawne nie przyniosły do 1939 pozytywnego rezultatu. Ciężką sytuację Kościoła dodatkowo pogłębiło aresztowanie w dniu 1 września 1942 bpa Józefa Padewskiego, który po uwolnieniu w 1943 wyemigrował do USA.

We wrześniu 1944 zwołano do Lublina zjazd duchowieństwa i wiernych wyzwolonego rejonu Polski, na którym wybrano Tymczasową Radę Kościoła. Kolejny taki zjazd odbył się 2 marca 1945 w Warszawie. Zjazd ten postanowił że stolica diecezji polskiej PNKK będzie przeniesiona z Krakowa do Warszawy, a Kościołem tymczasowo kierować będzie ks. Stanisław Piekarz. 26 czerwca 1945 wybrano nową Radę Kościoła, której przewodniczącym został ks. Jana Kwolek. 14 września 1945 Rada Kościoła wniosła pismo do Ministerstwa Administracji Publicznej z prośbą o prawne uznanie Kościoła, co też stało się 1 lutego 1946. Normalizacja administracji kościelnej nastąpiła po powrocie do kraju 20 lutego 1946 ks. bp Józefa Padewskiego, który został ponownie wybrany zwierzchnikiem wspólnoty. Siedzibę władz przeniesiono ponownie do Krakowa.

Na początku lat 50. ubiegłego wieku komórki bezpieczeństwa państwa podjęły działania prowadzące do uzyskania całkowitej kontroli nad działalnością wszystkich związków wyznaniowych w Polsce. W 1951 grupa duchownych na czele z ks. Józefem Dobrochowskim, sterowana przez funkcjonariuszy V Departamentu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego postanowiła przejąć kontrolę nad polską gałęzią PNKK. Aby ułatwić działalność bezpiece najpierw wielokrotnie namawiano biskupa Józefa Padewskiego do złożenia urzędu, ale widząc jego nieustępliwość i wierność powierzonej misji przez bpa Franciszka Hodura, ostatecznie aresztowano go i osadzono w więzieniu. Biskupowi postawiono absurdalny zarzut złamania dekretu prezydenta RP z dnia 26 kwietnia 1936 o obrocie pieniężnym z zagranicą i obrocie pieniężnym zagranicznymi i krajowymi środkami płatniczymi. Inni jego współpracownicy (tj. ks. Edward Narbutt-Narbuttowicz i ks. Franciszek Koc) usłyszeli równie nieprawdziwe oskarżenia o współpracę z gestapo oraz szpiegostwo na rzecz wywiadów brytyjskiego i amerykańskiego. 10 maja 1951 Radio Wolna Europa podało wstrząsającą wiadomość: „Ks. bp Józef Padewski został śmiertelnie zakatowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa”. Za oficjalną przyczynę śmierci władze podawały zawał serca, czemu przeczyły widoczne rozległe rany na ciele od bicia i przypalania. Pogrzeb odbył się 14 maja 1951 nocą, w gronie kilku najbliższych współpracowników bpa Padewskiego na cmentarzu Kościoła Polskokatolickiego w Warszawie. Funkcjonariusze bezpieczeństwa gęsto obstawili przycmentarny teren, zaś pierwotnie zamordowanego planowano pochować w garniturze i po świecku, na co nie zgodzili się wierni polskokatoliccy i szybko zorganizowali godne urzędu szaty. W tym czasie prześladowano wielu duchownych, m.in. ks. Franciszka Koca, któremu śledztwo zostało umorzone, oraz ks. Edwarda Narbuttowicza, którego skazano początkowo na karę śmierci, zamienioną najpierw na dożywocie, a potem na 15 lat więzienia. Ostatecznie został wypuszczony na mocy amnestii z 1956

Kościół Polskokatolicki w PRL

Ogólnopolski Zjazd Kapłanów PNKK z 15 grudnia 1951 zadecydował o odłączeniu diecezji Polskiej PNKK od całości Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie oraz utworzeniu w pełni niezależnego Kościoła Polskokatolickiego. Rozpoczęto także czystkę w szeregach kapłańskich, wykluczając wszystkich tych, którzy sprzeciwiali się nowym porządkom – niepokornych szybko wydalano ze wspólnoty. W ten sposób komunistyczne władze przejęły pełną kontrolę nad nowym odłamem wyznaniowym: mianowały biskupów, wyrzucały ich ze stanowisk, kierowały polityką kadrową, obsadzały duchownych, finansowały całą działalność organizacyjną; był to Kościół funkcjonujący tak, jak w obrębie prawosławia rosyjskiego w międzywojniu, słynny ruch obnowoleczeski. Kościół organizował msze dziękczynne z okazji 22 lipca, wysyłano do władz listy gratulacyjne z okazji państwowych rocznic, wydawano listy potępiające kard. Wyszyńskiego (np. z okazji Milenium Chrztu Polski). Według podobnego schematu w latach 1948-1953 wymieniono kierownictwo w prawie wszystkich wspólnotach wyznaniowych w Polsce. Podobieństwo doktrynalne i organizacyjne do Kościoła rzymskokatolickiego sprawiło, że Kościół Polskokatolicki coraz częściej stawał się narzędziem w walce na linii Państwo-Episkopat Polski. Prognozowano również, że w przeciągu 20-30 lat Kościół Polskokatolicki, będzie wiodącym związkiem wyznaniowym w Polsce Ludowej.

Urząd do spraw wyznań potrzebował jednak dla osiągnięcia rozwoju Kościoła Polskokatolickiego odpowiedniego kapłana, a takiego w ówczesnym środowisku polskokatolickim, po prostu nie znano. Idealnym kandydatem wydawał się suspendowany przez Kościół rzymskokatolicki ks. Maksymilian Rode z Poznania. Co dziwne, ks. Maksymilian Rode, po odwołaniu z godności rzymskokatolickiego kapłana, nie krył się z ateistycznymi i prokomunistycznymi deklaracjami. 20 września 1957 dyrektor Urzędu ds. Wyznań, Jan Lech, zakomunikował mu, że ma wstąpić do Kościoła Narodowego i tu zostać biskupem naczelnym.

Po wielu rozmowach z ks. Rode, w dniu 20 grudnia 1958, powołano go na wikariusza generalnego Kościoła Polskokatolickiego w PRL. Dotychczasowy ordynariusz, bp Julian Pękala, ustąpił ze swego stanowiska. Nowy zwierzchnik Kościoła, ks. dr Maksymilian Rode, w towarzystwie ks. kanclerza Tadeusza Majewskiego udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie przebywał w dniach 3-29 maja 1959. Podczas licznych spotkań i konferencji z biskupami Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (Kościół Polskokatolicki i rzeczony Kościół pozostawały nadal we względnie bliskiej współpracy) ustalono, że oba Kościoły mają tę samą podstawę doktrynalną, są faktycznie jednym Kościołem, rządzonym przez odrębne kierownictwo wybierane na synodach. 5 lipca 1959 Maksymilian Rode otrzymał w Utrechcie sakrę biskupią. W tym samym roku, państwo zaczęło księżom wypłacać regularne pensje, wydano zezwolenie na budowę katedry polskokatolickiej przy ul. Żytniej i bursy dla kleryków przy ul. Szwoleżerów w Warszawie, wspomagano finansowo wydawanie Kościelnego organu prasowego, „Posłannictwa”, zezwolono na stworzenie Społecznego Towarzystwa Polskich Katolików, chętnie przyznawano świątynie poewangelickie na Ziemiach Odzyskanych. Za swojego największego przeciwnika bp Maksymilian Rode uznawał prymasa Stefana Wyszyńskiego, dlatego sam siebie nakazywał obdarzać tytułem Prymasa Kościoła Polskokatolickiego w PRL.

Na początku lat 60. XX wieku władze coraz bardziej krytykowały politykę wewnątrzkościelną bpa Maksymiliana Rode, Kościół katolicki rósł w siłę, a rozbudowa Kościoła Polskokatolickiego zdecydowanie zwolniła tempo. W październiku 1965 na niejawnym zebraniu duchownych, w mieszkaniu bp Juliana Pękali postanowiono o odsunięciu z urzędu zwierzchnika bpa Maksymiliana Rodego. Władze poparły ten wniosek i nakazały natychmiastowe złożenie urzędu. 1 listopada 1965 bp Maksymilian Rode oficjalnie zrzekł się urzędu Prymasa Kościoła Polskokatolickiego w PRL. Po gwałtownym odsunięciu od zwierzchnictwa nad Kościołem bpa Maksymiliana Rodego, przy zaangażowaniu Pierwszego Biskupa Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie Leona Grochowskiego, zwierzchnikiem Kościoła został ponownie bp Julian Pękala. 5 lipca 1966 do grona biskupów Kościoła Polskokatolickiego w PRL dołączyli jeszcze: ks. inf. Tadeusz Majewski (od tej pory ordynariusz warszawski) oraz ks. dziek. Franciszek Koc (od tej pory ordynariusz wrocławski).

W dniu 15 maja 1975 we Wrocławiu, ordynariuszowi diecezji warszawskiej, ks. biskupowi Tadeuszowi Majewskiemu, powierzono funkcję zwierzchnika Kościoła, otrzymał on tytuł Pierwszego Biskupa Kościoła Polskokatolickiego w PRL. Biskup Tadeusz Majewski, mimo niektórych zasług dla Kościoła, świadomie lekceważył ustrój synodalny Kościoła i latami nie zwoływał synodu. Nie przestrzegał norm prawa Kościelnego, w szczególności zaś norm akcentujących rolę Synodu jako najwyższej, prawodawczej władzy w Kościele. Obniżało to rangę Kościoła i ośmieszało go w kraju oraz za granicą. Ponadto zdaniem władz państwowych, władze Kościelne utraciły legitymację do działania w związku z upływem 7-letniej kadencji.

W 1983 do grona biskupów dołączył ks. Wiktor Wysoczański; 27 kwietnia 1987 podczas VIII Ogólnopolskiego Synodu Kościoła Polskokatolickiego w Jabłonnie, bp dr Wiktor Wysoczański został wybrany koadiutorem diecezji warszawskiej z prawem następstwa. Synod Ogólnopolski w głosowaniu tajnym większością 2/3 głosów również potwierdził wybór ks. inf. Zygmunta Koralewskiego i ks. adm. Wiesława Skołuckiego na biskupów diecezji wrocławskiej, ich konsekracja odbyła się 27 maja 1987 w Katedrze św. Marii Magdaleny we Wrocławiu.

Ustawą z dnia 17 maja 1989 o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w PRL uchylono dekret z dn. 31 grudnia 1965 o organizowaniu i obsadzaniu stanowisk kościelnych. W ten sposób skończono z reliktem przeszłości, również w Kościele Polskokatolickim.

Kościół Polskokatolicki w RP

Kościół Polskokatolicki wszedł po 1989 w nową rzeczywistość polityczną i społeczną. Żadnej z działających wówczas wspólnot nie ominęły problemy finansowe, majątkowe i przekształceniowe. Wytykani przez społeczeństwo polskie polskokatolicy, jako wierni komunistycznemu aparatowi, mieli nadzieje na powrót do jedności z PNKK i na odcięcie się od niechlubnej przeszłości. W tym kierunku próbował iść Pierwszy biskup Kościoła: Tadeusz Majewski, jednak nie podjęto żadnych konkretnych kroków ku jedności z PNKK i zawiązania porozumienia z Kościołem rzymskokatolickim. W dniu 14 października 1994 na posiedzeniu Sejmu RP, odczytano pierwszy projekt Ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Polskokatolickiego w RP, uchwalony 23 sierpnia 1995.

27 czerwca 1995 na kolejnym synodzie Kościoła Polskokatolickiego w Jabłonnie na zwierzchnika wspólnoty wybrano bp prof. dr hab. Wiktora Wysoczańskiego. Ingres bp Wysoczańskiego odbył się w grudniu 1996 w Warszawie. Nowego zwierzchnika nie zaakceptowała część duchownych i wiernych, związana z poprzednim zwierzchnikiem Kościoła Polskokatolickiego – biskupem Tadeuszem Ryszardem Majewskim. Wśród nich znalazł się ks. Tomasz Rybka (proboszcz parafii Dobrego Pasterza w Warszawie-Henrykowie), który rozpoczął w mediach oraz wśród duchowieństwa kampanię na rzecz unieważnienia decyzji demokratycznego Synodu Kościoła. Rozmowy między stronami nie przyniosły żadnego oczekiwanego rezultatu, wręcz przeciwnie ich przeciąganie prowokowało telewizję i prasę do nagłaśniania problemów Kościoła. W 2003 Rada Kościoła Polskokatolickiego w RP jednogłośnie zdecydowała o skreśleniu ks. Tomasza Rybki i jego ojca ks. Jerzego Rybki (oficjalnym powodem tej decyzji była nieprawość i nieumiejętność dostosowania się do zasad panujących w Kościele Polskokatolickim) z listy duchownych i zniesieniu związanej z nimi parafii Dobrego Pasterza w Warszawie, mimo to nadal podawali się oni za jej duszpasterzy, czego w świetle obowiązującego Prawa Kościelnego czynić nie mogli. Od tej chwili ks. Tomasz Rybka wielokrotnie starał się również o włączenie Parafii Dobrego Pasterza pod jurysdykcję Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego, ale wtedy zwierzchnik Kościoła bp Robert M. Nemkovich nie planował tworzenia jakiejkolwiek misji Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego na terenie Polski. 6 października 2006 wspólnota kierowana przez Tomasza Rybkę została zarejestrowana w rejestrze Kościołów i związków wyznaniowych MSWiA pod nazwą Polski Narodowy Katolicki Kościół w RP. Na początku PNKK sprzeciwił się jednoznacznie używaniu nazwy, która sugeruje jakiekolwiek związki opisywanej wspólnoty z ich Kościołem, mimo to w Polskim Narodowym Kościele Katolickim w USA i Kanadzie istniała licząca się grupa duchownych (min. ks. bp Antoni Rysz) wspierająca tę diasporę. 5 maja 2009 biskup Sylwester Bigaj otrzymał pełnomocnictwo Rady Głównej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w USA i Kanadzie do reprezentowania tego Kościoła w sporze administracyjnym toczącym się pomiędzy Polskim Narodowym Katolickim Kościołem w RP, a Kościołem Polskokatolickim w RP.

26 maja 2000 w rzymskokatolickim kościele pw. św. Elżbiety we Wrocławiu odbyło się wielkie nabożeństwo ekumeniczne z okazji Jubileuszu 2000-lecia Chrześcijaństwa. Nabożeństwo to, zorganizowane przez Kościół Polskokatolicki, to wynik wielomiesięcznych kontaktów z Konferencją Episkopatu Polski i Henrykiem Kardynałem Gulbinowiczem–arcybiskupem metropolitą wrocławskim. Bp Wiktor Wysoczański skierował słowo pasterskie do zgromadzonych i odczytał akt przebaczenia oraz pojednania w imieniu Kościoła Polskokatolickiego, powiedział On:

„W roku Wielkiego Jubileuszu Dwu tysiąclecia Narodzenia Jezusa i ustanowienia świętego, Powszechnego i Apostolskiego Kościoła, pełni pokory i zrozumienia naszych niedoskonałości i przewinień, wpatrzeni – Boże – w Twoje Serce, pełne miłości, miłosierdzia i przebaczenia, które ukazałeś Światu w Swoim Objawieniu i misji Jednorodzonego Syna, Jezusa Chrystusa, Najwyższego Kapłana i Pasterza Ludu Bożego – My – Kościół Polskokatolicki – stajemy dziś w Twojej obecności przed naszymi Braćmi z Kościoła Rzymskokatolickiego, wyciągamy nasze dłonie ku pojednaniu i powtarzamy: Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”

17 lipca 2004 obowiązki ordynariusza diecezji wrocławskiej objął ksiądz Stanisław Bosy, proboszcz szczecińskiej parafii polskokatolickiej Świętych Piotra i Pawła, tym samym zadecydowano że siedziba ordynariusza zostanie przeniesiona właśnie do Szczecina. 29 marca 2005 Rada Synodalna Kościoła powierzyła bp. mgr Jerzemu Szotmillerowi pełnienie obowiązku kierowania diecezją krakowsko-częstochowską.

W 2007 gościem Kościoła Polskokatolickiego był abp Joris Vercammen; odwiedził on kilka parafii na terenie lubelszczyzny, wygłosił wykład naukowy na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej oraz brał udział w uroczystej liturgii w katedrze Świętego Ducha w Warszawie.

18 czerwca 2008 odbył się Ogólnopolski Synod Kościoła Polskokatolickiego w Warszawie. Wprowadzono zmiany w Prawie Wewnętrznym Kościoła Polskokatolickiego w RP, m.in. przedłużenie kapłanom możliwości pracy duszpasterskiej w Kościele do 75. roku życia (kapłanowi który ukończył 75. rok życia, biskup ordynariusz lub administrator może przedłużyć prawo do pełnienia obowiązków duszpasterskich na czas określony lub do odwołania) i zmiana wyboru delegatów na Synod – każdy dekanat będzie wybierał po 2 wiernych świeckich i 2 duszpasterzy. Postanowiono w skład Rady Synodalnej włączyć z urzędu kierownika lub delegata sekcji starokatolickiej ChAT. Zgłoszono potrzebę utworzenia Komisji Promocji Kościoła i poprawę stanu wydawnictw kościelnych.

W dniach 7-19 lipca 2008 gościem Kościoła był bp Robert Nemkovich – Pierwszy Biskup Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w USA i Kanadzie, wziął on udział w wycieczce do Polski zorganizowanej z okazji 100. rocznicy powstania Polskiej Narodowej „Spójni”. Z tej okazji w dniu 12 lipca 2008 była celebrowana przez Pierwszego Biskupa uroczysta liturgia w katedrze Świętego Ducha w Warszawie.

5 maja 2009 bp Robert Nemkovich – Pierwszy Biskup Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w USA i Kanadzie wygasił pełnomocnictwo biskupowi prof. dr hab. Wiktorowi Wysoczańskiemu do reprezentowania PNKK w Polsce. Na to miejsce powołał biskupa Sylwestra Bigaja.

31 lipca 2011 zmarł biskup Jerzy Szotmiller, ordynariusz diecezji krakowsko-częstochowskiej. Następcą biskupa w kierowaniu diecezją został ks. Antoni Norman, którego jednocześnie obdarzono także godnością infułata. Uroczysta instalacja nowego ordynariusza odbyła się 17 września 2011 w Bukownie.

W dniach 13-23 sierpnia 2011 bp Antoni Mikovsky wraz z bpem Sylwestrem Bigajem, odbył pierwszą, po wyborze na Pierwszego Biskupa, pielgrzymkę do Polski, podczas której odwiedził miejsce urodzin bpa Franciszka Hodura oraz modlił się na grobie męczennika bpa Józefa Padewskiego. Był także głównym gościem uroczystości 50-lecia prokatedry Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Strzyżowicach.

Dialog ekumeniczny

Kościół Polskokatolicki w RP jest członkiem Światowej Rady Kościołów i Konferencji Kościołów Europejskich. Duchowni polskokatoliccy są współzałożycielami Polskiej Rady Ekumenicznej, właśnie z racji swojego członkostwa w ostatniej z wymienionych organizacji, Kościół aktywnie bierze udział we wszystkich z licznych spotkań, seminariów i nabożeństw organizowanych przez radę, szczególnie w corocznym Tygodniu Modlitw o Jedność Chrześcijan. Trzech duchownych kieruje radą na stopniu regionalnym:

Bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański zasiada z urzędu w prezydium PRE, a ks. mgr Marek Pawełczyk jest delegatem Kościoła do młodzieżowej rady PRE.

Postawa ekumeniczna Kościoła Polskokatolickiego w RP (wtedy: diecezja polska Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła) wynika z uchwały podjętej na I Synodzie w Warszawie w 1928. Do rozpoczęcia dialogu teologicznego między Kościołem rzymskokatolickim i Polskokatolickim przyczyniła się jednak dopiero osoba obecnego zwierzchnika Kościoła – bp prof. dr hab. Wiktora Wysoczańskiego. 12 lutego 1997 zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego przesłał list Jego Eminencji kard. Józefowi Glempowi z prośbą o zainicjowanie na posiedzeniu Konferencji Episkopatu Polski sprawy rozpoczęcia dialogu ekumenicznego pomiędzy Kościołami. W dniu 2 kwietnia 1997 kard. Józef Glemp wystosował pismo do ks. bpa Alfonsa Nossola, przewodniczącego Rady do Spraw Ekumenizmu, w którym – wyrażając stanowisko Konferencji Plenarnej Episkopatu – poprosił o nawiązanie kontaktu z Kościołem Polskokatolickim. W dniu 22 kwietnia 1997 ks. bp Wysoczański przekazał ks. bp Nossolowi dokumenty i korespondencję dotyczącą dialogu pomiędzy Kościołem rzymskokatolickim a Kościołami starokatolickimi, w tym z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w USA i Kanadzie. 11 grudnia 1997 bp Nossol przesłał na ręce bpa Wysoczańskiego pismo zawiadamiające, że 292. Konferencja Plenarna Episkopatu w Częstochowie zatwierdziła osobowy skład rzymskokatolickiej strony dialogu z Kościołem Polskokatolickim. 6 stycznia 1998 bp Jacek Jezierski – Biskup Pomocniczy Warmiński poinformował bpa Wysoczańskiego, że został wyznaczony, wraz z dwoma teologami, do podjęcia kontaktu (dialogu teologicznego) z Kościołem polskokatolickim. W dniu 10 lutego 1998 w Konstancinie k. Warszawy, w Domu Konferencyjnym im. bp Edwarda Herzoga, rozpoczął się oficjalny dialog ekumeniczny pomiędzy Kościołem Polskokatolickim a Kościołem Rzymskokatolickim. Na nabożeństwie ekumenicznym w dn. 26 maja 2000 we Wrocławiu w obecności przedstawicieli Episkopatu Polski i wiernych doszło do porozumienia o współpracy i poszanowaniu Kościołów: polskokatolickiego i rzymskokatolickiego.

W Kościele działa stały zespół ds. Dialogu Teologiczno-Ekumenicznego Kościoła Polskokatolickiego w RP z Kościołem rzymskokatolickim w Polsce – przewodniczącym ze strony Kościoła rzymskokatolickiego jest bp Marian Błażej Kruszyłowicz OFM Conv, a ze strony Kościoła Polskokatolickiego jest bp prof. dr hab. Wiktor Wysoczański.

Kościół Polskokatolicki jest samodzielny i niezależny organizacyjnie od jakiejkolwiek zagranicznej władzy kościelnej i świeckiej. Kościół pozostaje w jedności wiary i moralności z Polskim Narodowym Kościołem Katolickim w Stanach Zjednoczonych Ameryki i Kanadzie (PNKK).