Kościół rektorski Ducha Świętego w Bydgoszczy

Zabudowania duchaczy

Tablica

Kościół rektorski Ducha Świętego w Bydgoszczy – kościół położony w Bydgoszczy, którego patronem jest Duch Święty.

Położenie

Kościół znajduje się przy ul. Jana Pawła II 117, na osiedlu Glinki w południowej części miasta Bydgoszczy. Obecnie świątynia ma formę kaplicy publicznej wbudowanej w kompleks zabudowy Zgromadzenia Ducha Świętego, w którym znajdują się m.in. klasztor, seminarium, biblioteka, archiwum, redakcja "Posłańca Ducha Świętego", muzeum misyjne.

Henryk Józef Muszyński (ur. 20 marca 1933 w Kościerzynie) – polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy chełmiński w latach 1985–1987, biskup diecezjalny włocławski w latach 1987–1992, arcybiskup metropolita gnieźnieński w latach 1992–2010, prymas Polski w latach 2009–2010, od 2010 arcybiskup senior gnieźnieński i prymas senior Polski.
Chrzcielnica – zbiornik wypełniony wodą święconą, najczęściej w kształcie kielicha, przeznaczony do sakramentu chrztu. Wykonany z kamienia, metalu lub drewna. Forma dekoracji i proporcji zmieniała się wraz z obowiązującymi stylami w architekturze.

Historia

Geneza świątyni wiąże się ściśle z dziejami Zgromadzenia Ducha Świętego w Polsce i w Bydgoszczy w szczególności.

Pierwsi trzej misjonarze polskiego pochodzenia dotarli do odrodzonej Polski w 1921 r. z Francji wraz z Błękitną Armią gen. Józefa Hallera. Jeden z nich - ojciec ppłk. Zygmunt Rydlewski CSSp. kapelan i dziekan w Błękitnej Armii, pozostał w Polsce na polecenie Przełożonego Generalnego.

Pierwszą siedzibą zakonu, istniejącą do dnia dzisiejszego została Bydgoszcz, gdyż o. Rydlewski założył tu "Sierociniec dla Synów Obrońców Ojczyzny po zmarłych Hallerczykach", co oficjalnie zapoczątkowało działalność Zgromadzenia w Polsce.

Monstrancja (z łac. Ostensorium) – przedmiot liturgiczny w chrześcijaństwie do umieszczania w nim konsekrowanej Hostii, używany podczas nabożeństw do wystawiania Najświętszego Sakramentu, adoracji, błogosławieństwa Najświętszym Sakramentem oraz w czasie procesji eucharystycznych. Przykładową procesją eucharystyczną jest procesja Bożego Ciała.
Wyższe Misyjne Seminarium Duchowne Zgromadzenia Ducha Świętego im. bł. Jakuba Lavala - seminarium duchowne przygotowujące do stanu duchownego i zakonnego duchaczy w prowincji polskiej, zlokalizowane w Bydgoszczy.

18 października 1922 r. duchacze nabyli dom przy ulicy Śniadeckich 53/54, do którego przeniesiono sierociniec i zorganizowano Niższe Seminarium Duchowne. Uroczystego poświęcenia domu dokonał ks. kardynał Edmund Dalbor w obecności generała Józefa Hallera, przedstawicieli miejscowego duchowieństwa i władz miejskich w Bydgoszczy dnia 5 grudnia 1922 roku.

Kaplica (łac. cappa zdrobniale capella kapliczka) – niewielka chrześcijańska budowla sakralna, wolno stojąca lub połączona z większym obiektem architektonicznym; wydzielone pomieszczenie z ołtarzem lub boczna część kościoła tworząca odrębną całość, w której znajduje się ołtarz.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Do 1925 r. do Bydgoszczy przybyło łącznie 7 misjonarzy z Niemiec, Stanów Zjednoczonych i z misji afrykańskich. W tym roku ustanowiono w Polsce wiceprowincję zakonną, której przełożonym został o. Zygmunt Rydlewski.

Pod koniec 1925 r. seminarium przeniesiono do nowej willi na ulicy Kujawskiej 117. W jednej z sal urządzono kaplicę zakonną, poświęconą w 1932 r., do której licznie uczęszczali okoliczni mieszkańcy. Pierwotny ołtarz w stylu amerykańskim został wykonany przez o. Stanisława Zaborowskiego. W tym samym budynku znajdowało się Niższe Seminarium Duchowne zwane Internatem Ducha Świętego, które słynęło z wysokiego poziomu nauczania. Uczyło się w nim ok. 70 młodych nowicjuszy. W latach 1928-1932 znajdował się ponadto nowicjat dla braci, przeniesiony później do Puszczykowa. W latach 1930-1939 Zgromadzenie wydawało kwartalnik „Posłaniec Ducha Świętego”, poświęcony Duchowi Świętemu i misjom afrykańskim.

Patron – symboliczny religijny opiekun kraju, miasta, diecezji, przedsięwzięcia, profesji, obiektu budowlanego, zawodów sportowych, ludzi itp. W Kościele katolickim i innych kościołach chrześcijańskich takimi osobami są święci, którzy najczęściej stają się opiekunami świątyń i poszczególnych ludzi noszących ich imię (wezwanie).
Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Bydgoskiej im. bpa Michała Kozala - sekcja zamiejscowa Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, kształcąca na kierunku teologii pastoralnej o specjalności kapłańskiej. Jurysdykcję kanoniczną nad Seminarium sprawuje biskup bydgoski. Rektorem seminarium jest dr Wojciech Szukalski.

W czasie II wojny światowej prowincja poniosła wielkie straty, zarówno personalne jak i materialne. Ośmiu członków zgromadzenia zginęło w obozach lub zmarło wkrótce po ich opuszczeniu. Kaplica została zdewastowana i pozbawiona ołtarza.

Po zakończeniu wojny, 1 października 1946 r. ks. kard. August Hlond, prymas Polski erygował parafię pw. Ducha Świętego przy ul. Kujawskiej w Bydgoszczy. Mieli ją prowadzić misjonarze ze Zgromadzenia Ducha Świętego, wykorzystując do tego celu kaplicę zakonną. Podniesiona do rangi kościoła parafialnego kaplica została odnowiona i otrzymała nowy wystrój. W 1946 roku sprowadzono z poewangelickiego kościoła w Miasteczku Krajeńskim nowy ołtarz z obrazem Chrystusa Dobrego Pasterza oraz ławy kościelne. Obecny ołtarz wykonany przez artystę rzeźbiarza Kryskę z Bydgoszczy ustawiono w 1952 roku. Świątynia otrzymała również wyposażenie autorstwa tego samego artysty: chrzcielnicę, stół Pański (balaski), tron, stołeczki i ramy do obrazów, stacje Drogi Krzyżowej. W 1957 roku dzięki ofiarności parafian ufundowano monstrancję, na której wykonanie zbierano srebra i monety.

Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.
Parafia Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Bydgoszczy – rzymskokatolicka parafia w Bydgoszczy przy ul. Ugory 16, wchodząca w skład dekanatu Bydgoszcz III diecezji bydgoskiej. Obejmuje część osiedla Szwederowo.

W latach 1949-1950 z powodu aresztowania proboszcza parafii przez władze komunistyczne, duszpasterstwo sprawowali kapłani sąsiedniej parafii Matki Boskiej Nieustającej Pomocy na Szwederowie.

W latach 1950-1970 duchacze nie starali się zbyt ostentacyjnie zaznaczać swego pobytu w Bydgoszczy. Nastały trudne czasy komunistyczne, prześladowania i uwięzienia zakonników, co utrudniło rozwój zgromadzenia. Misjonarze skoncentrowali się głównie na odbudowie swojej siedziby (trzykrotnie podpalanej, przez nieznanych sprawców). Równocześnie kształcili w seminarium kolejne pokolenia misjonarzy.

Zygmunt Jan Rydlewski CSSp (ur. 1868 w Książu Wielkopolskim, zm. 1941 w Lubiniu) – ojciec misjonarz Zgromadzenia Ducha Świętego, kapelan Armii gen. Józefa Hallera we Francji, dyrektor Domu św. Józefa dla synów obrońców Ojczyzny im. gen. J. Hallera w Bydgoszczy, superior Domu zakonnego w Puszczykówku koło Poznania.
Edmund Dalbor (ur. 30 października 1869 w Ostrowie Wlkp., zm. 13 lutego 1926 w Poznaniu) - kardynał, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański, prymas Polski.

Ponowny rozwój Zgromadzenia nastąpił od lat 70. XX w., kiedy zaznaczyło się odprężenie polityczne oraz ożywienie religijne. W latach 1973-1983 w Bydgoszczy znajdował się nowicjat dla braci, przeniesiony później do Chełmszczonki k. Fordonu. W 1975 r. erygowano polską prowincję zakonu, a w 1976 r. Wyższe Misyjne Seminarium Duchowne w Bydgoszczy.

Duch Święty (hebr. רוּחַ הַקֹּדֶשׁ Ruach ha-Kodesz, gr. τὸ ἅγιον Πνεύμα to hagion Pneuma lub τὸ Πνεύμα τὸ ἅγιον to Pneuma to hagion, łac. Spiritus Sanctus) – w religii chrześcijańskiej trzecia osoba Trójcy Świętej, równa Ojcu i Synowi w bóstwie, majestacie, substancji i naturze. Nie jest bytem zrodzonym, ani stworzonym. Pochodzenie Ducha Świętego interpretowane jest zależnie od tradycji chrześcijańskiej. Według tradycji zachodniej Duch pochodzi od Ojca i Syna, natomiast w tradycji wschodniej - od Ojca przez Syna ( zob. filioque). Według doktryn antytrynitarnych nie jest Osobą Boską, często uważana jest jedynie za przejaw działalności Bożej.
Glinki-Rupienica – dzielnica Bydgoszczy znajdująca się w południowej części miasta, pomiędzy ulicą Glinki i Aleją Jana Pawła II. Jest zamieszkana przez około 5 tys. osób. Graniczy z dzielnicami: Bielice, Wzgórze Wolności, Wyżyny, Kapuściska i Łęgnowo. Zabudowa to w większości domki jednorodzinne, choć na wchodzie osiedla stoi kilkanaście bloków; najnowszy z nich to "Rezydencja Metropolis".

Kolejny okres rozwoju zgromadzenia to lata 90. XX w. Otwarto wówczas dwa nowe domy zakonne na terenie kraju, wznowiono wydawanie dwumiesiecznika „Posłańca Ducha Świętego”, który zawiera stałą katechezę o Duchu Świętym, reportaże, felietony oraz listy misjonarzy. Duchacze zaznaczyli również swój wkład w życie społeczne i duchowe miasta poprzez zainicjowanie pielgrzymek do Częstochowy, współpracę z francuską fundacją OAA (Stowarzyszenie na Rzecz Sierot) dzięki której absolwenci bydgoskich szkół podstawowych podjęli naukę w ośrodku fundacji we Francji, założenie katolickiego radia „Vox” (później Radio „Plus”), organizację corocznych festynów dla mieszkańców w dniu Zesłania Ducha Świętego wraz z loterią fantową, założenie muzeum misyjnego itd.

Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, Czarna Madonna, (łac. Imago thaumaturga Beatae Virginis Mariae Immaculatae Conceptae, in Claro Monte – Jasnogórski Cudowny obraz Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej), w tradycji wschodniej znany jako Częstochowska Ikona Matki Bożej (Bogurodzicy) (cs. Czenstochowskaja Ikona Bożijej Matieri), a także jako Bełska Ikona Matki Bożej – znajdujący się w jasnogórskim klasztorze wizerunek (ikona) przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem (typ hodegetria) o niejasnym pochodzeniu i czasie powstania. Otoczony szczególnym kultem wśród wiernych Kościoła rzymskokatolickiego oraz prawosławnego, uważany za cudotwórczy. Współcześnie jest jednym z najlepiej rozpoznawanych symboli Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce.
Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Od 1989 r. dotychczasowy kościół Ducha Świętego w kompleksie zabudowań duchaczy w Bydgoszczy przestał pełnić funkcje parafialne, pozostał natomiast kościołem rektorskim. Odbyło się to w kontekście powołania nowej parafii pw. Ducha Świętego na Glinkach, wraz z budową kaplicy (1989 r.) i kościoła (od 1992 r.) W 1998 r. zgodnie z decyzją ks. abpa Henryka Muszyńskiego oficjalnie przeniesiono siedzibę parafii na ul. Glinki i zmieniono jej granice. Jednocześnie przy parafii powstał nowy dom zakonny duchaczy przy ul. Glinki 40.

Wśród placówek muzealnych, które znajdują się w Bydgoszczy, największe i najstarsze jest Muzeum Okręgowe, założone w 1923 r., znajdujące się w Państwowym Rejestrze Muzeów. Jedynymi w Polsce są: Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego oraz Muzeum Kanału Bydgoskiego.
Proboszcz (z niem. Propst, a to od łac. praepositus, przełożony; łac. odpowiednik to parochus, z gr. πάροικος paroikos, sąsiad), pleban (łac. plebanus) – duchowny, na ogół w stopniu prezbitera, zarządzający gminą kościelną (parafią);

Po wydzieleniu przez papieża Jana Pawła II diecezji bydgoskiej w 2004 r. przez 3 lata duchacze gościli u siebie Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Bydgoskiej, do czasu jego przeniesienia do własnego budynku przy ul. Grodzkiej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)