Kościoły przedchalcedońskie - Polski Serwis Naukowy

Rozmieszczenie wiernych Kościołów orientalnych

Kościoły orientalne (vel przedchalcedońskie, niechalcedońskie, ortodoksyjne orientalne, monofizyckie, Mniejsze Kościoły Wschodnie, Starożytne Kościoły Wschodnie, Orientalne Kościoły Prawosławne) – grupa wschodnich Kościołów chrześcijańskich, które nie przyjęły postanowień soboru chalcedońskiego w 451 roku. Należy do niej sześć Kościołów: koptyjski, etiopski, jakobicki, syromalabarski, syromalankarski, ormiański.

Syn Boży (Syn Boga, Słowo Boże, Logos) – w większości wyznań chrześcijańskich druga Osoba Trójcy Świętej zrodzona przez Boga Ojca. W wyznaniach antytrynitarskich uznawany jako Syn Boga, ale Mu nierówny i niedzielący z Bogiem Ojcem jednej natury.

Sobór Chalcedoński – czwarty sobór powszechny biskupów chrześcijańskich, który odbywał się w dniach 8-31 października 451 roku w kościele św. Eufemii w Chalkedonie (mieście zwanym obecnie Kadi-Koy, położonym w Turcji). Został zwołany przez cesarza Marcjana i zatwierdzony przez papieża Leona I Wielkiego listem do tegoż cesarza.

Według starszych poglądów historyków Kościoła za przyczynę nieporozumień Kościołów zachodniego i wschodniego podawano odmienne zdanie odnośnie natury Chrystusa, której określenie stało się kluczowym punktem momentem sporów teologicznych. Nowsze badania jednak ustaliły, że przyczyn rozejścia się Kościołów należy upatrywać w polityce Bizancjum, posiadającej w danym okresie cechy imperialne.

Ekumenizm, Komunia (z gr. οικουμένη - oikumene, łac. communio - wspólnota), ruch dążący do zjednoczenia wszystkich wyznań, ruch na rzecz jedności Kościoła, zwany też ruchem ekumenicznym. Odbywa się to poprzez prowadzenie dialogu, przy zachowaniu tożsamości religijnej.

Jezus Chrystus (z , zdaniem historyków prawdopodobnie , zm. ok. 30–33 n.e. w Jerozolimie), Jezus z Nazaretu — centralna postać chrześcijaństwa. Według chrześcijan założyciel Kościoła, Syn Boży i Zbawiciel.

Kościoły przedchalcedońskie od drugiej połowy XX wieku prowadzą dialog ekumeniczny z Kościołem prawosławnym. W latach 1964, 1967, 1970 i 1971 miały miejsce cztery nieoficjalne konferencje. W 1988 roku odbył się dialog oficjalny. W 1990 roku została podpisana deklaracja z Chambéry, na mocy której Kościoły chalcedońskie zostały uznane przez Kościół prawosławny za ortodoksję. Podobne dialogi prowadzone są z Kościołem rzymskokatolickim. Dotychczas zostało opracowane jedno stanowisko w najbardziej spornej kwestii, tj. stosunku do natury Chrystusa.

Apostolski Kościół Ormiański (Święty Apostolski Katolicki Kościół Ormiański, Kościół gregoriański, orm. Հայ Արաքելական Եկեղեցի) - Kościół z grupy Kościołów wschodnich, przedchalcedoński, działający wśród Ormian - pierwotnie w Armenii i na Bliskim Wschodzie, obecnie również wśród diaspory ormiańskiej na całym świecie. Liczy około 6 milionów wiernych.

Chrześcijaństwo w Indiach jest tak stare, jak stary jest świat chrześcijański. Chrześcijan indyjskich, wszystkich Kościołów i denominacji, jest niewiele, bo zaledwie około dwadzieścia pięć milionów, co stanowi trzy procent ludności kraju. Członkowie poszczególnych Kościołów różnią się między sobą językiem i zwyczajami. Wszakże ważnym podkreślenia jest fakt, że mimo niewielkiej liczby, odgrywają oni w Indiach znaczącą rolę na polu edukacji, pracy społecznej, a nawet polityki.

Charakterystyka

Kościoły orientalne należą do jednej wspólnoty, jednak każdy posiada w swoim obrębie własne tradycje, wywodzą się z różnych doktryn teologicznych, zachowują własne liturgie. Łączy je wspólne podejście do natury Syna. Przyjęcie postanowień Soboru chalcedońskiego stwarzało według nich podstawy pod potencjaną herezję dualistyczną oraz zaprzeczało jedności osoby Chrystusa.

Katolickie Kościoły wschodnie – określenie Kościołów wschodnich, wchodzących w skład Kościoła katolickiego, które pozostają w jedności ze Stolicą Apostolską, uznając władzę i autorytet papieża. Po przyjęciu doktryny katolickiej Kościoły te zachowały liturgie Kościołów wschodnich, z których się wyodrębniły. Składają się one z niezależnych Kościołów, należących do pięciu wielkich tradycji liturgicznych.

Hipostaza – termin wywodzący się od greckiego hypóstasis – to, co pod spodem, podstawa. W filozofii Plotyna jest to byt wyemanowany z Absolutu. Filozofia chrześcijańska przejęła ten termin, oznacza ona tutaj każdą z trzech Osób Trójcy Świętej pojmowaną jako różny od pozostałych podmiot.

Choć Kościoły przedchalcedońskie wyznają monofizytyzm, odrzucają poglądy twórcy tej doktryny, Eutychesa, który głosił asymilację człowieczeństwa Chrystusa z jego boską naturą. Bliższy im jest pogląd Cyryla z Aleksandrii, według którego Słowo stało się ciałem, tworząc jedną hipostazę przy jednoczesnym zachowaniu niezmienionej natury ludzkiej.

Cyryl z Aleksandrii, Cyryl Aleksandryjski, Św.Cyryl I (ur. 378, zm. 27 czerwca 444), patriarcha Aleksandrii, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli Szkoły Aleksandryjskiej, nazywany Filarem Wiary. Jest czczony jako święty przez Kościół rzymskokatolicki, katolickie Kościoły wschodnie i Kościół prawosławny, Ojciec i doktor Kościoła. Jako biskup Aleksandrii został oskarżony przez swych przeciwników o doprowadzenie do zabójstwa neoplatońskiej filozof Hypatii.

Kościoły wschodnie – zbiorcza nazwa Kościołów chrześcijańskich mających swoje korzenie na terenach starożytnych patriarchatów: Konstantynopola, Aleksandrii, Antiochii i Jerozolimy. Właściwe Kościoły wschodnie zwane ortodoksyjnymi dzielą się na trzy grupy powstałe na skutek różnych interpretacji dogmatów chrystologicznych.

Kościoły orientalne

Przypisy

Religie świata. Encyklopedia, red. J. Rawicz i in., Kraków [s.a.], s. 617–618.
P. Timus, Charakterystyka chrześcijaństwa: Kościoły orientalne, Magazyn Teologiczny Semper Reformanda.