Koźminek - województwo wielkopolskie

Koźminek – duża wieś w Polsce (do 1870 r. miasto) położona w województwie wielkopolskim, w powiecie kaliskim, w gminie Koźminek przy drodze wojewódzkiej nr 471.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kaliskiego.

Miejscowość jest siedzibą gminy Koźminek.

Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Prusy Królewskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Kalendarium

1369 – miejscowość pojawiła się w źródłach historycznych jako miasto na prawie niemieckim, własność Bartosza z Wezenborga herbu Tur

1441 – miasteczko przeszło na własność Wojciecha z Pakości, później do książąt raciborskich

1450 – Kazimierz IV Jagiellończyk ustanowił w Koźminku dwa jarmarki

1458 – miasto wystawiło 6 pieszych na wojnę z zakonem krzyżackim

1543 – Koźminek otrzymał prawo urządzania trzeciego jarmarku

1505 – miasto przeszło w ręce rodu Ostrorogów

1550 – pod opieką starosty Jakuba z Ostroroga Koźminek stał się jednym z ważniejszych ośrodków dysydenckich w Polsce, kościół miejski przeszedł w ręce braci czeskich, którzy otwarli w mieście szkołę dla współwyznawców i drukarnię

1555 – na synodzie w Koźminku doszło do zjednoczenia kalwinistów i braci czeskich. Był to doniosły moment w dziejach polskiego protestantyzmu, ale unia okazała się krótkotrwała.

1570 – w mieście działało 50 rzemieślników, Koźminek posiadał gorzelnię i browar

1607 – fara wróciła do katolików

1614 – parafia dysydencka została rozwiązana

1618 – zaczął się powolny upadek miasta, działało tam już tylko 34 rzemieślników

1770 – powstał przemysł tkacki, prowadzony głównie przez niemieckich osadników z Dolnego Śląska

1793 – w wyniku II rozbioru Polski Koźminek przeszedł pod władzę pruską. Miał wówczas 342 mieszkańców i 111 domów, działało tam 85 rzemieślników, w czym 30 szewców i 19 krawców

1810 – miasto posiadało 737 mieszkańców

1860 – 1422 mieszkańców, w tym 980 katolików, 182 ewangelików i 260 Żydów

1870 – władze rosyjskie odebrały Koźminkowi prawa miejskie

1902 – 2000 mieszkańców

1939 – Koźminek wraz z okolicznymi miejscowościami został anektowany przez III Rzeszę i przyłączony administracyjnie do tzw. Kraju Warty.

styczeń 1940 – władze hitlerowskie urządziły w Koźminku getto, gdzie zgromadziły Żydów z okolicznych miejscowości

lipiec 1942 – likwidacja getta i przewiezienie jego mieszkańców do różnych KZów, głównie Chełmno nad Nerem, część przewieziona do Getta w Łodzi

1961 – 1433 mieszkańców, z których ok. 50% utrzymuje się z rolnictwa

Zabytki

Zespół pałacowo-parkowy, klasycystyczny dwór z XVIII wieku, przebudowany w latach 1906-1907. W parku ciekawy drzewostan, w nim 41 drzew w wieku ponad 120 lat

Kościół parafialny z XIV/XV wieku, przebudowywany na początku XVIII i w XIX wieku, wystrój barokowy

Znane osoby związane z Koźminkiem

Franciszek Młokosiewicz, generał Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, bohater kampanii Napoleona w Hiszpanii, urodzony w Koźminku w 1769.

Andrzej Mielęcki, lekarz, uczestnik akcji niepodległościowej na Śląsku, zamordowany przez bojówkarzy niemieckich.

Józef Faworski (1790-1805) pochodził z Warszawy i za panowania Stanisława Augusta malował portrety pastelami. Ponoć Faworski był kaliszaninem urodzonym w Koźminku k. Kalisza, a długi czas przebywał w Krakowie. Wobec wiadomości źródłowych miejsca jego kolejnych pobytów ustalono w nowej literaturze na podstawie pochodzenia portretowanych przez niego osób. Przypuszczalnie więc Faworski działał kolejno w Łęczyckiem, na Mazowszu, w Sieradzkiem, w Wielkopolsce i być może w Berlinie.

Jolanta Kulpińska - socjolog, profesor Uniwersytetu Łódzkiego.

Zobacz też

Synagoga w Koźminku

Cmentarz żydowski w Koźminku

Linki zewnętrzne

BIP – gmina Koźminek

Portal Gimnazjum w Koźminku