Ten artykuł dotyczy konkretnego typu tkaniny. Zapoznaj się również z: dywan perski - artykuł główny.

Miniatura przedstawiająca Mahometa na kobiercu modlitewnym o wzorze ukierunkowanym

Kobierzec – jednostronna tkanina dekoracyjna pochodzenia wschodniego. Wykorzystywana przede wszystkim jako ozdoba ścienna. Zawiera wzory ornamentacyjne, co odróżnia ją od tkanin obrazkowych – gobelinów. Charakterystyczny element kultury perskiej, a także m.in. polskiej epoki sarmatyzmu. Kobierce produkowane są również współcześnie, głównie w krajach Bliskiego Wschodu. Niekiedy słowa „kobierzec” używa się w roli synonimu bogato zdobionego dywanu, a także w utartym związku frazeologicznym: „stanąć na ślubnym kobiercu”.

Osobny termin „makata” odnosi się do kobierców jedwabnych, przetykanych srebrem lub złotem.

Wytwarzanie

Dwunitkowy węzeł Giordi (smyrneński)

Dwunitkowy węzeł Senneh (perski)

Kobierce wytwarza się w procesie tkania, poprzez przeplatanie nitek osnowy nitkami wątku oraz układanie między parami wątków węzłów tworzących wzór. Podstawowym surowcem jest przędza z włókien pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego – bawełna, wełna, jedwab, współcześnie również włókna sztuczne. Tkanina tworzona jest z osnowy i dwóch wątków. Jeden to cienki wątek wiążący, który przeplatając się z osnową w splocie płóciennym tworzy strukturę nośną kobierca. Drugi, grubszy, wprowadzany krótkimi odcinkami w postaci węzłów, tworzy wzór.

W technice wytwarzania stosuje się dwa typy węzłów.

Końce wątków tworzących węzeł wyprowadzone na jedną stronę tkaniny, równo obcięte i rozwłóknione, tworzą wzorzystą okrywę runową. Runowa okrywa również odróżnia kobierce od gobelinów i ich współczesnych odpowiedników - kilimów grzebyczkowych.

Wykonanie kobierców jest bardzo czasochłonne. Na metrze kwadratowym trzeba ułożyć od 10000 do 400000 węzłów, w zależności od grubości nitek wątku na węzły i rodzajów węzłów. Duże kobierce wykonywane były przez kilka tkaczek nawet przez kilka lat.

czytaj dalej: [2], [3]