Kod Morse'a - Polski Serwis Naukowy

Galeria

Marynarz nadający wiadomość alfabetem Morse'a za pomocą impulsów świetlnych

Kod Morse'a – stworzony w 1840 przez Samuela Morse'a i Alfreda Vaila sposób reprezentacji alfabetu, cyfr i znaków specjalnych za pomocą dźwięków, błysków światła, impulsów elektrycznych lub znaków popularnie zwanych kreską i kropką.

Krótkofalarstwo (ang. ham radio, Amateur Radio – radiowa służba amatorska) – hobby polegające na nawiązywaniu łączności radiowych na wielu pasmach radiowych – od fal długich, poprzez średnie, krótkie i ultrakrótkie aż do mikrofal przez krótkofalowców przy pomocy radiostacji z innymi krótkofalowcami, potwierdzaniu łączności za pomocą karty QSL, uczestnictwie w zawodach krótkofalarskich, jak również konstruowaniu urządzeń radiowych i antenowych do nawiązywania łączności. Osobną grupę krótkofalowców stanowią nasłuchowcy (SWL).
Odmiana klucza telegraficznego. Do generowania kropek i kresek posiada oddzielne dźwignie, najczęściej poziome. W połączeniu z układem elektronicznym (klucz automatyczny) może generować ciągi znaków bez zwalniania dźwigni.

Wszystkie znaki reprezentowane są przez kilkuelementowe serie sygnałów – krótkich (kropek) i długich (kresek). Kreska powinna trwać co najmniej tyle czasu, co trzy kropki. Odstęp pomiędzy elementami znaku powinien trwać jedną kropkę. Odstęp pomiędzy poszczególnymi znakami – jedną kreskę. Odstęp pomiędzy grupami znaków – trzy kreski.

Alfabet (nazwa pochodzi od pierwszych liter alfabetu greckiego: alfa i beta) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).
Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ang. International Telecommunication Union, skrót ITU) to najstarsza na świecie organizacja międzynarodowa, jedna z organizacji wyspecjalizowanych ONZ, ustanowiona w celu standaryzowania oraz regulowania rynku telekomunikacyjnego i radiokomunikacyjnego. Została ona założona jako International Telegraph Union (Międzynarodowy Związek Telegraficzny) 17 maja 1865 roku w Paryżu.

Początkowo Morse stworzył swój kod z zamiarem wykorzystania go z telegrafem elektrycznym we wczesnych latach 40. XIX wieku, a od 1890 kod Morse'a był już szeroko wykorzystywany w telekomunikacji radiowej. W pierwszej połowie XIX wieku większość szybkiej, międzynarodowej korespondencji przeprowadzano z wykorzystaniem kodu Morse'a przy użyciu linii telegraficznych, podwodnych kabli i obwodów radiowych.

Transceiver – urządzenie elektroniczne posiadające zarówno nadajnik i odbiornik, które są połączone i mają wspólne obwody w jednej obudowie. Termin pochodzi z roku ok. 1920.
Radioamator – osoba zajmująca się amatorsko radiotechniką, budująca we własnym zakresie urządzenia radiowe i posługująca się nimi. Pojęcie często mylnie utożsamiane z krótkofalowcem.

Obecnie najczęściej używany jest przez radioamatorów, mimo iż nie jest już wymagany podczas egzaminu na licencję krótkofalarską w wielu krajach. Międzynarodowy kod Morse'a jest obecnie nazywany "międzynarodowym kodem radiowym", przede wszystkim z tego powodu, że kod będący w dzisiejszym użyciu został znacznie zmodyfikowany w stosunku do tego, który wymyślił Samuel Morse. Zmiany te miały na celu uczynić go bardziej przydatnym w nowoczesnej komunikacji. W zakresie profesjonalnym piloci i kontrolerzy lotu zwykle są zaznajomieni z kodem Morse'a – urządzenia radionawigacyjne, takie jak VOR i NDB, w sposób ciągły wysyłają swoje identyfikatory za pomocą kodu Morse'a.

Samuel Finley Breese Morse (ur. 27 kwietnia 1791 w Charlestown, zm. 2 kwietnia 1872 w Nowym Jorku) – amerykański wynalazca, malarz, rzeźbiarz, prekursor telegrafii.
Zecer (składacz) – wysoko kwalifikowany pracownik zecerni wykonujący skład ręczny lub maszynowy na potrzeby druku typograficznego. Skład odbywał się na podstawie załączonego materiału z zaadiustowanym wydrukiem lub maszynopisem. Zecer składał z materiału zecerskiego (czcionki i inne elementy) proste formy drukowe, lub przygotowywał elementy tych form (szpalty, tabele, wzory) do późniejszego wykorzystania przez metrampaża. Zecerem była zarówno osoba pracująca w pojedynczych gotowych czcionkach fabrycznych, jak i operator odlewarki monotypowej składający tekst z bieżąco odlewanych pojedynczych czcionek (monotypów) składanych od razu w tekst, jak i operator odlewarki (składarki) linotypowej tworzący od razu całe wiersze linotypowe tekstu szerokości szpalty.

Kod Morse'a jest zaprojektowany w ten sposób, aby człowiek był w stanie go zrozumieć bez specjalnego urządzenia dekodującego. W sytuacji awaryjnej kod ten może być łatwo nadany za pomocą zaimprowizowanych środków, co czyni go wszechstronnym i uniwersalnym sposobem telekomunikacji.

Klucz dwudźwigniowy (ang. iambic paddle) jest używany do nadawania kodu Morse'a z dużą szybkością. Naciśnięcie jednej dźwigni generuje kropkę, drugiej – kreskę. Dłuższe przytrzymanie dźwigni generuje serie kropek lub kresek. Naciśnięcie obu dźwigni generuje znaki naprzemiennie.

Krótkofalarstwo

Międzynarodowy kod Morse'a jest obecnie najbardziej popularny wśród radioamatorów, dla których nadal stanowi jeden ze sposobów porozumienia się (CW). Pionierzy krótkofalarstwa używali wyłącznie kodu Morse'a, gdyż transceivery umożliwiające transmisję głosu nie były w użyciu aż do 1920 r. Do roku 2003 ITU wymagała by egzamin ze znajomości kodu Morse'a wchodził w skład egzaminu na licencję krótkofalarską. Jednakże podczas Światowej Konferencji Radiokomunikacyjnej (WRC-03) znajomość kodu Morse'a została ustanowiona jako opcjonalna. W wyniku tego wiele krajów (w tym Polska) nie wymaga więcej znajomości kodu Morse'a podczas egzaminu na licencję krótkofalarską.

Światowa Konferencja Radiokomunikacyjna (ang World Radiocommunication Conference, skrót WRC) organizowana jest przez Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU) do przeglądania, i w razie konieczności korygowania regulacji radiowych czyli międzynarodowych umów kontrolujących użycie widma częstotliwości radiowych, orbit satelitów geostacjonarnych i niegeostacjonarnych. Konferencja odbywa się co dwa do czterech lat. Przed rokiem 1993 konferencja nazywana była Światową Administracyjną Konferencją Radiową (WARC). W roku 1992 na dodatkowej konferencji w Genewie, ITU została zrestrukturyzowana i w wyniku tego od 1993 konferencja zmieniła nazwę na Światową Konferencję Radiokomunikacyjną.
Znak jest to obserwowalny (postrzegalny) układ rzeczy czy zjawisk spowodowany przez kogoś (nadawcę) ze względu na to, że istnieją zwyczajowo ukształtowane określone reguły nakazujące wiązać z danym układem rzeczy lub zjawisk myśli określonego typu, oraz na to, że nadawca znaku postanowił wywołać tę myśl u odbiorcy znaku.

Pomimo iż tradycyjny klucz telegraficzny (klucz sztorcowy) jest nadal używany przez wielu krótkofalowców, obecnie dominuje w pełni automatyczny klucz dwudźwigniowy.

Szybkość

Szybkość kodu Morse'a mierzy się w grupach (modelowe słowo PARIS, 5 liter na grupę) na minutę lub słowach na minutę (WPM – words per minute). Doświadczeni operatorzy są w stanie zrozumieć kod Morse'a nadawany z prędkością przekraczającą 40 WPM. W konkursie odbywającym się w lipcu 1939 roku w Asheville, Ted R. McElroy ustanowił rekord prędkości w odbiorze kodu Morse'a wynoszący 75.2 WPM. Na dostępnej w sieci stronie, William Pierpont N0HFF wspomina operatorów, którzy przekraczali 100 WPM. Najszybszym operatorem używającym klucza sztorcowego był Harry Turner (W9XZE, zm. 1992), który w 1942 ustanowił rekord 35 WPM podczas pokazu w bazie armii amerykańskiej.

Telekomunikacja – dziedzina techniki i nauki, zajmująca się transmisją wszelkiego rodzaju informacji na odległość. Obejmuje również sposoby przetwarzania tych informacji, kodowanie, sprzęt telekomunikacyjny, teorie propagacji, sieci telekomunikacyjne i wiele innych zagadnień. Obecnie telekomunikacja w coraz większym stopniu zależy od rozwiązań informatycznych i zaczyna odgrywać coraz większe znaczenie w sieciach komputerowych.
Języki świata - obecnie na świecie używa się ok. 6-7 tysięcy języków. Dokładne ustalenie tej liczby utrudnia brak zgody wśród językoznawców co do klasyfikacji niektórych etnolektów jako odrębnych języków bądź dialektów. Przeważająca część języków świata pozostaje w formie bezpiśmiennej.

Nauka

Wiele osób pragnących nauczyć się rozumienia szybkiego kodu Morse'a wykorzystuje w tym celu metodę Farnswortha, nazwanej tak po Donaldzie R. Farnsworth, znanym także pod jego znakiem W6TTB. Metoda Farnswortha polega na nauce z nieco zredukowaną szybkością, zachowuje się wprawdzie oryginalny czas wybrzmiewania znaku, ale wydłuża się odstęp pomiędzy znakami. Osoba ucząca się za pomocą tej metody od razu słyszy prawidłową – szybką – melodię znaku, zaś nieproporcjonalnie i przesadnie wydłużony odstęp pomiędzy znakami pozwala umysłowi zaznajomić się z melodią właściwą każdemu znakowi i przyswoić ją tak, by później była automatyczne przez niego rozpoznawana.

Internet (, która jest logicznie połączona w jednolitą sieć adresową opartą na protokole IP (ang. Internet Protocol). Sieć ta dostarcza lub wykorzystuje usługi wyższego poziomu, które oparte są na funkcjonowaniu telekomunikacji i związanej z nią infrastrukturze.
Kod (łac. codex – spis) – ciąg składników sygnału (kombinacji sygnałów elementarnych, np. kropek i kresek, impulsów prądu, symboli) oraz reguła ich przyporządkowania składnikom wiadomości (np. znakom pisma). W niektórych zastosowaniach, głównie przy przesyłaniu informacji podlegających utajnieniu, zwany jest szyfrem. Kody są stosowane m.in. w telegrafii, w technice cyfrowej.

Metoda Kocha jest kolejną, której skuteczność może potwierdzić wielu uczących się kodu Morse'a. Nazwana po niemieckim psychologu Ludwiku Kochu, który eksperymentował z nauką kodu Morse'a od razu z pełną, docelową prędkością. Nauka polegała na słuchaniu początkowo zaledwie dwóch znaków, gdy uczeń wychwytywał różnicę pomiędzy nimi i był w stanie zanotować je w 90% poprawnie, dodawano kolejny znak. I tak aż do osiągnięcia pełnego zestawu znaków.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)