Kod NATO - Polski Serwis Naukowy

Kod NATO (ang.) NATO reporting names – system oznaczeń NATO dla uzbrojenia i sprzętu wojskowego produkcji ZSRR, krajów bloku wschodniego oraz innych państw.

Przyczyny wprowadzenia kodu

Kod NATO umożliwił skatalogowanie wiedzy o uzbrojeniu produkowanym przez potencjalnych przeciwników NATO. Oryginalne nazwy uzbrojenia, określone przez producentów, pozostały przy tym nieujawnione lub tajne, zwłaszcza w odniesieniu do kolejnych wersji danego uzbrojenia.

Okręt nawodny - termin określający ogół klas okrętów wojennych, nie mogących się całkowicie zanurzyć pod powierzchnię wody. Obejmuje wszystkie klasy okrętów poza okrętami podwodnymi.

9M14 Malutka (kod NATO AT-3 Sagger) przeciwpancerny pocisk kierowany (ppk) ZSRR. Pocisk jest najprawdopodobniej najliczniej produkowanym pociskiem na świecie; jego produkcja dochodziła w latach 60. i 70. do 25000 pocisków rocznie. Poza tym, pociski były produkowane pod innymi nazwami przez 5 innych krajów.

Na kod NATO składają się: symbol literowy, numer kolejny i nazwa kodowa, lub sama nazwa kodowa.

Poniżej, oznaczenie "xx" oznacza numer.

Kierowane pociski odrzutowe

Osobny artykuł: kody NATO przeciwpancernych pocisków kierowanych.

Przeciwpancerne pociski kierowane ZSRR nosiły oznaczenia: AT-xx i nazwy angielskie na literę S (np. AT-3 Sagger).

Kierowany pociski rakietowe ziemia-powietrze ZSRR nosiły oznaczenia: SA-xx i nazwy angielskie na literę G (np. SA-7 Grail). Chińskie przeciwlotnicze pociski rakietowe nosiły oznaczenia: CSA-xx.

Krążownik rakietowy - klasa współczesnych dużych okrętów, o silnym uniwersalnym uzbrojeniu, w skład którego wchodzą pociski rakietowe. Krążowniki rakietowe pojawiły się pod koniec lat 50. XX wieku.

Alfabet fonetyczny ICAO znany również jako Alfabet fonetyczny NATO, także Międzynarodowy alfabet fonetyczny – najbardziej rozpowszechniony system literowania wyrazów w pewnych specyficznych zastosowaniach, np. w lotnictwie podczas prowadzenia komunikacji radiowej, gdzie każdej literze alfabetu odpowiada ustalone słowo.

Balistyczne pociski rakietowe (ziemia-ziemia) ZSRR nosiły oznaczenia: SS-xx i nazwy angielskie na literę S (np. SS-20 Saber). Chińskie balistyczne pociski rakietowe (ziemia-ziemia) nosiły oznaczenia: CSS-xx.

Okrętowe kierowane pociski rakietowe woda-woda, woda-ziemia i rakietotorpedy ZSRR nosiły oznaczenia: SS-N-xx i nazwy angielskie na literę S (np. SS-N-2 Styx). Chińskie okrętowe pociski rakietowe woda-woda i woda-ziemia nosiły oznaczenia: CSS-N-xx i nazwy angielskie na literę S.

Okrętowe przeciwlotnicze pociski rakietowe (woda-powietrze) ZSRR nosiły oznaczenia: SA-N-xx i nazwy angielskie na literę G (np. SA-N-1 Goa).

Powietrzny tankowiec – samolot przeznaczony konstrukcyjnie do zaopatrywania innych samolotów w paliwo w locie (tankowania w powietrzu). Stosowane też są określenia: powietrzny zbiornikowiec, samolot-zbiornikowiec, samolot-cysterna, latająca cysterna.

R-60 – radziecki/rosyjski lekki pocisk rakietowy przeznaczony do zwalczania celów powietrznych na krótkich dystansach, w warunkach walki powietrznej, naprowadzany termicznie (na źródło promieniowania podczerwonego). W nomenklaturze NATO pocisk nosi oznaczenie AA-8 Aphid (ang. - mszyca). Pocisk ten był eksportowany do wielu krajów i nadal pozostaje w uzbrojeniu wielu sił zbrojnych.

Kierowane pociski rakietowe powietrze-powietrze ZSRR nosiły oznaczenia: AA-xx i nazwy angielskie na literę A (np. AA-8 Aphid).

Kierowane pociski rakietowe powietrze-ziemia ZSRR nosiły oznaczenia: AS-xx i nazwy angielskie na literę K (np. AS-4 Kitchen).

Samoloty ZSRR

Osobny artykuł: kody NATO samolotów ZSRR.

Samoloty myśliwskie i samoloty szturmowe nosiły nazwy angielskie na literę F (np. Flanker – Su-27)

Samoloty bombowe nosiły nazwy angielskie na literę B (np. Blinder – Tu-22)

Kutry projektu 183 - radzieckie kutry torpedowe, następnie kutry rakietowe, opracowane na początku lat 50. XX wieku. Projekt kutrów torpedowych (183) otrzymał nazwę kodową Bolszewik, a w kodzie NATO: P-6. Kutry rakietowe znane były pod oznaczeniem projektu 183R, a w kodzie NATO: Komar. Łącznie zbudowano ponad 600 okrętów tego typu. Około 400 jednostek trafiło do Marynarki Wojennej ZSRR, pozostałe przekazano do marynarek wojennych krajów sojuszniczych wobec Związku Radzieckiego, w tym 19 kutrów torpedowych do Polski.

Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

Samoloty transportowe nosiły nazwy angielskie na literę C (np. Colt – An-2)

Samoloty inne (powietrzne tankowce, łodzie latające, samoloty szkolne, samoloty wczesnego ostrzegania itp) nosiły nazwy angielskie na literę M (np. Mainstay – A-50)

Śmigłowce nosiły nazwy angielskie na literę H (np. Hind – Mi-24)

Nazwy samolotów o napędzie śmigłowym były jednosylabowe, a o napędzie odrzutowym – dwusylabowe.

Niszczyciel rakietowy – klasa współczesnych, wszechstronnie uzbrojonych dużych okrętów rakietowych, zdolnych prowadzić walkę z celami nawodnymi, podwodnymi i powietrznymi, a czasem nawet atakować obiekty na lądzie. W wielu flotach zostały zastąpione przez fregaty i korwety, o również rosnących możliwościach bojowych. Polska Marynarka Wojenna posiadała w historii dwa niszczyciele rakietowe, oba noszące imię ORP "Warszawa".

Kutry rakietowe projektu 205 – seria radzieckich niewielkich okrętów uderzeniowych klasy kuter rakietowy, produkowanych od lat 50. do lat 80. XX wieku. Łącznie powstało ponad 400 jednostek tego typu. Oprócz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, służyły również w Polsce i wielu innych państwach. W nomenklaturze NATO zostały określone jako typ Osa.

Okręty

Osobny artykuł: oznaczenia okrętów radzieckich i rosyjskich w nomenklaturze NATO.

Typy okrętów nawodnych ZSRR otrzymywały na ogół nazwy kodowe będące wyrazami rosyjskimi zapisanymi w transkrypcji angielskiej, ale nie będące oryginalnymi nazwami typu (np. typ Osa). Typy niszczycieli, fregat i krążowników rakietowych otrzymywały zwłaszcza nazwy na literę K (np. Kynda). Czasami oznaczenie typu pochodziło od nazwy pierwszego zidentyfikowanego okrętu (np. Skoryi). Prowadzi to do częstego omyłkowego brania nazw kodowych NATO za oryginalne oznaczenia typu. Wersje rozwojowe oznaczano dodatkiem: Modified ... (zmodyfikowany), lub cyframi: I, II itd.

Samolot bombowy (bombowiec) – rodzaj samolotu wojskowego, którego podstawowym przeznaczeniem jest niszczenie obiektów naziemnych lub jednostek pływających nieprzyjaciela za pomocą bomb, ewentualnie pocisków rakietowych.

Okręty podwodne projektu 971 - radzieckie wielozadaniowe okręty podwodne z napędem atomowym. W kodzie NATO okręty noszą oznaczenie Akula (radzieckie oznaczenie - Szczuka-B i Szczuka-M). Zgodnie z tą klasyfikacją wyróżniono trzy podwersje: Akula I, Akula Improved i Akula II.

Typy okrętów nawodnych innych państw bloku wschodniego, w tym polskie, otrzymywały nazwy kodowe będące wyrazami z języka tych krajów, ale nie będące oryginalnymi nazwami typu (np. typ Obluze (Obłuże), zapisywane bez polskich znaków).

Typy okrętów podwodnych ZSRR otrzymywały nazwy z wyrazów alfabetu ICAO (np. Whiskey), a ostatnie typy – nazwy kodowe będące wyrazami rosyjskimi zapisanymi w transkrypcji angielskiej, ale nie będące oryginalnymi nazwami typu (np. Akula, niepokrywający się z radzieckim typem Akuła (NATO: Typhoon).

Blok wschodni (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej – KDL, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.

Tu-22 (ros. Ty-22) – radziecki odrzutowy naddźwiękowy bombowiec i samolot rozpoznawczy, skonstruowany w biurze konstrukcyjnym Tupolewa, w kodzie NATO oznaczany jako "Blinder".

Dla mniejszych okrętów stosowano też oznaczenia typów alfanumeryczne (np. kuter torpedowy typu P6).