Kodeks Aleksandryjski - Polski Serwis Naukowy

Kodeks Aleksandryjski (łac. Codex Alexandrinus, Londyn, British Library, MS Royal 1. D. V-VIII, oznaczany symbolami A albo 02 Gregory-Aland, δ 4 von Soden) – manuskrypt greckiej Biblii, tj. Septuaginty oraz Nowego Testamentu w języku greckim, pisany majuskułą na pergaminie. Sporządzono go w V wieku w Egipcie.

Manuskrypt został nazwany Aleksandryjskim, ponieważ patriarcha Cyryl Lukaris miał przywieźć go z Aleksandrii. Wettstein w 1751 roku oznakował go symbolem A. W ten sam sposób oznaczał go później Griesbach, dlatego A stało się powszechnie przyjętym symbolem kodeksu. Gregory nadał mu siglum 02.

Nowy Testament (gr. Καινή Διαθήκη, Kainē Diathēkē) - druga, po Starym Testamencie, część Biblii chrześcijańskiej, powstała na przestrzeni 51-96 r. n.e.; stanowi zbiór 27 ksiąg, przedstawiających wydarzenia z życia Jezusa i wczesnego Kościoła oraz pouczenia skierowane do wspólnot chrześcijańskich, tradycyjnie datowanych na drugą połowę I wieku; niektórzy bibliści datują część ksiąg również na pierwszą połowę II wieku; główne źródło chrześcijańskiej doktryny i etyki. Niektóre wyznania używają jako nazwy Nowego Testamentu określenia Chrześcijańskie Pisma Greckie.
Kodeks Petropolitański, łac. Codex Petropolitanus (Gregory-Aland no. Π albo 041) jest greckim kodeksem uncjalnym, paleograficznie datowanym na IX wiek. Kodeks stanowi 350 pergaminowych kart (14,5 cm na 10,5 cm), z niemal pełnym tekstem czterech Ewangelii.

Codex Alexandrinus jest jednym z czterech wielkich kodeksów biblijnych, wraz z Kodeksem Synajskim i Watykańskim jest jednym z najwcześniejszych i najbardziej kompletnych rękopisów greckiej Biblii. Po przywiezieniu do Anglii uzyskał opinię najlepszego rękopisu biblijnego przechowywanego na Wyspach Brytyjskich i cieszył się nią aż do chwili nabycia przez Bibliotekę Brytyjską Kodeksu Synajskiego. Przechowywany jest w Dziale Manuskryptów British Library w Londynie (wraz z Kodeksem Synajskim).

Aparat Eutaliusza - system podziału niektórych ksiąg Nowego Testamentu wraz z szeregiem dodatkowych informacji na marginesie tekstu, na początku oraz na końcu ksiąg, mających na celu ułatwienie czytania tekstu biblijnego. Autorstwo aparatu przypisuje się tradycyjnie Eutaliuszowi, biskupowi w Sulci, Sulca albo Sulce, który żył prawdopodobnie w V wieku.
Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Zawartość

Strony z kodeksu

Końcowy fragment Ew. Łukasza

Kodeks Aleksandryjski pierwotnie składał się z 820 pergaminowych kart, z których większość związana była w foliały in quarto (dzisiaj sześć podwójnych kart w foliale). Zachowały się 773 karty kodeksu (32 na 26 cm), z czego 630 przypada na Stary Testament, 143 na Nowy Testament.

Poliglota (gr. polýglōttos, polýglōssos – "wielojęzyczny") – wielojęzyczne wydanie Biblii. Zwykle wolumin zawiera tekst Biblii w oryginale i kilku przekładach umieszczonych w kolumnach obok siebie.
Paleografia – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmująca się badaniem rozwoju pisma w procesie historycznym. Paleografia zajmuje się także badaniem środowiska, w jakim żył i tworzył dany pisarz jak również rozpoznawaniem skrótów (brachygrafia) i "rozszyfrowywaniem" (odczytywaniem) dawnego pisma np. tekstura, bastarda, antykwa. Jest jedną z najwcześniejszych i najważniejszych dziedzin nauk "dających poznawać historię" (Lelewel). Bez znajomości tej nauki badanie źródeł pisanych jest praktycznie niemożliwe. Najważniejsze polskie podręczniki paleografii napisali Władysław Semkowicz oraz Aleksander Gieysztor.

Kodeks podzielony został na cztery tomy (279 + 238 + 118 + 144 kart). Trzy pierwsze stanowią większą część tekstu Septuaginty, greckiego przekładu Starego Testamentu, wraz z 3 Księgą Ezdrasza, 3-4 Machabejskimi, Psalmem 151 i Psalmami Salomona. Czwarty tom zawiera Nowy Testament wraz z (niekanonicznymi) Listami Klemensa. Tylko 10 kart Starego Testamentu zaginęło, znacznie mniej niż w przypadku kodeksów Synajskiego i Watykańskiego. Natomiast w Nowym Testamencie zaginęło 31 kart.

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.
Kolofon (gr. κολοφών kolophōn = szczyt, czynność ostatecznie kończąca pracę) – w książkach rękopiśmiennych, a także pierwszych drukowanych była to informacja umieszczana na końcu książki, opisująca okoliczności powstania danego egzemplarza - kto i kiedy wykonał, na czyje polecenie, za czyjego panowania, wyrażająca zadowolenie z zakończonego trudu pisarskiego, często wyrażona wierszem okolicznościowym, pobożnym, poważnym bądź trywialnym itp. Z czasem z kolofonu wyodrębniła się współczesna postać informacji wydawniczo-drukarskich w postaci metryki książki i tym samym kolofon stał się zbędny.

W Starym Testamencie brakuje:

1 Sm 12,17 – 14,9 (1 karta);

Ps 49,20 – 79,11 (9 kart).

Ponadto niektóre karty ST zostały uszkodzone, zawierają one następujące teksty: Rdz 1,20-25; 1,29-2,3; Kpł 8,6.7.16; Syrach 50,21n; 51,5.

W Nowym Testamencie brakuje:

25 pierwszych kart Ewangelii Mateusza i tym samym zaczyna się dopiero od Mt 25, 6;

71-72 kart w Ewangelii Jana (J 6, 50 – 8, 52);

trzech kart (nie są ponumerowane) w 2. Liście do Koryntian (2 Kor 4, 13 – 12, 6).

niemal każda karta Apokalipsy jest uszkodzona na krawędziach.

1 Klemensa 57,7-63 (1 karta) i 2 Klemensa 12,5a-fin. (2 karty).

Wycięty został ozdobiony kolofon na końcu Listu do Filemona.

Księgi Nowego Testamentu (tom czwarty kodeksu) ułożone są w następującej kolejności: cztery Ewangelie, Dzieje Apostolskie, Listy powszechne, Listy Pawła (List do Hebrajczyków umieszczony został pomiędzy 2. Tesaloniczan a 1. Tymoteusza), Apokalipsa świętego Jana. Pierwotnie Listy powszechne poprzedzały Dzieje Apostolskie.

Johann Jakob Griesbach (ur. 4 stycznia 1745, zm. 24 marca 1812) – niemiecki biblista, krytyk tekstu Nowego Testamentu, duchowny luterański. Wykształcenie zdobył we Frankfurcie, Tybindze, Lipsku i Halle.
Johann Jakob Wettstein (także Wetstein, ur. 5 marca 1693, zm. 23 marca 1754) - szwajcarski teolog, który wyróżnił się na polu krytyki tekstu Nowego Testamentu, był jednym z pierszych krytyków Textus receptus.

Tekst kodeksu nie zawiera następujących wierszy:

Marek 15,28 jak w kodeksach א, B, C, D, Ψ, lekcjonarze, d, k, Syro-Sinaitica, cop;

Łukasz 22,43-44 (krwawy pot Jezusa);

Pericope adulterae (Jan 7,53-8,11);

Dzieje 8,37; 15,34; 24,7; 28,29;

Rzymian 16,24.

Kodeks Aleksandryjski jest ważnym rękopisem w dyskusji nad autentycznością pericope adulterae, pomimo iż w tym fragmencie brakuje dwóch kart (Jan 6,50-8,52). Jednak liczba linijek tekstu dowodzi, iż nie było go w tekście, gdyż dla tego fragmentu brakuje w kodeksie miejsca (podobnie jak w przypadku Kodeksu Efrema).

Święta Tekla, scs. Pierwomuczenica rawnoapostolnaja Fiekła (ur. w I wieku w Ikonium w Azji Mniejszej) – chrześcijanka, dziewica, męczennica, święta Kościoła katolickiego i prawosławnego (pierwsza męczennica, równa apostołom).
Historia nowożytna, dzieje nowożytne – epoka w historii Europy obejmująca okres od końca średniowiecza (najczęściej uznaje się rok 1453 lub 1492) do przełomu XVIII i XIX wieku, czyli czasów rewolucji przemysłowej. Za daty końcowe przyjmuje się najczęściej: 1789 (rewolucja francuska), 1815 (kongres wiedeński) lub 1848 (Wiosna Ludów). W Polsce przyjęło się liczyć do trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej w 1795 r. Część badaczy przyjmuje, że właściwą cezurą była dopiero I wojna światowa. Szkoła anglosaska ciągnie czasy nowożytne do dziś.

Opis

Koniec Ew. Mateusza oraz lista κεφαλαια do Ew. Marka

Kodeks został sporządzony na welinie. Karty na krawędziach z wiekiem uległy zniszczeniu i zostały przycięte w czasach nowożytnych. Pergamin często jest odbarwiony na krawędziach. Dodatkowe uszkodzenia kodeksu powstały również na skutek ignorancji oraz niedbałości jego byłych właścicieli. Karty mają wiele dziur, zostały przeżarte przez atrament, są powyginane od dotykania, często pozaginane na rogach. Atrament w wielu miejscach łuszczy się. Dopiero w XIX wieku dotykanie kart kodeksu zostało ściśle zabronione. Wyjątek stanowią sytuacje, kiedy wymaga tego dobro kodeksu.

Kodeks Macedoński, łac. Codex Macedoniensis albo Macedonianus oznaczany symbolami Y albo 034 (Gregory-Aland), ε 073 (von Soden), jest greckim kodeksem uncjalnym Nowego Testamentu pisanym na pergaminie, paleograficznie datowanym na IX wiek.
I Sobór Nicejski – pierwszy sobór powszechny biskupów chrześcijańskich, zwołany przez cesarza Konstantyna 20 maja 325 roku, w Nicei (około 80 km od Konstantynopola) w celu uczczenia 20 rocznicy jego panowania.

Tekst kodeksu pisany jest w dwóch kolumnach na stronę, w jednej kolumnie mieści się zwykle 49-51 linijek (czasem 46–52 linii), każda linijka zawiera średnio 20-25 liter – wielkiej, regularnej uncjały. Litery są nieco mniej eleganckie niż w Kodeksie Synajskim i Watykańskim. W ostatniej księdze Nowego Testamentu, Apokalipsie, stają się nieco mniejsze i mniej regularne. Apokalipsa pisana jest z mniejszą dbałością. Początkowe linie każdej z ksiąg pisane są czerwonym atramentem, a poszczególne sekcje tekstu ksiąg oznakowane są wielką literą pisaną na marginesie (inicjał) przed kolumną tekstu (podobnie w Kodeksie Efrema). Słowa pisane są w sposób ciągły na całej długości linijki i na ogół nie ma żadnych przerw pomiędzy wyrazami, z wyjątkiem nielicznych miejsc. Litery są okrągłe, pozbawione akcentów i tylko w niektórych miejscach znajdują się przydechy (prawdopodobnie dodane przez późniejszą rękę). Litery są większe od tych, które stosuje Kodeks Watykański. Poetyckie księgi Starego Testamentu pisane są stychometrycznie.

Orygenes (gr. Ὠριγένης, Origenes, ok. 186-254) – jeden z najbardziej płodnych komentatorów Pisma Świętego w epoce patrystycznej. Zajmował się, podobnie jak później Hieronim ze Strydonu (330-420), egzegezą krytyczną oraz literalną; egzegezę alegoryczną doprowadził do szczytu rozwoju[1]. W zasadniczy sposób przyczynił się do ukształtowania tradycji teologicznej Szkoły Aleksandryjskiej. Znany jest również jako twórca, odrzuconej później przez Magisterium, teorii preegzystencji dusz[2]. Był wykształcony filozoficznie; razem z Plotynem studiował u Amoniusza Sakkasa. Jest zaliczany do pisarzy starochrześcijańskich, a także, mimo że niektóre jego teorie były błędne, do Ojców Kościoła.
Listy powszechne albo Listy katolickie, obok Ewangelii, Dziejów Apostolskich, Listów Pawła i Apokalipsy jedna z sekcji Nowego Testamentu. Większość greckich rękopisów umieszczała Listy powszechne po Dziejach, a przed Listami Pawła. Kościoły wschodnie po dziś dzień stosują taki porządek ksiąg nowotestamentowych.

Cytaty Starego Testamentu w nowotestamentowym tekście oznakowane zostały na marginesie przy pomocy znaku 〉. Jedyne dekoracje kodeksu występują na końcu każdej księgi w kolofonach. Wielkie litery na marginesie oznaczają początek nowej sekcji, podobnie jak w kodeksach Efrema i Kodeksie Bazylejskim. Kodeks Aleksandryjski jest najstarszym rękopisem Nowego Testamentu, który przy pomocy inicjałów oznacza nowe sekcje.

Psalm 151 - psalm, który w prawosławnym i koptyjskim kanonie Starego Testamentu uważany za integralną część biblijnej Księgi Psalmów. Przez Kościół katolicki i Kościoły protestanckie zaliczany do apokryfów.
Pierwszy List do Tymoteusza (1 Tm lub 1 Tym) to jeden z listów przypisywanych św. Pawłowi z Tarsu, znajdujący się w Nowym Testamencie. Zaliczany jest do jednych z tzw. trzech listów pasterskich. Wysłany został z Macedonii do Tymoteusza z Efezu między pierwszym a drugim uwięzieniem (tj. między 63 a po 67 r. n.e.). Badacze (głównie egzegeci niekatoliccy) uważają jednak, że nie tylko autorem listu nie jest św. Paweł z Tarsu ale także sam list powstał później (autorstwo listów św. Pawła do Tymoteusza kwestionują także najstarsi pisarze chrześcijańscy)[potrzebne źródło]. Powodem napisaniu listu była szczególna troska św. Pawła o Kościół w Efezie. Treścią listu są pouczenia o charakterze praktycznym, pouczającym oraz dogmatycznym. Księga składa się z 6 rozdziałów.

Bardzo często w Kodeksie Aleksandryjskim występuje błąd izofonii – zamiany samogłosek na inne podobnie brzmiące. Litery Ν oraz Μ są czasem mylone, dyftong ΓΓ zastępowany jest przez ΝΓ. Bywa to podawane jako argument świadczący za Egiptem jako miejscem powstania rękopisu, jednak pogląd ten nie jest powszechnie uznawany. Stosunkowo często spotykane są itacyzmy (dyftong αὶ bywa zamieniany na ε, εὶ na ὶ oraz η na ὶ), jednak liczba tych błędów nie jest większa niż w innych rękopisach z tego okresu.

Kodeks 069 (Gregory-Aland no. 069), ε 12 (von Soden), jest greckim kodeksem uncjalnym Nowego Testamentu, paleograficznie datowanym na V wiek. Obecnie przechowywany jest w Oriental Institute (2057) na University of Chicago.
Wielkie kodeksy biblijne − nazwa kodeksów biblijnych napisanych uncjałą, które zawierały całą grecką Biblię (Stary i Nowy Testament). Do naszych czasów zachowały się tylko cztery wielkie kodeksy: Kodeks Synajski, Kodeks Watykański, Kodeks Aleksandryjski i Kodeks Efrema, wszystkie pochodzą z wieków IV−V.

Charakter pisma tekstu od początku Ewangelii Łukasza do 1 Koryntian 10,8 różni się od pozostałych partii rękopisu. Niektóre litery uzyskują koptyjskie kształty (np. Α, Μ, Δ, oraz Π), są szersze lub większe niż w innych tekstach greckich tego okresu. Delta ma wydłużoną podstawę, zaś Pi – poziomą kreskę u góry. Numery nie są pisane przy pomocy skrótów literowych. Wyjątek stanowią wersety Ap 7,4; 21,17. Końcowe partie kodeksu (Apokalipsa i Listy Klemensa) są pisane niestarannie, zawierają dużo błędów w transkrypcji, jednak zjawisko to występuje nie tak często, jak w Kodeksie Synajskim i Kodeksie Watykańskim. Korekty dokonywano w późniejszym okresie. Poprawki nanoszone przez skrybę nie należą do częstych.

Ewangelie z Rossano (Gregory-Aland no. 042 albo Σ; von Soden ε 18), majuskułowy kodeks Nowego Testamentu. Przechowywany jest w katedrze Rossano we Włoszech, pochodzi z VI. Powstał w czasach bizantyjskiej okupacji południowej części półwyspu Apenińskiego. Nazywany jest Codex purpureus Rossanensis i jest jednym z czterech purpurowych kodeksów uncjalnych.
Autonomiczna Republika Góry Athos, Athos, Święta Góra (nowogr. Άγιο Όρος, grec. staroż. Ἅγιον Ὄρος) – górzysty półwysep w Grecji, posiadający status okręgu autonomicznego, zamieszkiwanego wyłącznie przez mnichów prawosławnych.

Strona kodeksu z tekstem Mk 6,27-54; długość odstępów pomiędzy akapitami zależy od treści

Uncjała kodeksu ma nieco prostszy niż w kodeksach Synajskim i Watykańskim. Na końcu linijki litery nieraz są mniejsze, a pismo bardziej wyblakłe i trudno czytelne. Punktacja jest często stosowana, zazwyczaj na wysokości poprzedzającej litery. Rozmiar przerw między akapitami zależy od tego, czy nowy ustęp kontynuuje myśl poprzedniego, czy rozpoczyna nowy wątek. Na końcu każdej księgi umieszczony jest kolofon zdobiony arabeską pochodzącą od oryginalnego skryby (prima manu).

Apokalipsa Świętego Jana [Ap], Księga Objawienia, Objawienie Jana [Obj] (gr. Ἀποκάλυψις Ιωάννου – Objawienie Jana) – jedyna prorocza księga Nowego Testamentu, opisująca zagładę świata i powstanie "Nowego Świata" zanim nastąpi jego koniec i Sąd Ostateczny. Apokalipsa zawiera bardzo liczne odwołania do Starego Testamentu. Tradycja za autora uważa Jana Ewangelistę (choć nie jest to pewne, a eschatologia księgi różni się od eschatologii Ewangelii Jana). Powstanie datuje się na okres prześladowań chrześcijan w Azji Mniejszej (a więc po roku 68) i najprawdopodobniej powstawała w różnych etapach.
Ammoniusz z Aleksandrii (III wiek) — chrześcijański filozof i teolog. Żył współcześnie z Orygenesem. Bywał mylony z Ammoniuszem Sakkasem, neoplatonikiem, także z Aleksandrii. To samo imię nosili: Ammoniusz z Aten, Ammoniusz Gramatyk, Ammoniusz Hermiasz (V w.).

Tekst czterech Ewangelii został podzielony na dwa sposoby: według tzw. "sekcji Ammoniusza" oraz κεφάλαια (rozdziały). Numery w "sekcjach Ammoniusza" z odniesieniami do Kanonów Euzebiusza stoją na marginesie tekstu ewangelicznego. Podział ten zastosowano też w Kodeksie Synajskim. Według drugiego systemu, κεφάλαια, tekst został podzielony na większe. Numery κεφάλαια umieszczono na marginesie lewym, zaś ich τίτλοι (tytuły) – na marginesie górnym. W Ewangelii Łukasza i Jana numery κεφάλαια znajdują się na marginesie każdej kolumny. Każda z Ewangelii na początku posiada listę κεφάλαια. Wyjątkiem jest Ewangelia Mateusza, która ma wielką lukę.

Kodeks Bezy, łac. Codex Bezae Cantabrigiensis, oznaczany symbolem D lub 05 (na liście rękopisów Nowego Testemantu Gregory-Aland) – rękopis Nowego Testamentu pisany uncjałą na pergaminie, w językach greckim i łacińskim, pochodzi z roku ok. 400. Drugi człon w nazwie – Bezae – pochodzi od imienia Teodora Bezy (1519-1605), następcy Kalwina w Genewie, który wszedł posiadanie kodeksu, człon Cantabrigiensis — od Cambridge. Symbol D, nadany został przez J.J. Wettsteina w 1751 roku, symbol 05 zaś przez C. R. Gregory w 1892 roku. Część kart kodeksu zaginęła.
Codex Petropolitanus purpureus, oznaczany przez sigla N albo 022 (Gregory-Aland ), ε 19 (von Soden), jest greckim rękopisem Nowego Testamentu, pisany wielką, bardzo regularną majuskułą na pergaminie, paleograficznie datowany na VI wiek. Należy do purpurowych kodeksów Nowego Testamentu (wraz z kodeksami Ο Σ Φ).

Tekst Dziejów Apostolskich oraz Listów nie jest dzielony według rozpowszechnionego później Aparatu Eutaliusza; tekst Apokalipsy dzielony jest według bliżej nieokreślonego systemu. W Dziejach okazjonalnie pojawia się znak krzyża dla oznaczenia poszczególnych sekcji. Większe litery na marginesie przez cały Nowy Testament oznaczają początek akapitu.

Terminus ante quem (łac. zakończony przed czasem) - termin używany w archeologii oraz historii sztuki odnoszący się do datowania względnego. Przez to pojęcie rozumiemy określenie, że obiekt lub warstwa archeologiczna powstały przed jakimś konkretnym momentem w czasie, np: mogą być ograniczone z góry przez inne warstwy lub konstrukcje.
Hexapla, Heksapla (gr. Εξαπλά – "sześciokształtna") – datowana na lata czterdzieste III wieku, zachowana we fragmentach, poliglota opracowana przez Orygenesa. Zawierała sześć umieszczonych obok siebie kolumn w następującej kolejności:

Liczba skrybów była tematem dyskusji, podobnie jak w przypadku kodeksów Synajskiego i Watykańskiego. Zdaniem Kenyona tekst kodeksu wyszedł spod ręki pięciu skrybów: dwaj z nich mieli sporządzić tekst Starego Testamentu (skryba I i II), a trzej – Nowy Testament (skryba III, IV i V). Skeat oraz Milne, którzy dysponowali lepszymi narzędziami dla takich badań (lampa ultrafioletowa), argumentowali, że było tylko dwóch, ewentualnie trzech skrybów. Kenyon nie zgadzał się z ich ustaleniami i w 1939 roku, polemizując z ich opinią, zarzucał im nieuwzględnienie niektórych z istotnych różnic w charakterze pisma. Współcześni paleografowie, tacy jak Metzger, Aland, Hernández, Jongkind i inni, opowiadają się za liczbą skrybów określoną przez Skeata i Milne.

Ewangelia (z gr. εὐαγγέλιον, euangelion, dosł. dobra nowina) – w starożytności termin używany jako określenie nagrody dla osoby przynoszącej dobrą nowinę.
Ultrafiolet (UV, promieniowanie ultrafioletowe, nadfiolet) – . Słowo "ultrafiolet" oznacza "powyżej fioletu" i utworzone jest z łacińskiego słowa "ultra" (ponad) i słowa "fiolet" oznaczającego barwę o najmniejszej długości fali w świetle widzialnym. Dawniej było nazywane promieniowaniem "pozafiołkowym".

W tekście rękopisu zostało naniesionych wiele korekt. Część z nich pochodzi od oryginalnego skryby, ale większość jest dziełem późniejszych korektorów. Poprawione formy zgadzają się z tekstem kodeksów D, N, X, Y, Γ, Θ, Π, Σ, Φ i ze zdecydowaną większością minuskułowych rękopisów. Kenyon zaobserwował, że tekst Kodeksu Aleksandryjskiego nosi wiele korekt, jakkolwiek nie wszystkie księgi były w takim samym stopniu poprawiane. W Pentateuchu (pięć pierwszych ksiąg Biblii) całe zdania zostały wytarte, a na ich miejsce naniesiono nowe. Księgi Królewskie są ostatnimi księgami poddane systematycznym korektom. W Księdze Apokalipsy tylko 1 spośród 84 unikalnych wariantów tekstu został poprawiony (na przykład w Kodeksie Synajskim w tekście Apokalipsy poprawiono w VII wieku 120 spośród 201).

Kodeks – jedna z form książki. Jest to zbiór kart złączonych (szytych, klejonych) na jednym z brzegów nazywanym grzbietem książki. Karty kodeksu są z papirusu, pergaminu, albo papieru. Forma ta, stosowana od końca I wieku n.e., jest obecnie najpopularniejszą formą książki, do innych zaliczmy: zwój, leporello, książkę mówioną, książkę elektroniczną.
Itacyzm (od gr. eta, "litera eta") - proces fonetyczny polegający na zwężeniu długiego /E/ otwartego (oznaczanego w języku greckim literą eta) i ujednoliceniu się jej z samogłoską /I/. W nowogreckim "η, υ, ει, οι, ηι, υι" wymawiane są jako "i". "Hoi polloi" wymawiane jest jako "i polli".

Każda karta posiada arabską numerację – w dolnym marginesie na stronie verso (odwrotnej). Numery te nadano w czasach, gdy kodeks znajdował się w Aleksandrii. Pierwsza zachowana karta Ewangelii Mateusza nosi numer 26. To oznacza, że 25 pierwszych ponumerowanych kart zaginęło. W ten sam sposób ustalono, że nie zachowały się dwie karty w Ewangelii Jana, zaś trzy karty z 2 Koryntian zaginęły przed sporządzeniem numeracji.

Kurt Aland (ur. 28 marca 1915 w Berlin-Steglitz, zm. 13 kwietnia 1994 w Münster, Westfalia) – niemiecki teolog i profesor Badań Nowego Testamentu i Historii Kościoła. Przez wiele lat kierował Instytutem Badań Tekstu Nowego Testamentu (Institut für neutestamentliche Textforschung) i był głównym wydawcą Nestle-Aland Novum Testamentum Graece (greckiego Nowego Testamentu).
Przydech (inaczej aspiracja) - zjawisko fonetyczne polegające na energicznym rozwarciu wcześniej zwartych narządów mownych, co daje słaby dźwięk h towarzyszący artykulacji danej spółgłoski zwartej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)