Kodeks pracy - Polski Serwis Naukowy

Kodeks pracy – akt normatywny stanowiący zbiór przepisów regulujących prawa i obowiązki objęte stosunkiem pracy w odniesieniu do wszystkich pracowników, bez względu na podstawę prawną ich zatrudnienia (w niektórych przypadkach tylko w zakresie nie uregulowanym przez ustawodawstwo szczególne, np. ustawa o służbie cywilnej) oraz pracodawców.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Akt normatywny – tekst zawierający sformułowane w języku prawnym i zapisane w postaci przepisów normy prawne. Normy te mają najczęściej charakter generalny i abstrakcyjny. Niekiedy pod tym pojęciem rozumie się także wszelkie teksty formułujące normy postępowania.

Obecnie w Polsce obowiązuje ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94). Zgodnie z jego artykułem 1. – "Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców".

Niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z 1997 r. są art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz wykonawcze do tych przepisów rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115) – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. P 23/07.

Pracodawca w ujęciu ekonomicznym to osoba świadcząca bezpośrednio pracę na rzecz innej osoby, fizycznej lub prawnej, pobierająca za to określone wynagrodzenie. Pracodawca reprezentuje stronę podaży na rynku pracy. Stronę popytu w tym rynku reprezentuje pracobiorca. W ujęciu formalno-prawnym, ekonomicznego pracodawcę, określa się mianem pracownika.

Ustawa – akt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej). W porządkach prawnych różnych państw występują ustawy: zasadnicze (konstytucje), organiczne i zwykłe.

Zawartość kodeksu pracy

Kodeks pracy składa się z 15 działów:

Dział pierwszy: Przepisy ogólne

Dział drugi: Stosunek pracy

Dział trzeci: Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia

Dział czwarty: Obowiązki pracodawcy i pracownika

Dział piąty: Odpowiedzialność materialna pracowników

Dział szósty: Czas pracy

Dział siódmy: Urlopy pracownicze

Dział ósmy: Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem

Dział dziewiąty: Zatrudnianie młodocianych

Dział dziesiąty: Bezpieczeństwo i higiena pracy

Dział jedenasty: Układy zbiorowe pracy

Dział dwunasty: Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy

Dział trzynasty: Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika

Dział czternasty: Przedawnienie roszczeń (uchylony w całości)

Dział piętnasty: Przepisy końcowe

Działy dzielą się na rozdziały, a niektóre rozdziały dzielą się na oddziały.

Jednostka systematyzacyjna – według zasad techniki prawodawczej logiczny całościowo fragment tekstu aktu normatywnego, zwłaszcza ustawy, umowy międzynarodowej i rozporządzenia.

Przepis prawa – samodzielna jednostka redakcyjna tekstu prawnego, czyli zdaniokształtny zwrot językowy (zdanie w sensie gramatycznym) wskazujący sposób postępowania, czyli regułę powinnego zachowania. Często jest wyodrębniony formalnie, wyróżniony wizualnie i opatrzony nazwą indywidualizującą, taką jak artykuł, paragraf czy ustęp. Może być też zdaniokształtnym fragmentem jednostki redakcyjnej.

Linki zewnętrzne

Obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks pracy. (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94)

Kodeks pracy – tekst ujednolicony

Kodeks pracy – pytania i odpowiedzi

Kodeks pracy tekst jednolity

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – najważniejszy akt prawny (ustawa zasadnicza) Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku. Ogłoszony w Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, wszedł w życie 17 października 1997. Konstytucja złożona jest z preambuły i 13 rozdziałów, w tym 243 artykuły.