Kodeks ucznia – zbiór praw i obowiązków uczniowskich określający relacje między uczniem i nauczycielem w szkolnym procesie edukacyjnym obejmującym kształcenie i wychowanie, respektujący zasadę wspomagania rodziców w dziele wychowania. Znane są dwa kodeksy ucznia opracowane na szczeblu ministerstwa:

Powyższe zarządzenie pozbawiono mocy prawnej i zobowiązano poszczególne szkoły do samodzielnego opracowania praw i obowiązków ucznia oraz nagród i kar: ,,(...) system kar i nagród stosowanych wobec ucznia, określony w statucie szkoły, nie może być sprzeczny z polskim i międzynarodowym prawem w zakresie praw człowieka, obywatela, praw dziecka, z ogólną normą państwa demokratycznego”. Opracowania te często zamieszczane są w statutach szkół pod nazwą kodeksu ucznia. Współodpowiedzialność Ministerstwa Edukacji Narodowej za wychowanie w placówkach oświatowych ustała z momentem uchylenia ,,Kodeksu ucznia” na mocy Zarządzenia nr 14 Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 czerwca 1992 roku. Ranga kodeksu ucznia stanowi dzisiaj element dyskusji nad wychowaniem w polskich szkołach. Podejście do kodeksów ucznia w poszczególnych krajach bywa różne. Przykładowo, w Chicago(USA) ,,Kodeks Ucznia” dla szkół publicznych ustanawia wydział oświaty tego miasta, który jako organ prowadzący (odpowiednik naszego kuratorium) czuwa zarazem nad przestrzeganiem ustaleń zawartych w tym dokumencie. Ów Kodeks Ucznia musi być zgodny z Kodeksem Szkolnym stanu Illinois. Na uwagę zasługuje fakt, że rodzice z dziećmi otrzymują kopię ,,Kodeksu Ucznia” wraz z ,,pokwitowaniem”, na którym są zobowiązani potwierdzić otrzymanie tego dokumentu, oraz złożyć pisemną deklarację przestrzegania zawartych w Kodeksie zasad.

Na ogół kodeksy ucznia występujące w odrębnej postaci składają się ze wstępu (preambuły), praw ucznia, obowiązków ucznia, nagród, kar oraz postanowień końcowych, zgodnie ze swoimi pierwowzorami.

Przypisy