Koicja - Polski Serwis Naukowy

Koicja (od łac. coitus, coitio – 'spółkowanie, stosunek płciowy') − rodzaj stosunku genealogicznego zachodzącego pomiędzy dwiema osobami płci przeciwnej (tj. kobietą i mężczyzną) a przejawiającego się w związku, którego celem jest spłodzenie i wydanie na świat potomstwa.

Małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn określonych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Wyrok unieważniający małżeństwo jest konstytutywny - dopóki nie stanie się prawomocny, małżeństwo zawarte wbrew zakazowi istnieje i korzysta z pełnej ochrony prawnej. Do skutków unieważnienia małżeństwa w zakresie stosunku małżonków do wspólnych dzieci oraz w zakresie stosunków majątkowych między małżonkami stosuje się odpowiednio przepisy o rozwodzie.

Filiacja (od łac. filiatio – wywodzenie syna od ojca) – to rodzaj stosunku genealogicznego zachodzącego pomiędzy dwiema osobami, z których jedna pochodzi od drugiej.

Koicja może przybrać formę małżeństwa, ale inne związki (niemałżeńskie) zawarte w takim celu lub posiadające wspólne dzieci – również stanowią koicję. Co więcej, do przykładów koicji należy zaliczyć małżeństwa bezdzietne. W języku potocznym pojęcie "koicji" jest dość często błędnie utożsamiane z pojęciem "małżeństwa".

Rozwód – rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Rozwód oprócz owdowienia i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo.

Mężczyzna - nazwa osobnika płci męskiej z rodzaju Homo. Mężczyzna różni się od kobiety genetycznie, posiada chromosom Y, co warunkuje różnice budowy morfologicznej i anatomicznej oraz często zachowaniem, widocznym z różnych struktur społecznych w różnych epokach i formach kulturowych.

W przypadku sformalizowania koicji w małżeństwie, co do zasady trwa ona dopóki trwa małżeństwo. W razie rozwodu koicja przestaje istnieć od chwili rozwodu, a w razie unieważnienia małżeństwa między danymi kobietą i mężczyzną – koicja nie istnieje od samego początku, pomimo ceremonii ślubnej. Wyjątkiem od obu sytuacji jest fakt posiadania wspólnych dzieci (potomstwa). Kolejne wystąpienie przyczyn koicji między tymi samymi osobami (np. powtórny ślub po rozwodzie, kolejne dziecko) nie wpływa na już trwającą koicję. Należy również zaznaczyć, że poczęcie dziecka z inną osobą w trakcie trwania małżeństwa nie wstrzymuje koicji wynikającej z małżeństwa, choć może wytworzyć nowy, równoległy stosunek koicji pomiędzy rodzicami dziecka nieślubnego.

Pokrewieństwo, potocznie nazywane "więzami krwi" – więź prawnorodzinna zachodząca między dwiema osobami, polegająca na pochodzeniu od siebie lub też posiadaniu przynajmniej jednego wspólnego przodka. Ma charakter biologiczno-prawny (w odróżnieniu od powinowactwa, które ma tylko charakter prawny). Bliskość pokrewieństwa określają linie pokrewieństwa (prosta i boczna) oraz jego stopnie. Osoby, pomiędzy którymi zachodzi taka więź nazywa się wzajemnie krewnymi.

Afiniczność (z łaciny) etymologicznie przeciwstawiona winna być nieskończoności (łac. infinitum); oba te wyrazy zawierają w łacinie tę samą cząstkę finis = koniec, przy czym afiniczność odnosi się do bliskości wspomnianego finis, tzn. blisko do „punktu zerowego” w założonej uprzednio przestrzeni.

Jeżeli pomiędzy kobietą a mężczyzną zachodzi koicja, to jest ona źródłem różnych innych stosunków genealogicznych. W przypadku przyjścia na świat dzieci, powstaje filiacja pomiędzy dzieckiem a każdym z rodziców i jego wstępnymi z osobna, a wraz z nią pokrewieństwo. W przypadku małżeństwa, pomiędzy krewnymi jednego małżonka a drugim małżonkiem powstaje powinowactwo. Uwaga: nie należy łączyć ustania koicji w genealogii z ustaniem powinowactwa według przepisów prawa, które rządzi się własnymi regułami (powinowactwo trwa pomimo ustania małżeństwa, chociażby bezdzietnego).

Bezdzietność (bezpotomność) - fakt nieposiadania wspólnego potomstwa przez daną parę osobników, zazwyczaj - nieposiadanie dzieci u ludzi. Mówi się: osoba bezdzietna (bezpotomna), osoba zmarła bezdzietnie (bezpotomnie), bezdzietne (bezpotomne) małżeństwo, bezdzietny związek.

Kobieta – określenie osobnika płci żeńskiej z rodzaju Homo. Kobieta różni się od mężczyzny budową morfologiczną i anatomiczną. Owulacja u kobiety pojawia się co około 28 dni (w cyklu miesiączkowym), niezależnie od pory roku, co wyróżnia ją spośród większości samic ssaków.

Różnice z innymi pojęciami

Koicja jest pojęciem szerszym od małżeństwa. Może być przyczyną powstania powinowactwa, ale powinowactwo nie występuje pomiędzy samymi współmałżonkami. Koicja ustaje przy rozwodzie lub unieważnieniu bezdzietnego małżeństwa, co nie dotyczy już powinowactwa (trwa dalej). Koicja w razie narodzin dziecka powoduje powstanie filiacji, a z nią pokrewieństwa.

Małżonkowie – osoby, które zawarły związek małżeński: mąż (mężczyzna) lub żona (kobieta). We wszystkich krajach małżonków mogą stanowić jeden mężczyzna i jedna kobieta (małżonkowie monogamiczni). W krajach, w których zalegalizowano małżeństwa homoseksualne, małżonkami mogą być dwie osoby tej samej płci (mąż z mężem, żona z żoną). W niektórych krajach legalne są również małżeństwa poligamiczne, wówczas małżonków stanowią: jeden mąż z wieloma żonami albo rzadziej jedna żona z wieloma mężami.

Zstępny – pojęcie używane w prawie oraz genealogii, oznaczające każdego kolejnego potomka tej samej osoby: jej dziecko, wnuka, prawnuka, praprawnuka itd. Stosunek faktyczny pomiędzy czyimś zstępnym a daną osobą polega na tym, że ten pierwszy pochodzi od tej drugiej. Osoby te są spokrewnione ze sobą w linii prostej. Wspólni zstępni to zstępni tej samej pary, pochodzący z tego samego związku kobiety i mężczyzny (nie tylko z małżeństwa).

Zobacz też

filiacja

powinowactwo

małżeństwo

Przypisy

Coitus (dopełniacz: coitus) – dosłownie: 'spółkowanie, parzenie się'. Według: Kazimierz Kumaniecki (oprac.), Słownik łacińsko-polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 95, ISBN 83-01-03531-5.
W literaturze spotyka się określenia: stosunek, relacja, związek (bez wyjaśnienia ich charakteru) lub stosunek genealogiczny.
Zob. art. 26 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.).