Kokand - Polski Serwis Naukowy

Pałac Chana

Kokand (inne pisownie: Khokand, Khoqand; uzb.: Quqon; ros.: Коканд; pers.: خوقند).

Miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, na południowo-wschodnim skraju Kotliny Fergańskiej. W roku 2012 liczył 210 794 mieszkańców. Nazywany jest "wietrznym miastem".

Współrzędne goegraficzne: 40°31′43″N 70°56′33″E / 40.52861, 70.9425. Kokand leży na wysokości 409 m n.p.m.

Meczet (arab. مسجد masdżid; l.mn. مساجد masadżid) to miejsce kultu muzułmańskiego. Słowo meczet oznacza dowolny budynek, w którym oddaje się cześć Allahowi, niezależnie od jego architektury.

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

Kokand leży na skrzyżowaniu szlaków handlowych, uczęszczanych już w starożytności, przy zbiegu dwóch głównych dróg wiodących do Kotliny Fergańskiej: jednej prowadzącej na północny zachód do Taszkentu przez góry, a drugiej na zachód, przez Chodżent. W efekcie Kokand stanowi główny węzeł transportowy Kotliny Fergańskiej. W latach 1709-1868 stolica niepodległego Chanatu Kokandzkiego, w 1841-1842 anektowanego przez Emiratu Buchary, od 1868 zależnego Rosji, zlikwidowanego ostatecznie w 1876.

Wudi (wym. łu-ti; dosł. Cesarz Waleczny; chin.upr. 汉武帝 chin.trad. 漢武帝 pinyin Hàn Wǔdì) (156 - 87 p.n.e.) - cesarz chiński z dynastii Han panujący w okresie 141-87 p.n.e..

Język perski (nowoperski, farsi albo parsi, per. فارسی albo پارسی) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.

Historia

Kokand: Wejście do pałacu Kudojar Chana

W II w. p.n.e. w księstwie Kokandu przebywał Zhang Qian wysłany na zwiady szef armii pałacu chińskiego cesarza. Odkrył, że znajdowały się tam najlepsze znane wówczas chińczykom konie, które były niezbędne do odparcia zagrożenia ze strony Xiongnu. Konie te miały kopyta twardsze od chińskich wierzchowców i potrafiły podobno przebywać ogromne odległości w jeden dzień (1000 li). Dlatego po powrocie cesarskiego zwiadowcy kilkakrotnie wysyłano do dalekiego Kokandu cesarskich dyplomatów, ale koni nie udało się pozyskać. Zagrożenie ze strony Chin mogło się wydawać znikome, mimo to cesarz Han Wudi jednak wysłał 60.000 armię na Kokand. Tylko połowa z tej liczby dotarła na miejsce. Wojsko cesarskie zmieniło bieg koryta rzeki zaopatrującej miasto w wodę i po 40 dniach zdobyło mur zewnętrzny w wyniku czego zawarto rozejm i przekazano chińczykom najlepsze konie. Zawarto układ podporządkowujący drobne księstwa napotkane na drodze armii. Do kraju wróciło 10.000 żołnierzy. Większość z nich była ranna i chora. W XIII w. n.e. Kokand został zniszczony przez Mongołów. Współczesne miasto powstało w 1732 r. jako twierdza w miejscu wcześniejszej twierdzy o nazwie Eski-Kurgan. W 1740 stało się stolicą Królestwa Uzbeckiego. Chanat Kokandu rozciągał się od Kyzyłordy na zachodzie do Biszkeku na północnym wschodzie. Był on też głównym ośrodkiem religijnym Kotliny Fergańskiej ze swoimi ponad 300 meczetami.

Uzbekistan (uzb. O‘zbekiston, Republika Uzbekistanu - O‘zbekiston Respublikasi) – państwo położone w Azji Środkowej, członek Wspólnoty Niepodległych Państw.

Chodżent (tadż. Хуҷанд = Chudżand, w latach 1936-1992 Leninabad) - miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego (Sughd); nad Syr-darią; 142 tys. mieszkańców (2006). Drugie (po Duszanbe) pod względem liczby ludności miasto kraju; przemysł głównie jedwabniczy (jeden z największych w kraju zakładów jedwabniczych), ponadto odzieżowy, obuwniczy, spożywczy, oczyszczalnie bawełny; stary ośrodek artystyczny wyrobów ceramicznych, jubilerskich, rzeźby w drewnie; wyższa szkoła pedagogiczna; ogród botaniczny Akademii Nauk Tadżykistanu; muzeum regionalne; średniowieczna twierdza. Początki miasta według niektórych źródeł sięgają czasów Aleksandra Wielkiego; w średniowieczu ważny punkt na szlaku handlowym z Chin do Azji Środkowej; 1219-1221 zniszczony przez Czyngis-chana, 1866 zdobyty wraz z chanatem kokandzkim przez Rosję.

Rosyjkie wojska dowodzone przez Michaiła Skobelewa zajęły miasto w 1876 w wyniku czego stało się ono częścią rosyjskiego Turkiestanu. W latach 1917-1918 stało się ono stolicą efemerycznej antybolszewickiej Autonomii Kokandu.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Kokand

Przypisy

Jedwabny szlak kultury antyku między Chinami i Rzymem, Helmut Uhlig, Książnica, Katowice 2007, str.40-41, ISBN 978-83-250-0044-8