Na mapach: 55°29′29″N 9°28′37″E / 55.49139, 9.47694

Plan Koldyngi ok. 1900 r.

Centrum miasta z jeziorem Slotsø

Kolding, pomnik duńskich ofiar II wojny światowej, 1940-1945

Centrum miasta

Kolding (pol. Koldynga) - miasto w Danii, siedziba gminy Kolding. W 2008 r. miasto liczyło 55.596 mieszkańców. Polska posiada w nim swój konsulat honorowy.

Geografia

Miasto położone jest w południowej Jutlandii, nad trzema akwenami: rzeczką Koldingå, fiordem Kolding Fjord i jeziorem Slotsø. Kolding leży ok. 75 km na zachód od Odense, na skrzyżowaniu linii kolejowych (stacja Kolding) biegnących z zachodu na wschód Danii oraz z południa na północ kraju.

Historia

Najstarszy zachowany dokument odnoszący się do historii miasta pochodzi z 1321 r. Jest to potwierdzenie przez króla Krzysztofa II wcześniejszych przywilejów nadanych miastu przez jego poprzedników. Miasto rozwinęło się wokół kościoła powstałego w połowie XIII w. Położenie na skrzyżowaniu głównych dróg handlowych i nad fiordem sprzyjało rozwojowi handlu w okresie średniowiecza. Budowa zamku przez przyszłego króla Danii Abla w 1248 r. wpłynęła na podniesienie rangi miasta, które odtąd stało się rezydencją królewską na Jutlandii i ważnym ośrodkiem politycznym. Miasto otrzymało wiele przywilejów królewskich. Szczególnie pomyślnym okresem w rozwoju gospodarczym Koldyngi były lata 1536-1627. Miasto było wtedy jednym z ważniejszych ośrodków handlu bydłem. Załamanie gospodarcze spowodowane zostało uczestnictwem Danii w wojnie trzydziestoletniej. Koldynga została okupowana przez wojska cesarskie w 1627 r. doznając wielu szkód, a następnie epidemii w latach 1640 i 1654. Podczas ponownej okupacji miasta w 1644 zniszczeniu uległo wiele budynków. W czasie II wojny północnej 25 grudnia 1658 połączone siły polsko-duńskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego po dwudniowym oblężeniu zdobyły miasto. Koldynga została jednak najpierw splądrowana przez Szwedów, a następnie przez sojuszników Danii. Podczas oblężenia uszkodzony został zamek królewski. Na dodatek w 1659 r. wybuchła zaraza przyczyniając się do wyludnienia miasta. Pomimo pomocy finansowej udzielonej miastu przez kolejnych królów duńskich, Koldynga nie odzyskała już dawnej świetności. W 1672 r. miasto liczyło 1094 mieszkańców. W 1711 r. podczas trwającej w Kopenhadze zarazy na zamku w Koldyndze schroniła się duńska rodzina królewska. W XVIII w. Koldynga pogrążyła się w zapaści ekonomicznej. W 1769 r. miasto liczyło jedynie 1396 mieszkańców.

Pewne ożywienie polityczne i gospodarcze wywołało pojawienie się w mieście w 1807 r. duńskiej rodziny królewskiej poszukującej tutaj schronienia po zbombardowaniu Kopenhagi przez Anglików. Na krótko Koldynga stała się centrum administracyjnym kraju. W mieście pojawiły się w 1808 r. sojusznicze wojska hiszpańskie, które stacjonowały na zamku. W 1843 r. miasto otrzymało port handlowy nad fiordem, co przyczyniło się do rozkwitu handlu. Podczas I wojny o Szlezwik Koldynga została w 1848 r. okupowana przez wojska pruskie. 23 kwietnia 1849 miała tu miejsce bitwa z Prusakami, podczas której miasto doznało poważnych zniszczeń. Ponownie miasto wpadło w pruskie ręce podczas II wojny o Szlezwik w 1864 r. Okres po 1864 r. charakteryzował się uprzemysłowieniem i znacznym rozwojem gospodarczym miasta, co wiązało się m.in. z otwarciem linii kolejowej w 1866 r. Powstały zakłady spożywcze, kosmetyczne i odzieżowe, a liczba ludności potroiła się osiągając 12.516 osób w 1901 r.. Podczas okupacji niemieckiej w II wojnie światowej działał tutaj ruch oporu. W 1944 r. Niemcy aresztowali i zesłali do obozów koncentracyjnych 27 osób wydających w Koldyndze nielegalną gazetę Budstikken. Dokonywano także aktów sabotażu skierowanych przeciw wojskom okupacyjnym, które wznosiły tutaj fortyfikacje.