Kolegium konsultorów - Polski Serwis Naukowy

Kolegium konsultorów (łac. Collegio consutorum) – w Kościele katolickim organ struktur diecezji będący częścią Rady kapłańskiej, do którego należy wykonywanie zadań doradczych powierzonych przez biskupa diecezjalnego, oraz posiadający szczególne uprawnienia w okresie wakatu stolicy biskupiej. W katolickich Kościołach wschodnich konsultorzy nazywani są kolegium konsultorów eparchialnych.

Sede vacante (od łac. sedes vacans – "nieobsadzona stolica" lub "pusty tron"; forma sede vacante to ablativus absolutus i może znaczyć: "podczas nieobsadzonej stolicy"; pokr. sedis vacantia – "stan nieobsadzenia stolicy") – w Kościele katolickim termin określający okres, w którym stolica biskupia jest nieobsadzona.

Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Kolegium konsultorów stanowić powinno nie mniej niż sześciu i nie więcej niż dwunastu prezbiterów. Na czele kolegium stoi biskup diecezjalny, który powołuje w sposób nieskrępowany członków kolegium konsultorów spośród członków rady kapłańskiej. W czasie wakatu stolicy przewodnictwo w kolegium przejmuje ten, kto na podstawie prawa kanonicznego lub z mianowania tymczasowo zarządza diecezją. Jeżeli zarządca nie został jednak wyznaczony, kierownictwo obejmuje ten członek kolegium, który najdłużej jest prezbiterem.

Biskup koadiutor – w Kościele katolickim prawnie ustanowiony przez papieża biskup, który po śmierci lub awansie biskupa diecezjalnego posiada po nim prawo następstwa na urzędzie biskupa diecezji zgodnie z kanonem 403 § 3 kodeksu prawa kanonicznego z 1983.

Stolica Apostolska, inaczej Stolica Święta (łac. Sedes Apostolica, wł. Sede Apostolica, Santa Sede) – siedziba papieży, także papiestwo, czyli władza zwierzchnia papieża w Kościele katolickim wraz z jej instancjami wykonawczymi, stanowiąca podmiot prawa międzynarodowego. Jej siedziba mieści się w państwie Watykan, z którym jest połączona unią personalną i funkcjonalną. Stolica Apostolska sprawuje wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję nad Watykanem, który jest również jej własnością. Traktowanie Stolicy Apostolskiej i Watykanu jako odmiennych podmiotów, jakkolwiek uzasadnione z punktu widzenia ustrojowego, nie występuje jednak wyraźnie na gruncie prawa międzynarodowego. W stosunkach międzynarodowych nazwy te bywają stosowane zamiennie, a zaciągnięcie zobowiązania pod jedną z nich jest rozumiane jako wiążące dla obu. I tak np. w Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej podmiot ten występował początkowo pod nazwą Państwa Watykańskiego, a następnie (bez odrębnego przystąpienia) pod nazwą Stolicy Apostolskiej.

Członkostwo w kolegium konsultorów ma charakter kadencyjny. Po upływie kadencji, która nie powinna być dłuższa niż pięcioletnia, prezbiter może zostać ponownie wybrany. Mandat konsultora nie wygasa w chwili upłynięcia kadencji, lecz trwa do momentu powołania nowego kolegium. Jeżeli w czasie trwania kadencji nastąpi wakat stolicy biskupiej, wówczas nowy biskup diecezji powinien w ciągu roku od objęcia urzędu powołać nowy skład kolegium.

Konferencja Episkopatu, Episkopat - W Kościele rzymskokatolickim instytucja zrzeszająca biskupów danego terytorium, najczęściej kraju, mająca na celu koordynację prac biskupów i współpracę w rozwiązywaniu wspólnych problemów. Konferencja Episkopatu nie ma funkcji nadrzędnej nad żadnym biskupem. Wspólne posiedzenie biskupów Konferencji Episkopatu nazywa się sesją zebrania plenarnego.

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.

W czasie zwyczajnej pracy doradczej kolegium konsultorów działa na podstawie statutów własnych Rady kapłańskiej diecezji, jednak w czasie wakatu stolicy biskupiej działalność Rady kapłańskiej ustaje, a jej funkcje przejmuje kolegium konsultorów.

W czasie wakatu stolicy biskupiej kolegium konsultorów powierzone zostają ściśle określone zadania i szczególne uprawnienia, do których należą:

Jeżeli w diecezji nie ma biskupa pomocniczego, kolegium konsultorów zobowiązane jest powiadomić niezwłocznie Stolicę Apostolską o śmierci biskupa lub o przeszkodzie w działaniu biskupa, z wyjątkiem sytuacji, kiedy biskup diecezjalny traci swój urząd na skutek kary kościelnej. Kolegium staje się wówczas również tymczasowym, kolegialnym zwierzchnikiem diecezji. Musi jednakże w ciągu ośmiu dni powołać administratora diecezjalnego (patrz niżej). Jeśli w diecezji jest biskup pomocniczy, to on przejmuje rządy do czasu powołania administratora przez kolegium. Jeśli biskupów pomocniczych jest kilku, powyższe uprawnienia wykonuje najstarszy stażem biskupim spośród nich.

Po śmierci biskupa lub po zaakceptowanym przez papieża zrzeczeniu się przez niego urzędu (np. z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego), kolegium konsultorów wyznacza duchownego, któremu powierza kierowanie diecezją do chwili przejęcia diecezji przez nowego biskupa, lub do przejęcia kierownictwa przez administratora wyznaczonego przez Stolicę Apostolską. Osoba taka nosi tytuł administratora diecezjalnego. Kolegium może powołać na administratora wikariusza generalnego lub biskupa pomocniczego diecezji, i w praktyce bardzo często tak się dzieje, lecz nie jest do tego prawnie zobligowane. Zgodnie z kanonem 425 kodeksu prawa kanonicznego, administratorem może być dowolny kapłan, który ma ukończone 35 lat i "odznacza się wiedzą i roztropnością". Jeśli kolegium powoła administratora wbrew tym wymogom, wybór jest nieważny, a nowego administratora powołuje metropolita lub (w razie jego braku) najstarszy stażem biskup pomocniczy.

To samo uprawnienie przysługuje kolegium w chwili, gdy nastąpi określona przez prawo kanoniczne przeszkoda w działaniu urzędu biskupa (np. choroba uniemożliwiająca porozumiewanie się z biskupem, uwięzienie, wygnanie itp.).

Jeżeli kolegium konsultorów nabywa prawo do wyznaczenia administratora diecezji, wówczas powinno to zrobić w ciągu ośmiu dni od stwierdzenia wakatu, w przeciwnym wypadku uprawnienie to przejmuje metropolita.

Kolegium konsultorów ma prawo wydawania legatowi papieskiemu opinii na temat kandydatów na nowego biskupa diecezji.

Kolegium konsultorów stwierdza kanoniczne objęcie diecezji przez nowego biskupa, tzn. nominowany na biskupa nie ma rzeczywistej władzy w diecezji, póki nie przedstawi konsultorom stosownych dokumentów nominacyjnych.

Przez złożenie dokumentów nominacyjnych przed kolegium konsultorów swój urząd obejmuje również koadiutor oraz administrator apostolski.

Bez zgody konsultorów administrator diecezji nie ma prawa zmienić kanclerza i notariuszy kurii diecezjalnej.

Bez zgody konsultorów administrator diecezji nie ma prawa wydać dymisoriów dla kandydatów do święceń kapłańskich oraz nie ma prawa inkardynować (lub ekskardynować) żadnego duchownego do diecezji.

Ponadto biskup diecezjalny zobowiązany jest do wysłuchania rady kolegium konsultorów przed każdym mianowaniem nowego ekonoma diecezji, a także gdyby chciał go odwołać przed upływem kadencji, na którą był wyznaczony.

Biskup diecezjalny - biskup, któremu powierzono jakąś aktualnie istniejącą diecezję. Potocznie używa się wobec biskupa diecezjalnego również określenia biskup ordynariusz danej diecezji.

Administrator apostolski – w Kościele katolickim biskup, infułat lub prałat stojący na czele administratury apostolskiej, a także mianowany przez Stolicę Apostolską administrator diecezjalny w trakcie wakatu (sediswakancji).

W wikariatach i prefekturach apostolskich kolegium konsultorów zastąpione zostaje Radą misji, którą stanowić powinno, co najmniej trzech prezbiterów misjonarzy. Rada taka ma wszystkie prawa i obowiązki kolegium konsultorów.

Zgodnie z lokalnym obyczajem, Konferencje Episkopatów mogą prawa i obowiązki konsultorów powierzyć katedralnym kapitułom kanoników.

Zobacz też

Portal:
Katolicyzm

ingres

Kolegium kardynałów

rada parafialna

Bibliografia

Codex Iuris canonici auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus, Kodeks prawa kanonicznego.Przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu. tekst dwujęzyczny, Edward Sztafrowski (tłumaczenie) i komisja naukowa pod redakcją Kazimierza Dynarskiego. Poznań: Pallottinum, 1984.
Leszek Adamowicz (tłumaczenie), Marzena Dyjakowska (tłumaczenie): Codex canonum Ecclesiarum Orientalium auctoritate Joannis Pauli PP. II promulgatus (pol. • łac.). [dostęp 2 grudnia 2009].

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Prezbiter (gr. presbytérion – grupa, urząd prezbiterów od presbýteros starszy) – w wielu Kościołach chrześcijańskich duchowny mający prawo prowadzenia nabożeństw i sprawowania sakramentów - w niektórych Kościołach tylko części.

Biskup pomocniczy - wyświęcony na biskupa duchowny katolicki, którego zadaniem jest pomoc biskupowi diecezjalnemu w zarządzaniu diecezją zazwyczaj jako wikariusz generalny lub biskupi.