Kolej Dolnośląsko-Marchijska - Polski Serwis Naukowy

Dworzec NME we Wrocławiu w 1880 roku

Stacja kolejowa Leszno Górne

Tablica pamiątkowa na budynku stacji kolejowej w Malczycach

Kolej Dolnośląsko-Marchijska (niem. Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn (NME)) – historyczne połączenie kolejowe Wrocław-Berlin (łączące Dolny Śląsk z terenami historycznej Marchii Brandenburskiej - stąd geneza nazwy omawianej Kolei).

Bory Dolnośląskie dawniej Puszcza Dolna - mezoregion fizycznogeograficzny (317.74) utworzony przez największy w Polsce zwarty kompleks leśny o powierzchni ok. 1650 km².

Bytom (niem. Beuthen in Oberschlesien skrót Beuthen O.S., czes. Bitom, łac. Bithomia, Bethania, śląs. Bytůń) – miasto na prawach powiatu położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, na Wyżynie Śląskiej, w centrum konurbacji śląskiej.

Połączenie pierwotnie zostało zrealizowane 1846, przez zawiązaną w tym celu spółkę prywatną Kolej Dolnośląsko-Marchijska (upaństwowioną w 1852), zaś w 1875 otworzono magistralny odcinek skrótowy tej Kolei z Jasienia do Miłkowic koło Legnicy, przez: Żagań, Wierzbową Śląską.

Żary – jeden z większych dworców kolejowych w województwie lubuskim. Według klasyfikacji PKP ma kategorię C. Dworzec posiada budynek stacyjny, w nim - kasę biletową, zadaszone perony, lokomotywownię, przejście podziemne i semafory kształtowe. Na dworcu znajduje się kasa biletowa spółki Intercity. Żary posiadają połączenie kolejowe m.in. z: Jelenią Górą, Katowicami, Krakowem, Legnicą, Wrocławiem, Zielona Górą, Żaganiem, oraz dzięki pociągowi EC "Wawel", międzynarodowe m. in. z Berlinem i Hamburgiem.

Dworzec Marchijski lub Dworzec Dolnośląsko-Marchijski (niem. Niederschlesisch-Märkischer Bahnhof) we Wrocławiu - nieistniejący już dworzec kolejowy, wybudowany przez Towarzystwo Kolei Dolnośląsko-Marchijskiej (niem. Niederschlesisch-Märkische Eisenbahn) i otwarty 18 października 1844. Projektantem dworca był architekt Julius Manger. Rozpoczynająca się na dworcu kolej łączyła Dolny Śląsk (Wrocław, Legnicę, Węgliniec, Lubsko i Gubin) z Berlinem (Marchia Brandenburska), a od 1 września 1847 dodatkowym 28-kilometrowym łącznikiem także ze Zgorzelcem.

Inwestycje prowadzone były etapami. Jako pierwszy, od strony wschodniej, został zrealizowany odcinek: Wrocław - Legnica, jego uroczyste otwarcie odbyło się 19 października 1844. Następnie 1 października 1845 oddano odcinek: Legnica - Miłkowice - Chojnów - Bolesławiec.

Z kolei 1 września 1846, ukończono dłuższy odcinek: Bolesławiec - Węgliniec - Żary - Jasień koło Lubska - Lubsko - Gubin - Frankfurt nad Odrą, który został połączony z istniejącą już linią Frankfurt nad Odrą - Fürstenwalde/Spree - Berlin, oddaną do użytku 23 października 1842. Od 1847 uruchomiona została regularna komunikacja pomiędzy Berlinem a Wrocławiem. Całość trasy Wrocław - Berlin liczyła wówczas 359 km, i stanowiła bardzo znaczny czynnik prorozwojowy dla wielu miejscowości leżących w jej pasie.

Malczyce – stacja kolejowa w Malczycach, w województwie dolnośląskim, w Polsce. Położona na linii nr 275 z Wrocławia do Gubina, stanowiąca jednocześnie początek nieczynnych linii do Jawora i Marciszowa oraz bocznic do bazy paliw, dawnej cukrowni "Małoszyn" i Portu Malczyce.

Arbeitskommando 10001, określane też jako: Arbeitskommando Rückenwaldau, lub: Arbeitskommando Wierzbowa – były niemiecki podobóz niewolniczej pracy (filia Stalagu VIII A Görlitz), zlokalizowany na Dolnym Śląsku w miejscowości Wierzbowa (wówczas Rückenwaldau) w powiecie bolesławieckim, gdzie w czasie II wojny światowej w latach 1944-1945 przetrzymywano alianckich jeńców, pochodzących głównie z Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii, w tym żołnierzy z doborowych oddziałów Long Range Desert Group.

Z upływem lat, w miarę rozwoju gospodarczego i rosnącego zapotrzebowania na szybkie przewozy międzyaglomeracyjne, zwłaszcza pasażerskie, podjęto budowę skrótowego, 93 kilometrowego odcinka: Jasień koło Lubska - Bieniów - Żagań - Wierzbowa Śląska - Rokitki - Miłkowice, omijającego większe miejscowości, biegnącego przez mało zurbanizowane tereny leśne (Bory Dolnośląskie).

Dolny Śląsk (niem. Niederschlesien, śl-niem. Niederschläsing, czes. Dolní Slezsko, śl. Dolny Ślůnsk, łac. Silesia Inferior) – część historycznej krainy - Śląska, położona w południowo-zachodniej Polsce nad środkową Odrą. Według tradycji historycznej fragment Dolnego Śląska (południowa część księstwa nyskiego) znajduje się również w Republice Czeskiej. Teren ten pozostał po wojnach śląskich w granicach Monarchii Habsburskiej. Obecnie Dolny Śląsk wchodzi w skład województw dolnośląskiego, lubuskiego i opolskiego (niewielkie skrawki również w województwie wielkopolskim).

Pruska Kolej Wschodnia (niem. Preußische Ostbahn) – linia kolejowa długości około 740 km, łącząca Berlin ze stolicą Prus Wschodnich – Królewcem oraz z leżącymi na granicy z Imperium Rosyjskim Ejtkunami.

Odcinek ten został oddany do eksploatacji 15 maja 1875. W ten oto sposób połączenie kolejowe z Berlina do Wrocławia zostało skrócone o 30 km, i wynosiło 329 km. Linia skrótowa uzyskała status magistrali i głównego, najszybszego połączenia Berlina ze Śląskiem.

Opisywana magistrala kolejowa odgrywała olbrzymie znaczenie nie tylko dla wzmiankowanych miast. Od tego czasu najważniejsze pociągi pospieszne i sypialne z Berlina do Wrocławia i dalej do Opola, Katowic, Krakowa i Wiednia, a także w latach 1916-1918, tzw. "Pociąg Bałkański" (Balkanzug), rel. Berlin - Wrocław - Budapeszt - Belgrad -Stambuł – wprowadzony jako substytut Orient Expressu (którego kursowanie zawieszono z racji trwania I wojny świat.), kursowały drogą skrótową przez Żagań, Legnicę.

Węgliniec – węzłowa stacja kolejowa w Węglińcu (województwo dolnośląskie), położona na linii kolejowej nr 282 (Miłkowice – Jasień), stanowiąca początek linii osobowych do Zgorzelca i Lubania oraz towarowej do granicy z Niemcami w Bielawie Dolnej-Horce.

Pociąg Bałkański (Balkanzug) - niemiecki interkontynentalny pociąg pospieszny, relacji: Berlin - Frankfurt nad Odrą - Guben - Lubsko - Żagań - Legnica - Wrocław - Opole - Racibórz - Galanta - Budapeszt - Belgrad - Konstantynopol, uruchomiony w latach 1916 - 1918, jako substytut Orient Expressu (którego kursowanie zostało zawieszone z racji trwania I wojny światowej ) . Legendarny Balkanzug , zestawiony był z luksusowych wagonów (w tym sypialnych i restauracyjnych) firmy Mitropa, i miał odgrywać znaczenie praktyczne (połączenie stolicy Rzeszy - Berlina z Bałkanami i Imperium Osmańskim), a przede wszystkim propagandowe w Europie i w świecie. Po klęsce Niemiec w 1918 roku, Balkanzug został odwołany, poczym reaktywowano kursowanie Orient Expressu.

Kolejnym pozytywnym przełomem dla tej magistrali było wprowadzenie od 15 maja 1936 superszybkich pociągów (zespołów spalinowych) Latający Ślązak, relacji Berlin - Wrocław - Bytom, który osiągał prędkość maksymalną 160 km/h i należał do najszybszych w ówczesnym świecie (kursował do sierpnia 1939).

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Latający Ślązak (niem. Fliegender Schlesier) - nazwa ekspresowego połączenia kolejowego, łączącego w latach 30. XX w. Berlin z najważniejszymi miastami wówczas niemieckiego Śląska.

Zobacz też

Linia kolejowa nr 275

Pociąg Bałkański (Balkanzug)

Pruska Kolej Wschodnia

Wierzbowa Śląska oraz zawarte tam linki dot. tematu

Latający Ślązak

Arbeitskommando 10001