Kolej Jabłonowska - Polski Serwis Naukowy

Kolej Jabłonowska, Jabłonowska Kolej Wąskotorowa (zwana też Karczewską, od drugiego krańca) – kolej wąskotorowa kursująca pomiędzy Jabłonną przez Warszawę do Karczewa i Starej Miłosny w latach 1896-1961.

W 1896 r. powstał pierwszy projekt kolei łączącej Żerań z Grochowem. W 1897 r. zawiązano Spółkę Udziałową Budowy Kolejki Jabłonna-Wawer, w której skład weszli stołeczni przemysłowcy. Rok 1899 przyniósł pierwsze prace przy układaniu torów. W 1900 r. z Jabłonny wyjechała pierwsza lokomotywa kolejki. 4 stycznia 1901 wzdłuż całej długości ulicy Grochowskiej uruchomiono Warszawską Kolej Dojazdową Kolej Jabłonowską, parową kolej wąskotorową o szerokości torów 800 mm, łączącą Jabłonnę z Wawrem, wtedy to otwarto dwie stacje przy Grochowskiej: Rogatki Moskiewskie i Grochów. W 1908 r. linię doprowadzono do Starej Miłosny, a w 1914 do Karczewa. W lipcu 1915 r. wojska rosyjskie wysadziły w powietrze stację Rogatki Moskiewskie, od 1916 r. działała ona w rogatce grochowskiej, pod nazwą Kamionek. W 1925 r. po uruchomieniu wzdłuż ulicy linii tramwajowej, zaczęto podejmować kroki ku likwidacji kolejki.

Żerań − osiedle (mała dzielnica) Warszawy, położone w administracyjnych granicach dzielnicy Białołęka, na prawym brzegu Wisły, nad Kanałem Żerańskim.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

7 września 1939 ruch na linii kolejki zawieszono z powodu działań wojennych, a następnie reaktywowano miesiąc później. W 1942 r. otrzymała ona nową nazwę: Warschauer Eisenbahnen Ost. W 1944 r. uruchomiono odcinek linii między Wawrem a Karczewem. Powstanie warszawskie ponownie uniemożliwiło kursowanie pociągów.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Karczew – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie otwockim, położone na prawym brzegu Wisły, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Karczew. Miasto należy do aglomeracji warszawskiej.

Kolej Jabłonowska jako przedsiębiorstwo państwowe odrodziła się na całości trasy w 1945 r. Ostatni raz Kolej Jabłonowska wyjechała na tory przy ul. Grochowskiej 31 stycznia 1956. Od tego czasu istniał tylko fragment trasy pomiędzy Otwockiem a Karczewem. 1 kwietnia 1961 r. kolej przeszła do historii. Do dnia dzisiejszego przetrwały budynki stacyjne w Karczewie (wraz z parowozownią), Otwocku, Świdrze, Józefowie, Falenicy, Międzylesiu (dawna nazwa Kaczy Dół), Wawrze oraz żelazobetonowy most na rzece Świder (obecnie drogowy). W Jabłonnie przy ulicy Zegrzyńskiej 16, znajduje się zaadaptowana na budynek mieszkalny stara parowozownia. Warto też zwrócić uwagę na podpory wiaty na normalnotorowej stacji PKP Otwock - są one wykonane z szyn dawnej Kolei Jabłonowskiej, podobnie jak niektóre ogrodzenia terenów kolejowych i posesji na trasie do Otwocka.

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna (PKP S.A.) – powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Infrastruktury. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

Linki zewnętrzne

Kalendarium Kolei Jabłonowskiej, zmiany trasy lub nazw/lokalizacji dworców, itp.

Strona poświęcona Kolei Jabłonowskiej

Kolej jabłonowska na Warszawikii