Kolej bajkalsko-amurska - Polski Serwis Naukowy

Linia transsyberyjska - linia czerwona
Kolej Bajkalsko-Amurska - linia zielona

Medal za Budowę Bajkalsko-Amurskiej Magistrali

Kolej Bajkalsko-Amurska (ros.: Байкало-Амурская магистраль, inaczej bajkalsko-amurska magistrala kolejowa lub BAM) - linia kolejowa w Rosji przechodzącą przez wschodnią Syberię i rosyjski Daleki Wschód.

Bajkał (ros. Озеро Байкал) – jezioro tektoniczne w Azji, zwane "Błękitnym okiem Syberii" lub "Syberyjskim morzem", położone na terytorium Rosji (Syberia) w Republice Buriacji w Obwodzie irkuckim. Jest ono najstarszym i najgłębszym jeziorem na świecie, a ponadto - pod względem powierzchni - drugim jeziorem w Azji i siódmym na świecie.

Amur (ros. Амур, mong. Хара-Мурэн "Czarna Rzeka", chiń. Heilong Jiang "Rzeka Czarnego Smoka") – rzeka we wschodniej Azji. Dorzecze Amuru leży na terytoriach Rosji, Mongolii i Chin. Powierzchnia dorzecza 1855 tys. km². Amur powstaje ze złączenia rzek Szyłki i Arguni. Wpada do Morza Ochockiego. Długość Amuru wynosi 2824 km (od źródła Arguni 4444 km).

Linia ma długość 4234 km i biegnie około 680-840 km na północ od Kolei Transsyberyjskiej i równolegle do niej. Została wybudowana jako alternatywa dla linii transsyberyjskiej z powodów strategicznych, szczególnie ze względu na bliskość granicy chińskiej.

Przebieg

BAM rozpoczyna się w mieście Tajszet odchodząc od Kolei Transsyberyjskiej, przekracza Angarę w Bracku, przekracza Lenę w miejscowosci Ust-Kut, mija Bajkał przy jego północnym krańcu, przechodzi przez Tyndę, przekracza Amur w Komsomolsku nad Amurem, a kończy nad brzegiem Oceanu Spokojnego w mieście Sowieckaja Gawań.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Historia

Odcinek z Tajszetu do Bracka został wybudowany w latach 30. XX w. Większość odcinka dalekowschodniego została zbudowana w latach 1944-1946 przez więźniów gułagów, głównie niemieckich i japońskich jeńców wojennych. Uważa się, ze w czasie budowy zmarło ich około 150 000. Po śmierci Stalina w 1953 roku budowa praktycznie ustała na 20 lat. W marcu 1974 roku Leonid Breżniew ogłosił, że budowa BAM jest wielkim wyzwaniem dla Komsomołu.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

GUŁag, Gułag (niekiedy dopuszczana jest forma GUŁAG) - system obozów pracy przymusowej (łagrów) w ZSRR, którego więźniami byli zarówno przestępcy kryminalni, jak i osoby uznawane za społecznie niepożądane lub politycznie podejrzane. Słowo jest akronimem nazwy instytucji zarządzającej tym systemem - ros. Главное Управление Исправительно—Трудовых Лагерей и колоний "Gławnoje Uprawlenije Isprawitielno-Trudowych Łagieriej i Kolonij" (Główny Zarząd Poprawczych Obozów Pracy). W rzeczywistości, w różnych okresach, instytucja ta nosiła różne nazwy. Jako synonim stosowane jest określenie łagry od ros. słowa obóz (лагерь, łagier).

We wrześniu 1984 roku zostały połączone ze sobą części wschodnia i zachodnia. Zachodnie media nie uczestniczyły w tym historycznym wydarzeniu, aby władze radzieckie nie musiały odpowiadać na niewygodne pytania dotyczące funkcjonalności linii i warunków pracy robotników. W rzeczywistości w tym czasie jedynie jedna trzecia linii w pełni funkcjonowała, a praca przymusowa była szeroko stosowana.

Linia kolejowa – element sieci kolejowej składający się z jednego, dwóch lub kilku torów kolejowych łączących punkty początkowy i końcowy (będące stacjami końcowymi lub węzłowymi), ustalony w Polsce przez Zarząd PKP. Do linii kolejowej zalicza się również grunty zajęte pod torowisko oraz do nich przyległe wraz z budynkami, budowlami i urządzeniami stworzonymi do prowadzenia ruchu.

Kolej transsyberyjska (ros. Транссибирская магистраль, Транссиб) – sieć linii kolejowych głównie w azjatyckiej części Rosji wybudowana w latach 1891-1916.

Budowa linii została ukończona w 1991.

Film dokumentalny

BAM: Kolej przez tajgę, prod. Finlandia, reż. Jouni Hiltunen, 2008

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Kolej Bajkalsko-Amurska

Легендарная Байкало-Амурская - strona (w języku rosyjskim i angielskim) poświęcona BAM.

BAM - Magistrala Bajkalsko-Amurska - informacje w języku polskim.