Kolej lubliniecko-kielecka - Polski Serwis Naukowy

Kolej Herbsko-Kielecka – lokalny ciąg komunikacyjny, łączący Kielce z Lublińcem przez Włoszczowę, Koniecpol, Częstochowę i Herby.

Nazwa linii nie ma uzasadnienia historycznego, gdyż trasa nie powstała w oparciu o jednolite koncepcyjnie plany i nie istniało jakiekolwiek towarzystwo kolejowe o tej lub podobnej nazwie linię tę realizujące. Na Kolej Herbsko-Kielecką składa się kilka kolejowych odcinków w układzie wschód – zachód, mających różną genezę i powstałych w różnym czasie, lecz dziś tak ze sobą zrośniętych funkcjonalnie, jakby od początku były budowane jako całość.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Skierniewice – miasto powiatowe oraz powiat grodzki, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią, w województwie łódzkim, było stolicą województwa skierniewickiego w latach 1975-1998.

Początki

Oddanie do eksploatacji Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej wzbudziło ogólne zainteresowanie możliwością uzyskania z nią połączeń. Zwłaszcza duże nadzieje łączono z uzyskaniem połączenia biegnącego na zachód, przez centralną Polskę, z kolejami pruskimi. Od 1854 brano pod uwagę dwie możliwości: odcinek Granica – Mysłowice lub linia Częstochowa-Herby. Nie istniało wtedy jeszcze konkurencyjne połączenie Ząbkowice-Szopienice.

Kielce – miasto wojewódzkie położone w południowej części centralnej Polski, stolica województwa świętokrzyskiego. Położone w Górach Świętokrzyskich nad rzeką Silnicą. Stanowi regionalny ośrodek gospodarczy, turystyczny oraz wystawienniczo-targowy. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 203 804 mieszkańców. Na terenie Kielc znajduje się 5 rezerwatów przyrody.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Wariant Częstochowa – Herby zyskał większe poparcie, gdyż nie wymagał pracochłonnych robót ziemnych i pozwalał skrócić drogę przewozu towarów kierowanych do Lublińca, Opola i Wrocławia. Na to proste i obustronnie korzystne rozwiązanie władze spółki kontrolującej linię warszawsko-wiedeńską nie wyraziły zgody. Koncepcji budowy linii jednak nie poniechano, zwłaszcza że jej budową byli żywotnie zainteresowani mniejszościowi, niemieccy udziałowcy Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, jednocześnie będący akcjonariuszami Kolei Prawoodrzańskiej. Ich wniosek o budowę linii z Częstochowy do Herbów, złożony w 1867 roku, przewidywał przejęcie wszystkich transportów kierowanych do i ze środkowych oraz południowych Niemiec. Umożliwiłoby to znaczne podwyższenie zysków Towarzystwa Kolei Prawoodrzańskiej.

Kolej Warszawsko-Wiedeńska, Droga Żelazna Warszawsko-Wiedeńska (Варшавско-Венская железная дорога) - linia kolejowa łącząca Warszawę z granicą zaboru austriackiego (Galicją). Pierwsza linia kolejowa na ziemiach ówczesnego Królestwa Polskiego i druga w Imperium Rosyjskim. Pierwszy odcinek wybudowano w 1845.

Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.

Z tych zamierzeń mniej cieszyli się Polacy związani z Koleją Warszawsko-Wiedeńską. Słusznie bowiem przewidywali, że planowane połączenie narazi tę kolej na obniżenie zysków, gdyż w przypadku realizacji planów zostanie utracona, znaczna część transportów towarowych, kierowanych do tej pory (od 1859) przez Ząbkowice i Szopienice.

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Lubliniec (śl. Lublynec, niem. Lublinitz, pol. hist. Lublin Śląski[potrzebne źródło])– miasto w województwie śląskim, siedziba powiatu lublinieckiego. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny, kulturowy i turystyczny Ziemi Lublinieckiej, oraz drugi co do wielkości (po Częstochowie) w północnej części województwa śląskiego. Jedna z historycznych stolic Śląska[potrzebne źródło]. Jest głównym miastem Równiny Opolskiej oraz umowną stolicą Białego Śląska. Od czasów powojennych miasto przynależało do województwa katowickiego. Po reformie administracyjnej z 1975 r. utraciwszy rangę miasta powiatowego, Lubliniec znalazł się w granicach administracyjnych województwa częstochowskiego. W styczniu 1999 r. po kolejnym podziale administracyjnym przeprowadzonym przez rząd Jerzego Buzka, odzyskując status miasta powiatowego, Lubliniec powrócił do województwa śląskiego.

Ostatecznie przeważył interes akcjonariuszy Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Dzięki umiejętnie prowadzonej kampanii prasowej doprowadzili oni 16 czerwca 1869 do ogłoszenia na walnym zgromadzeniu uchwały o wszczęciu budowy linii Częstochowa-Herby bez określenia terminu jej zakończenia. Przez następne lata nic się nie działo w sprawie linii. Dopiero gdy nastąpiło pewne odprężenie w stosunkach niemiecko-rosyjskich, plany budowy kolei stały się bardziej realne, a nawet zaczęto rozważać budowę odcinka Częstochowa – Kielce.

Jelenia Góra (niem.: Hirschberg im Riesengebirge, czes.: Jelení Hora, dawniej Hiršberk, Hornšperk) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim w śródgórskiej Kotlinie Jeleniogórskiej nad rzeką Bóbr. Miasto jest siedzibą Zarządu Karkonoskiego Parku Narodowego oraz polską stolicą Euroregionu Nysa.

Kolej Prawego Brzegu Odry lub Kolej Prawoodrzańska (niem. Rechte-Oder-Ufer-Eisenbahn, w skrócie ROUE) - druga po Kolei Górnośląskiej linia kolejowa łącząca Wrocław z Górnym Śląskiem. Przebiega ona na trasie Wrocław - Oleśnica - Lasowice Małe Oleskie - Fosowskie - Tarnowskie Góry - Bytom - Chorzów - Siemianowice Śląskie - Katowice-Szopienice - Katowice-Murcki - Tychy - Pszczyna - Czechowice-Dziedzice. Została oddana do użytku w latach 1865-1872.

Etapy budowy i modernizacji

1892 – odcinek Lubliniec – Herby Pruskie – zbudowany przez Pruskie Koleje Państwowe

1903 – odcinek Herby Ruskie – Częstochowa Stradom (jako linia kolei wąskotorowej) – inwestycja rosyjska

1905 – tor o normalnym rozstawie łączący Herby Pruskie z rosyjskimi Herbami Ruskimi

1911 – odcinek szerokotorowy Częstochowa Stradom – Kielce oraz przebudowa wąskotorowego odcinka z Częstochowy do Herb na rozstaw szerokotorowy.

W trakcie I wojny światowej, posuwające się na wschód wojska niemieckie przebudowały, podobnie jak i większość innych odcinków, szlak ten na normalnotorowy (europejski rozstaw 1435 mm).

Kudowa-Zdrój (niem. Bad Kudowa, czes. Lázně Kudova lub Lázně Chudoba) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. W latach 1976-1991 miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Kudowa-Zdrój. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 10 137 mieszkańców. W miejscowości działa klub piłkarski Włókniarz.

Częstochowa () – miasto w południowej Polsce, miasto na prawach powiatu (powiat grodzki), siedziba powiatu ziemskiego częstochowskiego. Chociaż historycznie jest częścią Małopolski, to po reformie administracyjnej w 1999 została włączona do województwa śląskiego.

1965 – elektryfikacja odcinka Częstochowa Stradom – Liswarta

1973 – elektryfikacja odcinków Liswarta – Lubliniec oraz Koniecpol – Częstochowa Stradom,

1974 – elektryfikacja odcinka Kielce – Koniecpol.

Obecnie na całym przebiegu linia jest dwutorowa i zelektryfikowana. W 2007 wyremontowano jeden tor odcinka Częstochowa Gnaszyn – Jawornica (przedmieścia Lublińca), dzięki czemu pociągi jadące z Lublińca do Częstochowy mogą rozwijać prędkość nawet do 120km/h. Kolej Herbsko-Kielecka ma ważne znaczenie głównie dla ruchu towarowego, ruch pasażerski jest mniejszy (z wyjątkiem odcinka Częstochowa – Lubliniec).

Liswarta - rzeka w województwie śląskim, długości 93 km. Jej źródła znajdują się na Wyżynie Śląskiej, w gminie Woźniki, w Mzykach. Jest lewym dopływem Warty, do której uchodzi w okolicach wsi Kule.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Połączenia osobowe

Relacje pociągów:

osobowych:

Kielce – Włoszczowa – Częstochowa Osobowa,

Częstochowa Os. – Lubliniec/Opole Główne/Wrocław,

Lubliniec – Częstochowa – Piotrków Tryb. – Łódź

pospiesznych:

Jelenia Góra – Wrocław Główny – Lubliniec – Kielce – Lublin,

Bielsko-Biała Główna – Katowice – Kielce.

Olsztyn – Warszawa – Częstochowa – Lubliniec – Opole – Wrocław

Wrocław – Opole – Lubliniec – Częstochowa – Skierniewice – Warszawa – Białystok – Suwałki

Warszawa Wschodnia – Skierniewice – Częstochowa – Lubliniec – Opole – Wrocław

Lublin – Kielce – Lubliniec – Opole – Wrocław

Opole – Lubliniec – Częstochowa – Skierniewice – Warszawa Wsch.

Szklarska Poręba/Kudowa-Zdrój – Wrocław – Lubliniec – Skierniewice – Warszawa Wsch.

Świnoujście – Łódź – Częstochowa – Kielce (sezonowy)

Na odcinku Częstochowa – Lubliniec kursują ponadto, raz bądź kilka razy w roku, tzw. pociągi pielgrzymkowe, w relacjach:

Suwałki (lit. Suvalkai, biał. Сувалкі, niem. Sudauen, Suwalken) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce w województwie podlaskim, położone nad rzeką Czarna Hańcza. Siedziba władz powiatu suwalskiego. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 69 499 mieszkańców.

Szopienice (niem. Schoppinitz) – część dzielnicy Katowic Szopienice-Burowiec powstała z połączenia Roździenia i Szopienic, położona nad rzeką Rawą, 8 km na wschód od centrum miasta; w latach 1947-1959 samodzielne miasto.

Częstochowa – Lubliniec – Ostrów Wlkp. – Poznań – Piła – Słupsk

Częstochowa – Lubliniec – Ostrów Wlkp.- Gniezno – Inowrocław – Bydgoszcz

Częstochowa – Lubliniec – Ostrów Wlkp. – Poznań – Stargard Szcz. – Szczecin

Bibliografia

P. Soida: Węzeł kolejowy Tarnowskie Góry 1857-2007, wyd. Betezda

Z. Gulden, A. Massalski: Historia Kielc do roku 1945, Kieleckie Centrum Kultury, Kielce 2000