Kolej w Mauretanii - Polski Serwis Naukowy

Podróż w załadowanej rudą węglarce (w kierunku Oceanu Atlantyckiego)

Linia kolejowa Nawazibu – Tazadit, linia kolejowa SNIM, kolej mauretańska − niezelektryfikowana, jednotorowa linia kolejowa przebiegająca przez Mauretanię i Saharę Zachodnią, łącząca porty oceaniczne Nawazibu i Kansadu z kopalniami rudy żelaza: Tazadit, Kalb al-Ghajn i Mahaudat, położonymi u podnóża gór Kidjat Idżdżil i Al-Hammami.

Wagon osobowy – wagon kolejowy, służący do przewozu osób i bagażu podręcznego. Wagony osobowe dzieli się na doczepne i silnikowe. Wagon silnikowy porusza się bez lokomotywy, ewentualnie jest sprzęgnięty z innym wagonem. Natomiast wagon doczepny jest doczepiany do lokomotywy lub wagonu silnikowego. Wśród wagonów rozróżnia się przedziałowe i bezprzedziałowe. Wagony przedziałowe są podzielone przedziałami w których jest 6 lub 8 miejsc (istnieją też wagony z przedziałami tzw. menedżerskimi, w których są tylko 4 miejsca). Używane są one przeważnie na dłuższych trasach. Natomiast wagony bezprzedziałowe są najczęściej używane w ruchu lokalnym, gdzie występuje częsta wymiana podróżnych. W wagonach bezprzedziałowych stosuje się korytarz w środku wzdłuż wagonu oraz szersze drzwi w środkowej części wagonu.
Sahara Zachodnia – dawna kolonia hiszpańska (jako Sahara Hiszpańska) w północnej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, obecnie okupowana przez Maroko, które nazywa ją Prowincją Południową. Sahara Zachodnia graniczy z Marokiem, Algierią i Mauretanią. Do dzisiaj nie zostały rozstrzygnięte spory o przynależności lub samodzielności tego terytorium.

Linia jest jedyną na terenie Mauretanii. Właścicielem, zarządcą infrastruktury i przewoźnikiem na linii kolejowej jest firma wydobywcza Société Nationale Industrielle et Minière de Mauritanie (SNIM), której głównym udziałowcem jest skarb państwa Islamskiej Republiki Mauretańskiej (78,35%).

Historia

Linia została zbudowana z inicjatywy francuskich władz kolonialnych Afryki Zachodniej, w związku z odkryciami w latach 30. i 50. XX wieku bogatych złóż rudy żelaza (hematyt, magnetyt) w okolicach masywu górskiego Kidjat Idżdżil. Pierwsze prace przy budowie linii kolejowej z wybrzeża w głąb pustyni podjęto w roku 1940, w czasie II wojny światowej jednak je przerwano. Wznowiono je po 1952. Formalna decyzja o budowie kolei mauretańskiej łączącej Port-Étienne z Fort Gouraud zapadła 21 marca 1960 roku.

Szum (fr. Choum) – miasto w północnej Mauretanii w dolinie Wadi az-Zahab w regionie administracyjnym Adrar niedaleko granicy z Saharą Zachodnią, mieszka tu ok. 5000 mieszkańców. Miasto wyrosło jako przystanek na trasach karawan kupieckich zmierzających tędy w ramach handlu transsaharyjskiego. Szum podupadł wraz z samym handlem. W 1977 roku miasto zaatakowały oddziały francuskie jako domniemaną bazę rebeliantów z frontu Polisario, walczącego o niepodległość Sahary Zachodniej. Wokół miasta wciąż widoczne są fortyfikacje z tamtego okresu.
EMD SD40 ciężki sześcioosiowy spalinowóz produkcji amerykańskiej używany w Ameryce Północnej, Południowej oraz Afryce. Wyprodukowany w liczbie 1268 sztuk w latach 1966-1972 przez Oddział General Motors – Electro-Motive Division. Lokomotywa wyposażona jest w 16-cylindrowy silnik o mocy 3000 koni mechanicznych. Wykorzystywała analogiczną budę, jak inne modele produkowane przez firmę EMD: SD38, SD39, SDP40 oraz SD45.

Linia została wybudowana w latach 1961-1963 przez międzynarodowe konsorcjum Société Anonyme des Mines de Fer de Mauritanie (MIFERMA). 5 marca 1961 zainaugurowano budowę pierwszego kilometra torów. W 1962 wydrążono na pustyni, w skale granitowej, dwukilometrowy tunel kolejowy Choum, dla ominięcia terytorium Sahary Hiszpańskiej. Prace nad linią zakończono 25 marca 1963, a oddano ją do użytku 21 kwietnia 1963. Pierwszy transport z rudą dotarł z kopalni saharyjskich nad Ocean Atlantycki 1 czerwca 1963, a uroczysta inauguracja linii z udziałem prezydenta Mauretanii odbyła się 16 czerwca 1963.

Francuska Afryka Zachodnia (fr. Afrique occidentale française) - francuskie terytoria zależne w Afryce Zachodniej w latach 1904-58. W jej skład wchodziły następujące terytoria: Senegal, Mauretania, Sudan Francuski (obecnie Mali), Gwinea, Wybrzeże Kości Słoniowej, Górna Wolta (Burkina Faso), Dahomej (Benin) i Niger. W 1958 roku rozpadła się na odrębne republiki autonomiczne, które w 1960 uzyskały niepodległość.
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

W 1974 roku linia, jako część majątku konsorcjum MIFERMA, została znacjonalizowana przez Mauretanię. W tym samym roku przeszła pod zarząd spółki Société Nationale Industrielle et Minière de Mauritanie (SNIM). W latach 1976-1978 linia była celem ataków i sabotażów ze strony partyzantów Frontu Polisario. Na pewien okres, w związku z toczącą się wojną w Saharze Zachodniej, zawieszono na niej ruch.
Sahara Hiszpańska (arab. صحراء الاسبانية, hiszp. Sahara Español) - dawna posiadłość Hiszpanii w Afryce Północnej. Na mocy Traktatu z Fezu w 1912 Hiszpania objęła protektoratem północne Maroko, gdzie powstało Maroko Hiszpańskie, oraz południowe, gdzie powstała Hiszpańska Afryka Zachodnia. Z tej ostatniej części w 1958 roku utworzona została Sahara Hiszpańska, która pozostawała pod władzą hiszpańską do 1976 roku.
Przylądek Biały (arab. راس نواذيبو, Ras Nawazibu, fr. Cap Blanc, hiszp. Cabo Blanco, po arab. także Ras al-Abjad = "Przylądek Biały") – wąski skrawek lądu w Afryce Zachodniej, otoczony z trzech stron wodami Oceanu Atlantyckiego, położony na granicy między Mauretanią a Saharą Zachodnią. Biegnąca wzdłuż około 60 kilometrowego cypla granica dzieli przylądek na dwie mniej więcej równe części - zachodnią i wschodnią. We wschodniej części, należącej do Mauretanii, położone jest miasto Nawazibu. Po stronie Sahary Zachodniej zlokalizowane jest miasto Al-Kuwira.

Pierwotnie kolej mauretańska przebiegała wzdłuż granicy mauretańsko-zachodniosaharyjskiej z Przylądka Białego w głąb Sahary, w okolice miasta Zuwirat i kopalni Tazadit. W 1978 roku zbudowano pięciokilometrowy odcinek torów, w okolicach miasta Szum, przebiegający przez terytorium Sahary Zachodniej. W związku z wytyczeniem nowego szlaku wyłączono z eksploatacji tunel kolejowy Choum. W latach 80. i 90. XX wieku, związku z rozpoczęciem eksploatacji kolejnych pól wydobywczych, zbudowano nowe bocznice kolejowe, sięgające bardziej na północ, poza masyw górski Kidjat Idżdżil.
Linia kolejowa – element sieci kolejowej składający się z jednego, dwóch lub kilku torów kolejowych łączących punkty początkowy i końcowy (będące stacjami końcowymi lub węzłowymi), ustalony w Polsce przez Zarząd PKP. Do linii kolejowej zalicza się również grunty zajęte pod torowisko oraz do nich przyległe wraz z budynkami, budowlami i urządzeniami stworzonymi do prowadzenia ruchu.
1. Potoczne określenie pociągu towarowo-osobowego, czyli zbiorczego pociągu towarowego prowadzącego także wagony osobowe i obsługującego przystanki osobowe. Pociągi takie prowadzono na słabo wykorzystanych liniach kolejowych dla oszczędności kosztów obsługi, charakterystyczną ich cechą była niska prędkość handlowa.

W najbliższych latach planowana jest modernizacja linii, w celu zwiększenia jej wytrzymałości oraz dostosowania do nowego taboru, którego zakupy planowane są w latach 2010-2011. Istnieje również projekt zbudowania bocznicy kolejowej do nowej kopalni rudy żelaza w Guelb al-Aouj.
Front Polisario (hiszp. Frente POLISARIO = Frente Popular para la Liberación de Saguia el Hamra y Río de Oro, arab. الجبهة الشعبية لتحرير الساقية الحمراء ووادي الذهب = Al-Dżabha asz-Szabija li-tahrir as-Sakija al-Hamra wa-Wadi az-Zahab, pol. Ludowy Front Wyzwolenia Sakiji al-Hamry i Río de Oro) – wojskowa i polityczna organizacja w Saharze Zachodniej.
Fudajrik (fr. Fderîck) – miasto i dystrykt w północnej Mauretanii, w pobliżu góry Kidjat Idżdżil w regionie administracyjnym Tiris Zammur na Saharze. Mieszka tu ok. 5 tys. osób. Miasto powstało w 1984 roku, kiedy otwarto tu kopalnię rudy żelaza. Surowiec ten transportowany jest koleją mauretańską z Fudajriku oraz pobliskiego Zuwiratu do portu w Nawazibu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)