Kolonia - Niemcy - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Kolonia (Niemcy)

Kolonia nocą. Widoczne wieże ratusza, kościoła św. Marcina (Groß St. Martin) i katedry (St. Peter und Maria)

Kolonia (niem. Köln posłuchaj , 1900-1919 Cöln; łac. za Rzymian najpierw: Oppidum Ubiorum, potem CCAA czyli Colonia Claudia Ara Agrippinensium, w średniowieczu: Coellen, kol. Kölle) – miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, stolica Rejencji Kolonia. Czwarte co do wielkości miasto Niemiec i największe w kraju związkowym. Jedno z najważniejszych historycznych ośrodków kultu religijnego w Europie. Leży nad rzeką Ren. Wizytówką miasta i historyczną dominantą jest gotycka katedra (Kölner Dom), siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Uniwersytet w Kolonii (Universität zu Köln) jest jedną z najstarszych wszechnic w Niemczech, w którym kształci się ok. 44 tys. studentów. Kolonia jest najważniejszym gospodarczym, kulturalnym i historycznym miastem Nadrenii. Położona jest na wysokości od 38 do 118 m n.p.m.

Bonn - jest miastem, położonym na zachodzie Niemiec w Nadrenii Północnej-Westfalii po obu stronach rzeki Ren. Bonn leży około 30 km na południe od Kolonii. Liczy 316 416 mieszkańców. W połowie drogi między tymi miastami leży port lotniczy Köln/Bonn (Kolońsko-Boński). Historia miasta liczy ponad 2000 lat i sięga do czasów germańskich i rzymskich osad. Od 1597 do 1794 Bonn było rezydencją książąt kolońskich, a w 1770 r. przyszedł tu na świat Ludwig van Beethoven.
Autostrada A1 – Autobahn 1, inaczej BAB 1 – Bundesautobahn 1. To niemiecka autostrada nr 1 („jedynka”), prowadząca od Heiligenhafen nad Morzem Bałtyckim do Saarbrücken i ma długość 730 km. Od Lubeki (Lübeck) do Zagłębia Ruhry nazywana trasą Hanzy (Hansalinie). Odcinek między Hamburgiem a Heiligenhafen i jego przedłużenie do Puttgarden na wyspie Fehmarn (droga krajowa 207) jest określana trasą przelotu ptaków (Vogelfluglinie). Od skrzyżowania autostrad Köln-West do węzła autostradowego Vulkaneifel określana jako autostrada Eifel (Eifelautobahn). Nazwa ta pochodzi od gór średnich Eifel, rozciągających się od Akwizgranu na północy do Trewiru na południu.

Położenie

Położona nad Renem Kolonia ma powierzchnię 405,17 km.² (230,27 km² część lewobrzeżna, 174,90 km² część prawobrzeżna) i jest piątą co do wielkości obszaru gminą i trzecim samodzielnym miastem w Niemczech (po Berlinie i Hamburgu).

Najwyższy punkt w mieście znajduje się na wysokości 118,04 m n.p.m. (Monte Troodelöh w obszarze chronionym Königsforst, przy granicy z miastem Bergisch Gladbach), zaś najniższy 37,5 m n.p.m. (dzielnica Worringen).

Miasto sąsiaduje z następującymi miejscowościami: od północy z Leverkusen, od wschodu z Bergisch Gladbach i Rösrath (Rheinisch-Bergischer Kreis), od południa z Troisdorf i Niederkassel (powiat Rhein-Sieg), Wesseling (w latach 1975-76 należało do Kolonii), od zachodu z Brühl, Hürth, Frechen i Pulheim (które należą do powiatu Rhein-Erft), Dormagen (Rhein-Kreis Neuss) oraz Monheim am Rhein (powiat Mettmann).

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.
Teofano lub Teophano, (gr.: Θεοφάνου - Theofanu) ur. 956, w Konstantynopolu w Bizancjum, zm. 15 czerwca 991 w Nijmegen), księżniczka bizantyjska, żona cesarza Ottona II (955 - 7 grudnia 983), syna cesarza Ottona I Wielkiego i Adelajdy, córki Rudolfa II Burgundzkiego.

Demografia

Licząca 1 007 119 (stan na 31 grudnia 2010) mieszkańców Kolonia jest czwartym miastem w Niemczech pod względem ilości mieszkańców (po Berlinie, Hamburgu i Monachium). Miasto to w ostatnich latach zanotowało gwałtowny wzrost liczby ludności (w grudniu 2006, miasto liczyło 989& 766 mieszkańców). Kolonia to największe miasto konurbacji liczącej około 2 miliony mieszkańców, w której skład wchodzą także sąsiednie miasta – Bonn, Hürth, Leverkusen i Bergisch Gladbach.

Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.
Rejencja Kolonia (niem. Regierungsbezirk Köln) - jedna z pięciu rejencji niemieckiego kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia. Główny urząd rejencji, zarząd (Bezirksregierung) ma siedzibę w Kolonii.

Według lokalnych danych statystycznych, w grudniu 2006 gęstość zaludnienia w mieście wynosiła 2528 osób na kilometr kwadratowy. 31,4% mieszkańców to obywatele pochodzący z innych miejscowości, a 17,2% obywateli nie posiada pochodzenia niemieckiego. Największą grupę imigrantów reprezentują Turcy (6,3%). We wrześniu 2007, zanotowano 120 000 muzułmanów zamieszkujących w tym mieście, w większości pochodzenia tureckiego.

Jezuici (pełna nazwa: Towarzystwo Jezusowe ) – męski papieski . Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła rzymskokatolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, .
Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, pot. franciszkanie) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Zakon ten w 1517 r. na mocy bulli Ite et vos ad vineam meam został podzielony na Zakon Braci Mniejszych zwanych Obserwantami, oraz Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych. W 1619 r. pełną niezależność uzyskała trzecia gałąź: Zakon Braci Mniejszych Kapucynów. Wszystkie trzy zakony są oparte na tej samej regule, napisanej przez św. Franciszka i zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III 29 listopada 1223 r. Posiadają wspólne dziedzictwo historyczne i duchowe. Różne konstytucje oraz przełożeni stanowią jednakże o ich odrębności prawnej.

Podział administracyjny

Kolonia składa się z 86 dzielnic (Ortsteil) znajdujących się w dziewięciu dystryktach (Stadtbezirk).

Historia

Rekonstrukcja miasta z czasów rzymskich

Kolonia jest najstarszym z dużych miast niemieckich. Została założona przez cesarzową Agrypinę, żonę Klaudiusza, która urodziła się w osadzie legionowej (castra Romana) nad Renem. W roku 50 n.e. nadała tej osadzie nazwę Colonia Claudia Ara Agrippinensium (według innych źródeł Colonia Claudia Augusta Agrippina) i podniosła ją do rangi miasta. Około roku 89 miasto to zostało stolicą prowincji, dzięki czemu stało się jednym z ważniejszych centrów handlowo-produkcyjnych Imperium Rzymskiego na północ od Alp.

RheinEnergieStadion – stadion piłkarski znajdujący się Kolonii w Niemczech. Należy on do klubu FC Köln. Jego pojemność wynosi podczas rozgrywek klubowych 50 324, a 46 000 podczas meczów międzypaństwowych.
Muzeum Czekolady w Kolonii (niem. Imhoff-Schokoladenmuseum lub Imhoff-Stollwerck-Museum) - muzeum zlokalizowane w Kolonii w Niemczech, poświęcone historii czekolady.

W IV wieku powstało biskupstwo, które zostało w roku 785 podniesione do rangi arcybiskupstwa kolońskiego, które od XIII wieku reprezentowało godność elektora Rzeszy przy wyborze cesarza. Od XII wieku miasto, obok Jerozolimy, Konstantynopola i Rzymu, ma w swej nazwie określenie "święta" (sancta): "Święta Kolonia z łaski bożej wierna córka Kościoła Rzymskiego". W średniowieczu miasto kwitło – było współzałożycielem Hanzy, powstał w nim w 1388 roku pierwszy miejski uniwersytet w Niemczech. Kolonia była wtedy największym i najbogatszym miastem niemieckojęzycznym. Od roku 1288, po zwycięstwie nad biskupem, miastem rządzili jego mieszkańcy, ale dopiero w 1475 sytuacja ta została prawnie usankcjonowana nadaniem Kolonii statusu Wolnego Miasta Rzeszy.

Nowy Świat – określenie wprowadzone w okresie wielkich odkryć geograficznych dla nowo odkrytego lądu Ameryki. Jednocześnie znane (przez Europejczyków) od starożytności kontynenty Europy, Azji i Afryki zaczęto określać mianem Starego Świata.
Bł. Rycheza Lotaryńska, Ryksa (także Richeza, Richenza, Rixa) (ur. ok. 993, zm. 21 marca 1063 w Saalfeld) – żona Mieszka II, polska królowa, błogosławiona Kościoła katolickiego.

Panorama Kolonii wg drzeworytu Antona Woensama z 1531 r.

Odkrycie Nowego Świata, powstanie nowych dróg handlowych i wynikające z tych zdarzeń zmiany w europejskiej gospodarce doprowadziły do gospodarczego i politycznego upadku miasta. W 1560 roku przerwano budowę katedry. W 1795 Kolonię zajęli Francuzi, a w 1815 miasto przyłączono do Prus.

Francuzi – naród romański zamieszkujący głównie Francję (ok. 52 mln), Wielką Brytanię (ok. 100 tys.), Katalonię (ok. 4 tys.) oraz nieliczni w Belgii, Andorze, Luksemburgu, Monako i Szwajcarii. Poza tym Francuzi żyją głównie w swoich byłych koloniach w Afryce oraz w własnych terytoriach zamorskich w Oceanii i na innych kontynentach. Około 10 milionów osób francuskiego pochodzenia mieszka w Stanach Zjednoczonych, a 5 milionów w Kanadzie. Ich ojczystym językiem jest francuski. Większość Francuzów to katolicy (chrystianizacja w II – IV wieku). Dzisiaj wielu potomków byłych imigrantów uważa się za część narodu francuskiego, są to przeważnie osoby pochodzenia afrykańskiego i arabskiego. Pozostają oni obywatelami państwa francuskiego.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Reformy przeprowadzone wpierw przez Francuzów a później przez władze pruskie stworzyły korzystne ramy dla rozwoju Kolonii w czasach rewolucji przemysłowej. Miasto stało się ważnym ośrodkiem komunikacyjnym (linie kolejowe, żegluga śródlądowa). Rozwija się dynamicznie przemysł (Felten & Guillaume, Stollwerck, Klöckner Humboldt Deutz AG – założycielem był Nicolaus August Otto, Helios AG). W 1880 roku po 632 latach zostaje zakończona budowa katedry. Po zburzeniu średniowiecznych murów obronnych w 1881 roku następuje dynamiczny rozwój terytorialny i ludnościowy miasta. Obecnie mieszka w Kolonii 1 007 119 osób (stan 31 grudnia 2010) z czego 17,2% czyli ok. 175 515 (stan 2004) to obcokrajowcy. Kolonia jest np. drugim największym skupiskiem ludności tureckiej w Europie po Berlinie i przed Hamburgiem (poza Turcją).

Relikwiarz Trzech Króli – dzieło Mikołaja z Verdun stanowiące jeden z najważniejszych przykładów europejskiego rzemiosła artystycznego wieków średnich. Wewnątrz kryje relikwie Trzech Króli – patronów Kolonii. Ponadto przechowuje relikwie świętych Feliksa i Nabora oraz Gregora ze Spoleto. Relikwiarz stanowi zasadniczą część ołtarza głównego w katedrze pw. św. Piotra i NMP w Kolonii.
Deutsche Eishockey Liga (pol. Niemiecka Liga Hokeja Na Lodzie, w skrócie DEL) - najwyższa klasa rozgrywkowa niemieckiego hokeja na lodzie, wzorowana na NHL. Skupia największą w Europie liczbę amerykańskich i kanadyjskich hokeistów. Poprzedniczką DEL była Bundesliga hokeja na lodzie. Rozgrywki należą do międzynarodowego stowarzyszenia Hockey Europe.

Kolonia 24 kwietnia 1945

W czasie II wojny światowej miasto było silnie bombardowane przez lotnictwo alianckie. Obliczono, że miasto zostało zbombardowane 262 razy. W wyniku bombardowań zginęło 20 tys. osób a centrum miasta zostało zmiecione z powierzchni ziemi. Do najsłynniejszego nalotu doszło 31 maja 1942. W operacji pod kryptonimem "Millenium" wzięło udział 1 046 bombowców RAF, które zrzuciły 1 455 ton materiałów wybuchowych. Nalot trwał 75 minut w czasie którego zniszczono ok. 300 ha miasta i zginęło 486 osób.

Troisdorf - miasto w powiecie Rhein-Sieg. Miasto leży po prawej stronie Renu, pomiędzy miastami Bonn i Kolonią. Troisdorf ma obecnie ok. 74 786 mieszkańców.
InterCity (skrót IC) – kategoria pociągów uruchamianych przez zarządy kolejowe w wielu krajach Europy (w Polsce przez spółkę PKP Intercity pod nazwą Express InterCity).

Po zakończeniu działań wojennych rozpoczęto odbudowę miasta. Trwała ona aż do lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Ludność miasta także rosła. Już pod koniec 1945 wyniosła 500 tys. by w 1959 osiągnąć liczbę powyżej 770 tys. czyli tyle ile wynosiła w 1939.

Po wojnie, stolicą kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia został Düsseldorf, a stolicą RFN - Bonn, mimo że to Kolonia była i jest największym miastem tego kraju związkowego.

Stefan Lochner (lub Stephan Lochner, ur. ok. 1400, zm. 1451) – niemiecki malarz, jeden z czołowych przedstawicieli malarstwa tablicowego doby późnego gotyku.
Synagoga w Kolonii - została zbudowana w latach 1893-1899, według projektu kolońskich architektów Emila Schreiterera i Bernharda Belowa w stylu neoromańskim. Synagoga została zniszczona 9 listopada 1938 roku, podczas nocy kryształowej. Synagoga została odbudowana w latach 50., jest obecnie centrum religijnym i socjalnym kolońskich Żydów. Wnętrze synagogi zostało odrestaurowane.

W sierpniu 2005 r. Kolonia gościła Światowe Dni Młodzieży i była miejscem pielgrzymki Benedykta XVI.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)