Kolumba - opat - Polski Serwis Naukowy

Kolumba, Kolumban z Iony, cs. Prepodobnyj Kołumba, igumien Ionskij (ur. 7 grudnia 521 w Gartan, hrabstwie Donegal, zm. 9 czerwca 597 na wyspie Iona) – opat i misjonarz, święty Kościoła katolickiego i anglikańskiego, prawosławny święty mnich. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Luteranie i anglikanie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

Kult Świętych - w katolicyzmie i prawosławiu szczególny szacunek do osób zbawionych oraz do świętych aniołów, którzy stawiani są za wzór dla wszystkich żyjących. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga.
Nortumbria, ang. Northumbria – w VI-IX wieku n.e. anglosaskie państwo położone w południowej Szkocji i północnej Anglii, we wschodniej części terenów leżących między murem Hadriana i murem Antoninusa (patrz mapka). Powstało w wyniku zjednoczenia Bernicji i Deiry przez króla Bernicji Etelfrydaa. Schrystianizowana od 1. połowy VI wieku. W VII wieku główne państwo tzw. heptarchii anglosaskiej. W VIII wieku najeżdżana przez wikingów, w X wieku weszła w skład Anglii.

Biografia

Prawdziwe imię Kolumbana brzmi Columcille (irlandzkie imię - Colum Cille), czyli „Gołąb Kościoła”,. Na chrzcie otrzymał imię Crimthann. Znany jest przede wszystkim pod łacińską wersją swego imienia Columba. W wersji polskiej występuje jako Kolumba lub Kolumban. Nazwany został Starszym dla odróżnienia od Kolumbana Młodszego, także świętego. Z tego samego powodu bywa też określany mianem Kolumby opata z Hy (Iona) (analogicznie Młodszy zwany jest wtedy Kolumbanem z Luxeuil/Bobbio). Jest to praktyka stosowana chyba wyłącznie w polskich opracowaniach.

Święta Brygida z Kildare, irl. Naomh Bhríde (ur. między 452 i 456, zm. ok. 524 r.) – święta Kościoła katolickiego, założycielka podwójnego klasztoru w Kildare, jednego z najstarszych w Irlandii. Klasztor funkcjonował do roku 836, kiedy został złupiony i w dużej części wyburzony przez Normanów.
Modlitwa za wstawiennictwem świętego (czasem błędnie rozumiana jako modlitwa do świętego) – rodzaj modlitw katolickich, prawosławnych a także części innych wyznań chrześcijańskich, zanoszonych do Boga za pośrednictwem (przyczyną, wstawiennictwem) świętego, często patronów osób modlących się lub uchodzących za szczególnie skutecznych w danych problemach. Występują w wielu wyznaniach.

Pochodził z panującego w VI wieku rodu królewskiego Ui Neil i był jednym z potomków Nialla, króla Irlandii panującego w V wieku. Wykształcenie zdobywał w wielu miejscach, m.in. w klasztorze w Moville pod opieką świętego Finiana oraz klasztorze Glas Naoidhen (dzisiejsze Glasnevin, dzielnica Dublina) prowadzonym przez świętego Mobhi Clarainecha, gdzie Kolumba otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Clonfert.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Kościół katolicki – największa na świecie chrześcijańska wspólnota wyznaniowa, głosząca zasady wiary i życia określane mianem katolicyzmu, rządzona przez biskupa i patriarchę Rzymu (jako papieża uważanego drogą sukcesji apostolskiej za następcę Świętego Piotra) oraz biskupów pozostających z nim we wspólnocie. Kościół katolicki stanowi jedną z trzech głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok Cerkwi prawosławnej i Kościołów protestanckich.

Po zakończeniu nauki, zgodnie z ówczesną praktyką, rozpoczął zakładanie klasztorów, zaczynając od 546 roku w Derry w Ulsterze. Najważniejszymi jego misjami w Irlandii były powstałe około 553 roku Durrow i Kells. Według niektórych źródeł, w tym okresie Kolumba udał się również do Tours gdzie odnalazł grób i relikwie świętego Marcina oraz mszał zwany potem Missale Columbae zabrany do Derry.

Iona, (gael. I Chaluim Cille) – niewielka wyspa w Hebrydach Wewnętrznych u południowych wybrzeży Szkocji, zamieszkana przez 175 osób. Siedziba ufundowanego przez św. Kolumba w 563 roku klasztoru, jednego z pierwszych i ważniejszych domów zakonnych na obszarach celtyckiej Irlandii, Szkocji i Walii. Wchodziła w skład Dalriady (miejsce pochówku jej królów). Z Iony prowadzono chrystianizację Piktów i Nortumbryjczyków. Od VIII wieku obiekt wielokrotnych ataków wikingów, wskutek których zmalało znaczenie konwentu zakonnego. Na wyspie zachowały się kamienne rzeźbione krzyże celtyckie, tak zwane "wysokie krzyże" z VIII wieku.
Św. Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym (, zm. 25 maja 735) – anglosaski mnich, związany z klasztorami w Wearmouth i Jarrow (Northumbria), wszechstronny uczony. Ogłoszony świętym w 1935 roku.

Około 560 roku - przebywając w Moville – skopiował w tajemnicy słynny psałterz Cathach przywieziony z Rzymu przez świętego Finiana. Został za to potępiony, a król Diarmait zmusił go do zwrócenia kopii. Wtedy Kolumba doprowadził do wojny z Diarmaitem i św. Finianem, by odzyskać psałterz. Pokonał obu w bitwie pod Coll-Dreverny w 561 roku i odzyskał rękopis, ale kosztem śmierci kilku tysięcy ludzi. Został ekskomunikowany i wygnany przez synod w Teltdown (informacji tych nie potwierdzają Beda Czcigodny ani Adamnan).

Patron – symboliczny religijny opiekun kraju, miasta, diecezji, przedsięwzięcia, profesji, obiektu budowlanego, zawodów sportowych, ludzi itp. W Kościele katolickim i innych kościołach chrześcijańskich takimi osobami są święci, którzy najczęściej stają się opiekunami świątyń i poszczególnych ludzi noszących ich imię (wezwanie).
Opat (łac. abbas - ojciec, arm. abba - ojciec) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.

Prawdopodobnie w 563 roku opuścił Irlandię wraz z 12 towarzyszami i założył opactwo Hy na wyspie Iona, skąd prowadził misje w Nortumbrii oraz wśród Piktów, nawracając ich króla Bruda. Zachowało się wiele opowieści o cudach, których dokonał podczas nawracania Piktów. Żywoty Kolumby są także pierwszym źródłem informacji o potworze z Loch Ness. Według jednego z podań ok. 565 Kolumba napotkał grupę Piktów, którzy grzebali człowieka zabitego przez potwora i wskrzesił zmarłego. Według innej wersji tej historii miał on uratować zaatakowanego człowieka, odstraszając potwora znakiem krzyża. Także znakiem krzyża Kolumba miał otworzyć sobie bramy zamku króla Bruda.

Donegal (irl.: Dún na nGall) – hrabstwo na północnym zachodzie Irlandii, jedno z trzech hrabstw historycznego Ulsteru pozostających poza granicami Irlandii Północnej. Nazwa pochodzi z języka irlandzkiego i oznacza fort, który odpiera cudzoziemców (wedle innej wersji fort cudzoziemców). Kiedyś czasami było też nazywane Tyrconnel (irl.: Tír Chonaill - ziemia Connallów).
Święty mnich (cs. преподобный) – jeden z tytułów świętych funkcjonujących w hagiografii prawosławnej. Tytuł ten przysługuje tym świętym, którzy zostali kanonizowani z powodu szczególnie bogobojnego i ascetycznego życia, jakie prowadzili będąc członkami wspólnot monastycznych. Cerkiewnosłowiański termin преподобный sugeruje, iż osoby te stały się całkowicie podobne, w zachowaniu i relacjach z innymi ludźmi, do Chrystusa poprzez porzucenie życia świeckiego, stosowanie praktyk ascetycznych, postów i szczególną rolę modlitwy w życiu.

Założył w sumie około 53 klasztorów i kościołów na terenie Szkocji i północnej Anglii, związanych federacyjnie z Ioną (dla porównania w Irlandii Kolumba założył 37 klasztorów). Nie będąc biskupem, sprawował nad nimi pełną jurysdykcję (ogólnie nazywaną Muinitr Columcille lub paruchia Columbae).

Poza działalnością misyjną, Kolumba namawiał mnichów do studiowania Pisma Świętego, literatury klasycznej i patrystycznej oraz do kopiowania ich (w czym sam do śmierci uczestniczył). Często zabierał głos w najróżniejszych sprawach, nie tylko duchowych. Na polu politycznym wykazał się pośrednictwem w sporze władców irlandzkich i szkockich z 574, co zaowocowało niepodległością Szkocji i koronacją jej władcy Aedhana Mac Gabhrana, której na Ionie dokonał jej opat.

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.
Odnowiciel Kościoła – to tytuł nadawany w Kościele luterańskim osobom, które swoim życiem i działalnością przyczyniły się do odnowy i reformacji Kościoła chrześcijańskiego w różnych płaszczyznach. Podobnie, jak inne osoby, które wspominane są w luterańskim kalendarzu liturgicznym, odnowiciele Kościoła są zasłużonymi jednostkami w historii Kościoła, o których należy pamiętać, a którym jednak nie wolno oddawać czci, jako że w Kościołach protestanckich istnieje jedynie kult Trójjedynego Boga. Kult świętych, w myśl zasady Solus Christus został zaniechany i uznany za bałwochwalstwo.

Po śmierci świętego, kiedy Piktowie połączyli się ze Szkotami, król Kenneth umieścił relikwie Kolumby w powstałym w latach 848-849 kościele w Dunkeld (legenda o pochowaniu go wraz ze świętymi Patrykiem i Brygidą pochodzi z czasów późniejszych).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)