Komórki Merkla - Polski Serwis Naukowy

Komórka Merkla – wyspecjalizowana komórka naskórka odbierająca u kręgowców bodźce czuciowe (receptor dotyku). Uważa się, że komórki Merkla stanowią punkt wyjścia raka neuroendokrynnego skóry (MCC).

Historia

Komórki te zostały nazwane w 1878 przez Roberta Bonneta na cześć XIX-wiecznego niemieckiego anatoma Friedricha Siegmunda Merkla, który w roku 1875 pierwszy w pełni je opisał.

Lokalizacja

Komórki Merkla występują w skórze i w warstwie rozrodczej śluzówki wszystkich kręgowców. U ssaków występują w postaci jasnych komórek, przeciętnie o średnicy 10 µm, zlokalizowanych w warstwie podstawnej naskórka, gdzie najczęściej łączą się z zakończeniami wolnoadaptujących się czuciowych włókien nerwowych (SA1).

Ektoderma (łac. ectodermis, z gr. ektós na zewnątrz, dérma skóra), ektoblast – zewnętrzny listek zarodkowy, warstwa komórek powstająca w rozwoju zarodkowym zwierząt w trakcie różnorodnie zachodzącej gastrulacji.

Keratynocyty – komórki naskórka pochodzenia ektodermalnego biorące udział w procesie keratynizacji. Łączą się ściśle za pomocą desmosomów, a komórki warstwy podstawnej przytwierdzone są do błony podstawnej za pomocą hemidesmosomów.

Funkcja

Friedrich Merkel określił te komórki mianem Tastzellen czyli komórek dotyku. Wyniki doświadczenia przeprowadzanego w 2009 roku na myszach, u których ekspresja określonych genów została wyłączona (tzw. knockout), potwierdziły ich rolę w przekazywaniu bodźców czuciowych dotyczących wrażeń związanym z postrzeganiem przestrzennym. Komórki Merkla są zaliczane do komórek serii APUD z powodu funkcji neuroendokrynnej.

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, obecnością owłosienia (włosy lub futro) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

Rak neuroendokrynny skóry, rak z komórek Merkla (łac. carcinoma neuroendocrinale cutis, ang. Merkel cell carcinoma, MCC) – rzadki, pierwotny rak skóry o dużej złośliwości, wywodzący się z komórek Merkla.

Pochodzenie rozwojowe

Dyskusja o pochodzeniu komórek Merkla trwa ponad 20 lat. Wyniki badań przeszczepionej skóry u ptaków wskazywały na pochodzenie komórek Merkla z grzebienia nerwowego (neuroektoderma), jednak badania przeprowadzone u ssaków sugerują obecnie pochodzenie naskórkowe (ektoderma).

Neuroektoderma powstaje w rozwoju zarodkowym z ektodermy. Następnie różnicuje się na grzebień nerwowy oraz cewę nerwową. W dalszym rozwoju powstają:

Johann Friedrich Sigmund Merkel (ur. 5 kwietnia 1845 w Norymberdze, zm. 28 maja 1919 w Getyndze) – niemiecki lekarz anatom i patolog. Rektor Uniwersytetu w Rostocku w latach 1881/82 i 1882/83. W 1875 roku przedstawił pierwszy pełny opis komórek skóry, znanych obecnie pod eponimiczną nazwą komórek Merkla.

Przypisy

Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005, ISBN 83-200-3367-5.
Merkel's cells w bazie Who Named It (ang.)
Merkel FS. Tastzellen und Tastkörperchen bei den Hausthieren und beim Menschen. „Archiv für mikroskopische Anatomie”. 11, s. 636-652, 1875. doi:10.1007/BF02933819.
Z. Halata, M. Grim, KI. Bauman. Friedrich Sigmund Merkel and his "Merkel cell", morphology, development, and physiology: review and new results.. „Anat Rec A Discov Mol Cell Evol Biol”. 271 (1), s. 225-39, Mar 2003. doi:10.1002/ar.a.10029. PMID 12552639.
Maricich SM, Wellnitz SA, Nelson AM, Lesniak DR, Gerling GJ, Lumpkin EA, Zoghbi HY. (2009). Merkel Cells Are Essential for Light-Touch Responses. 324: 1580 - 1582.
KM. Morrison, GR. Miesegaes, EA. Lumpkin, SM. Maricich. Mammalian Merkel cells are descended from the epidermal lineage.. „Dev Biol”. 336 (1), s. 76-83, Dec 2009. doi:10.1016/j.ydbio.2009.09.032. PMID 19782676.
A. Van Keymeulen, G. Mascre, KK. Youseff, I. Harel i inni. Epidermal progenitors give rise to Merkel cells during embryonic development and adult homeostasis.. „J Cell Biol”. 187 (1), s. 91-100, Oct 2009. doi:10.1083/jcb.200907080. PMID 19786578.

Linki zewnętrzne

Komórka Merkla w bazie MeSH (Medical Subject Headings)