Komitet Helsiński w Polsce – niezależna inicjatywa obywatelska, powołana jesienią 1982 do kontroli przestrzegania praw człowieka i wolności gwarantowanych w przyjętych przez PRL umowach międzynarodowych w podpisanym w 1975 w Helsinkach akcie końcowym KBWE.

Jego współpracownicy rejestrowali przypadki łamania praw człowieka przez władze komunistyczne, na podstawie czego powstawały raporty na temat praworządności i przestrzegania w PRL norm międzynarodowych, sporządzane na potrzeby instytucji i organizacji międzynarodowych, takich jak np. Komisja Praw Człowieka ONZ ONZ czy Międzynarodowa Organizacja Pracy. W styczniu 1983 powstał raport Prawa człowieka i obywatela w PRL (13.XII.1981 - 31.XII.1982), przemycony na zachód i przedstawiony delegacjom rządowym uczestniczącym w Konferencji Madryckiej KBWE. W okresie od założenia Komitet prowadził działalność w podziemiu. Jawną działalność podjął poczynając od oświadczenia o ujawnieniu z 24 lipca 1988r. Od 1989 r., po założeniu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, Komitet pełni przede wszystkim rolę jej rady programowej, występuje też do organów władzy publicznej i wydaje oświadczenia w kwestiach praw człowieka.

Członkami Komitetu Helsińskiego byli m.in. jego założyciele Stefan Starczewski, Jarosław Kaczyński, Marek Nowicki i Marek Antoni Nowicki oraz Jerzy Ciemniewski, Piotr Ł. J. Andrzejewski, Janina Zakrzewska, Janusz Grzelak, Halina Bortnowska, Andrzej Stelmachowski Zofia Wasilkowska, Jan Rosner, Tadeusz Zieliński,Danuta Przywara. W okresie działalności podziemnej, z Komitetem współpracowali m.in. Alina Trębacka, Bogdan Ofierski, Elżbieta Petrajtis O'Neill i Adam Romaniuk. Przedstawicielami Komitetu Helsińskiego zagranicą w okresie jego podziemnej działalności byli w różnym czasie Bohdan Cywiński, Jakub Karpiński, Eugeniusz Smolar, Jan Zielonka.

Zbigniew Romaszewski był szefem Komisji Helsińskiej KSS KOR, a w latach 80. współpracował z Komitetem Helsińskim w Polsce.

Bibliografia

Przypisy