Komitet Obrony Górnego Śląska - Polski Serwis Naukowy

Komitet Obrony Górnego Śląska – polska organizacja patriotyczna założona w 1919 w Poznaniu.

Geneza

U przyczyn powstania KOGŚl leży wzmagająca się germanizacja, w zaborze pruskim stworzono w 1913 w Poznaniu ponadpartyjną reprezentację społeczeństwa polskiego tj. Radę Narodową. Po wybuchu I wojny światowej działalność Rady osłabła, po wojnie w 1919 po zwycięstwie powstania wielkopolskiego działalność nabrała rozpędu. Powołano Komitet Pomocy dla Lwowa i Wilna, który po zaognieniu sytuacji w sierpniu 1919 na Górnym Śląsku przekształcono w Komitet Pomocy dla Kresów Wschodnich i Górnego Śląska (tzw. Komitet Kresowy). Po wybuchu I powstania śląskiego powołano Komitet Pomocy dla Górnego Śląska m.in. zbierano pieniądze i werbowano ochotników do udziału w powstaniu. Do 23 września 1919 zebrano 700 tys. marek z poznańskiego i 250 tys. marek z Warszawy od tamtejszego Komitetu Obrony Śląska. W listopadzie 1919 utworzono Komitet Obrony Górnego Śląska.

Kalisz (łac. Calisia, jid. קאַליש, niem. Kalisch) – jedno z najstarszych miast w Polsce, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej. Drugi co do wielkości i również drugi najsilniej zurbanizowany ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Centralne miasto aglomeracji kalisko-ostrowskiej, którą tworzy wraz z Ostrowem Wielkopolskim. Siedziba diecezji kaliskiej.

Germanizacja – proces przyswajania języka lub kultury niemieckiej przez jednostki i grupy społeczne funkcjonujące wcześniej w ramach innych kultur. Germanizacja może zachodzić zarówno w wyniku mniej lub bardziej wyraźnego przymusu (np. administracyjnego, edukacyjnego) jak i mieć charakter względnie dobrowolny, tzn. nie wiązać się z żadną bezpośrednią presją. Często rozumiana obecnie jako proces wynarodowienia, poprzez nakłanianie lub przymuszanie ludności rdzennej określonego terenu do przyswojenia języka niemieckiego oraz kultury niemieckiej, a także proces rozprzestrzeniania się języka, kultury i ludności poprzez asymilację lub adaptacje obcojęzycznych słów.

Władze

W skład władz KOGŚl weszli m.in. Ludwik Mycielski – prezes, Władysław Berkan, Kazimierz Brownsford, Marian Głowacki, M.Kapuścińska, Mieczysław Korzeniewski, Tadeusz Szułdrzyński, Henryk Śniegocki, Ireneusz Wierzejewski, Wincenty Zenkteler.

Struktura organizacyjna KOGŚl

Wydziały: Emigracyjny, Opieki nad Górnoślązakami, Kasy, Kulturalno-Oświatowy, Prasy i Propagandy, Wycieczek.

Sosnowiec – miasto położone na południu Polski, w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Najludniejsze miasto Zagłębia Dąbrowskiego.

Polski Czerwony Krzyż (PCK) - najstarsza polska organizacja humanitarna będąca członkiem Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca. Zajmuje się udzielaniem pomocy humanitarnej w czasie klęsk i wojen, pomocą socjalną, nauką pierwszej pomocy, prowadzeniem zabezpieczeń medycznych imprez masowych, propagowaniem idei honorowego krwiodawstwa, rozpowszechnianiem znajomości międzynarodowego prawa konfliktów zbrojnych.

Działalność

Organizowano wiece poparcia dla ludności polskiej, domagano się od rządu udzielenia pomocy Górnemu Śląskowi, uchwalano rezolucje, ich treść przesyłano Radzie Ministrów oraz Komisariatowi Plebiscytowemu w Bytomiu. Drukowano materiały propagandowe na potrzeby plebiscytowe.

Marian Mroczko (ur. 22 grudnia 1938 w Boryni woj. lwowskie) – polski historyk, prof. zw. dr hab. Specjalizuje się w historii Polski i powszechnej XIX i XX w., dziejach polskiej myśli politycznej, historii stosunków międzynarodowych, biografistyce.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Przewidując przyłączenie Górnego Śląska do Polski organizowano dla uchodźców i emigrantów śląskich różne kursy przygotowujące ich do pracy w urzędach (m.in. dla uchodźców w obozie w Sosnowcu).

Ogółem KOGŚl wspólnie z Polskim Czerwonym Krzyżem dostarczył dla walczącego Śląska 1200 wagonów żywności. Wysłano również broń i amunicję za kwotę 14 mln marek polskich.

Podsumowanie

Po zakończeniu III powstania śląskiego KOGŚl przekazał opiekę nad powstańcami do Naczelnej Komisji Powstańczej w Ostrowie. Następnie działacze KOGŚl zaangażowali się w tworzenie Związku Obrony Kresów Zachodnich przy poparciu m.in. Komitetu Obrony Śląska z Warszawy i Komitetu Pomocy Górnoślązakom z Kalisza.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Polski Związek Zachodni (PZZ) - polska organizacja patriotyczna. Założona w 1921 r. przez działaczy Komitetu Obrony Górnego Śląska, najpierw pod nazwą Związek Obrony Kresów Zachodnich, której używano do końca 1933 roku. Od roku następnego - Polski Związek Zachodni.

Bibliografia

Marian Mroczko, Związek Obrony Kresów Zachodnich 1921-1934. Powstanie i działalność