Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) – działający w latach 1954-1956 organ administracji państwowej PRL łączący funkcje policji politycznej, wywiadu i kontrwywiadu.

Pieczęć: Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego, do użytku wewnętrznego

Utworzenie Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego

Po ucieczce na Zachód pułkownika Józefa Światły, byłego wicedyrektora Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, oraz po ujawnieniu w audycjach Radia Wolna Europa jego wspomnień ze służby w centrali MBP ówczesne władze komunistyczne – chcąc zmienić wizerunek znienawidzonej przez społeczeństwo policji politycznej i całego systemu represyjnego – rozpoczęły jego reorganizację. 7 grudnia 1954 roku Rada Państwa rozwiązała . Dotychczasowego ministra bezpieczeństwa publicznego gen. Stanisława Radkiewicza przeniesiono na stanowisko ministra do spraw Państwowych Gospodarstw Rolnych. W miejsce rozwiązanego MBP utworzono dwa odrębne urzędy centralne mające nadzorować organy bezpieczeństwa państwa: Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego.

Zadania KdsBP

Zakres działania KdsBP określiła uchwała Rady Ministrów nr 830 z 7 grudnia 1954 roku:

1. walka z działalnością obcego wywiadu uprawianego przez państwa kapitalistyczne i związane z nimi wywiady reakcyjnych ugrupowań emigracyjnych
2. walka z wrogą działalnością resztek podziemia reakcyjnego i próbami tworzenia nielegalnych organizacji ich działalnością polityczną i terrorystyczną
3. walka z wrogą działalnością niemieckich elementów rewizjonistycznych
4. walka z dywersją, sabotażem, szkodnictwem uprawianym przez wroga na odcinku gospodarki narodowej
5. prowadzenie wywiadu przeciw działalności wywiadu państw kapitalistycznych i związanych z nimi ośrodków reakcyjnej emigracji działających przeciw Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jak również prowadzenia działalności dla zdobycia niezbędnych informacji z dziedziny politycznej, ekonomicznej i naukowo-technicznej.

Organizacja KdsBP

Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego rozpoczął działalność od wydania powyższego rozkazu 10 grudnia 1954 roku. Struktura organizacyjna Komitetu pozostała taka jak w zlikwidowanym MBP do 1 kwietnia 1955 roku. Wtedy na podstawie odrębnych rozkazów dokonano reorganizacji:

Struktura organizacyjna na rok 1955

Działalność

KdsBP przejął po MBP sieć tajnych współpracowników, która w 1955 liczyła 72 956 osób, w tym 864 agentów, 67 648 informatorów i 4444 rezydentów.

Komitet ds. BP w terenie

Organizacja terenowa Komitetu ds. BP. Nie we wszystkich województwach istniały GUdsBP, lecz Delegatury lub placówki b.p.

Oprócz potężnie rozbudowanej centrali w Warszawie KdsBP przejął po MBP rozbudowaną sieć jednostek terenowych rozsianych po całym kraju - wojewódzkich, miejskich (w miastach wydzielonych z województw), powiatowych i gminnych (po trzy etaty przy posterunku MO) urzędów bezpieczeństwa publicznego, referatów ochrony ("RO") i referatów wojskowych ("RW"). Po utworzeniu KdsBP stały się one jego delegaturami. Podstawową jednostką organizacyjną w MBP, a następnie w Komitecie ds. BP były departamenty, w których skład wchodziły wydziały, podzielone z kolei na sekcje. W delegaturach wojewódzkich odpowiednikami departamentów były wydziały składające się z kilku sekcji, delegatury powiatowe dzieliły się na referaty (sekcje).

Po podziale MBP na MSW i KdsBP siły Komitetu zostały znacznie uszczuplone, ale pozwoliły na dobrze zorganizowaną i prężną działalność policji politycznej.

Włączenie organów Informacji Wojskowej do KdsBP

Wszelkie reorganizacje aparatu bezpieczeństwa PRL i innych krajów satelickich ZSRR były wzorowane na ZSRR. Przykład sowiecki zaważył również na decyzji o włączeniu organów kontrwywiadu wojskowego - Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego - pod nadzór administracji zarządzającej tzw. "organami cywilnymi". Naśladowano ZSRR, gdzie rok wcześniej z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wyodrębniono piony wywiadu, kontrwywiadu i policji politycznej, które połączono w Komitet Bezpieczeństwa Państwowego, który wchłonął także kontrwywiad wojskowy jako III Zarząd Główny.

Włączenie GZI WP w skład KdsBP nastąpiło na podstawie uchwały Radę Ministrów nr 683 z 3 września 1955 roku i zarządzenia 094/55 z 14 września 1955 wydanego przez przewodniczącego KdsBP Władysława Dworakowskiego, ministra spraw wewnętrznych Władysława Wichę i ministra obrony narodowej Konstantego Rokossowskiego. Za przewodniczącego KdsBP zarządzenie podpisał wiceprzewodniczący Antoni Alster, za ministra ON - wiceminister gen. Stanisław Popławski.

Główni doradcy radzieccy przy MBP i KdsBP w latach 1945-1956

Źródła i publikacje

1. Henryk Piecuch W. Jaruzelski ból władzy – tajna historia Polski, Agencja Wydawnicza CB Warszawa 2001.
2. Leszek Pawlikowicz, Tajny front zimnej wojny. Uciekinierzy z polskich służb specjalnych 1956-1964, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2004, ISBN 83-7399-074-7.
3. Henryk Piecuch Akcje specjalne: od Bieruta do Ochaba, Agencja Wydawnicza CB Warszawa 1996.