Komorowice - Bielsko-Biała - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°51′16″N 19°02′26″E / 49.85444, 19.04056

Komorowice (niem. Batzdorf) – wysunięta najbardziej na północ część Bielska-Białej, położona w dolinie rzeki Białej.

Została założona pod koniec XIII w. (wg tradycji w 1293) pod nazwą Bertoldowice i do 1977 r. stanowiła odrębną wieś (w latach 1457–1955 dwie wsie: K. Niemieckie, potem Śląskie i K. Polskie, potem Krakowskie), będącą w latach 1973–1976 siedzibą gminy Komorowice.

Od 2002 r. obszar dzielnicy wchodzi w skład dwóch osiedli (jednostek pomocniczych gminy): część lewobrzeżna – Komorowice Śląskie, część prawobrzeżna – Komorowice Krakowskie.

Klasa okręgowa (lub liga okręgowa) – w 14 województwach szósta, a w 2 województwach siódma w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce. Stanowi pośredni szczebel rozgrywkowy między IV ligą polską (w 14 województwach) lub V ligą polską (w 2 województwach), a klasą A, będąc jednocześnie drugim, bądź trzecim szczeblem regionalnym (VI lub VII poziom ligowy). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla polskich klubów piłkarskich, grających w grupach okręgowych (swym zasięgiem obejmują one kilka leżących obok siebie powiatów danego województwa). Zwycięzcy każdej z grup klasy okręgowej uzyskują awans do IV ligi polskiej, bądź V ligi polskiej, zaś najsłabsze zespoły relegowane są do poszczególnych grup klas A. Zarządzana przez – działające w imieniu Polskiego Związku Piłki Nożnej – Okręgowe Związki Piłki Nożnej.
Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Jest to dzielnica o funkcji przede wszystkim mieszkalnej i przemysłowej.

Położenie

Komorowice leżą w północnej części Bielska-Białej, po obu stronach rzeki Białej. Lewobrzeżne Komorowice Śląskie historycznie należą do Śląska Cieszyńskiego, natomiast prawobrzeżne Komorowice Krakowskie do Małopolski, a ściślej ziemi krakowskiej.

Pod względem geograficznym znajdują się na Pogórzu Śląskim, które jest częścią Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Obszar dzielnicy wchodzi w skład Działu Bielskiego (część lewobrzeżna) i Działu Pisarzowickiego (część prawobrzeżna) – mikroregionów Pogórza Śląskiego.

Grąd – wielogatunkowy las liściasty lub mieszany z przewagą grabu i dębu, niekiedy z domieszką lipy drobnolistnej i szerokolistnej, klonu, jawora i świerku. Posiada bogaty podszyt.
Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Dystrybucja, której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins. Pod względem ilości sklepów jest to największa w Polsce sieć handlowa. Biedronka posiada 1500 (dane na 02.05.2010 r) sklepów i zatrudnia 27 tys. pracowników (dane z 2009). Jej hasłem jest: "codziennie niskie ceny". W pierwszym półroczu 2007 odnotowano wzrost obrotów o 32,4% w stosunku do roku 2006.

Współrzędne geograficzne dla centrum Komorowic wynoszą 49° 51′ 16″ szer. geogr. płn. i 19° 02′ 26″ dł. geogr. wsch..

Granice dzielnicy wyznaczają:

od północy i północnego zachodu – dzisiejsza granica miasta

od południowego zachodu – droga ekspresowa S1, ul. Warszawska (DW 942)

od południa – linie kolejowe: nr 190 i nr 117, rzeka Biała, ul. Daszyńskiego, ul. Niepodległości (DK 52)

od wschodu – potok Kromparek.

Komorowice od północy graniczą z miastem Czechowice-Dziedzice i Bestwiną, od zachodu ze wsią Mazańcowice i dzielnicą Stare Bielsko, a od południa i wschodu z Dolnym Przedmieściem, Obszarami i Hałcnowem – również dzielnicami Bielska-Białej.

Szerokość geograficzna (ang. latitude, symbol φ) - jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika. Wartości szerokości geograficznej rozciągają się między 0° na równiku i 90° na biegunach. Szerokość geograficzna może być północna (N; zobacz: półkula północna) lub południowa (S; zobacz: półkula południowa).
Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) - organ bezpieczeństwa wewnętrznego o statusie ministerialnym, zorganizowany w czasie budowy dyktatury komunistycznej w powojennej Polsce na polecenie i pod dyktando władz radzieckich. Obok tzw. Informacji Wojskowej, odpowiedzialne za masowe krwawe represje na obywatelach w okresie stalinizmu. W terenie Ministerstwo reprezentowały podległe mu Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego, dlatego potocznie te instytucje były określane skrótem UB.

Rozciągłość dzielnicy w kierunku równoleżnikowym wynosi 4,2 km, a południkowym 5,2 km.

W Komorowicach znajduje się najniższy punkt Bielska-Białej. Są nim Stawy Komorowickie położone na wysokości 262 m n.p.m.

Odległość w linii prostej z Komorowic do ścisłego centrum miasta wynosi ok. 3,7 km.

Komorowice jako osiedle

Podział administracyjny Bielska-Białej. Komorowice Śląskie zaznaczone u góry na zielono, Krakowskie na niebiesko

Obszar dzielnicy wchodzi w skład dwóch osiedli – jednostek pomocniczych gminy Bielsko-Biała, powołanych w 2002 r. Część lewobrzeżna to osiedle Komorowice Śląskie, a część prawobrzeżna – Komorowice Krakowskie.

Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) - do 31 grudnia 2010 roku Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) - z siedzibą w Warszawie przy ul. Szwoleżerów 9 na terenie Łazienek Królewskich – instytucja kultury utworzona w 2002 poprzez połączenie Ośrodka Dokumentacji Zabytków i Ośrodka Ochrony Zabytkowego Krajobrazu. NID podlega Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego i posiada Oddziały Terenowe w miastach wojewódzkich (oprócz Bydgoszczy i Gorzowa Wielkopolskiego) oraz Pracownie Terenowe w Trzebinach, Zamościu oraz Park Mużakowski w Łęknicy.
Droga wojewódzka nr 942 (DW942) – droga wojewódzka o długości 41 km w południowej Polsce, w województwie śląskim, łącząca Bielsko-Białą z Wisłą.

Osiedle Komorowice Śląskie ma powierzchnię 5,699 km², liczba ludności wynosi 2,3 tys. osób. Graniczy na północy z Czechowicami-Dziedzicami, na zachodzie z sołectwem Mazańcowice i osiedlem Stare Bielsko, na południu z osiedlem Dolne Przedmieście, a na wschodzie z Komorowicami Krakowskimi. Jest to najmniejsze pod względem ludności bielskie osiedle. Siedziba rady osiedla mieści się przy ul. Katowickiej 65. Jej przewodniczącym jest Rymwid Mikulski.

Tesco – największa brytyjska sieć hipermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 firma miała już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.
Województwo śląskie – autonomiczna jednostka administracyjna II Rzeczypospolitej Polskiej z siedzibą władz w Katowicach, powołana do życia w 1920 roku, faktycznie istniała w latach 1922-1939. Formalnie została zniesiona w 1945 roku.

Osiedle Komorowice Krakowskie ma powierzchnię 9,615 km², liczba ludności wynosi 7,7 tys. osób. Graniczy na północy z Bestwiną, na wschodzie i południu z osiedlami Hałcnów i Obszary, a na zachodzie z Komorowicami Śląskimi i miastem Czechowice-Dziedzice. Siedziba rady osiedla mieści się przy ul. Olimpijskiej 16. Jej przewodniczącym jest Leszek Wieczorek.

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej (ORMO) – paramilitarna organizacja ochotnicza i społeczna wspierająca MO, powołana w 1946, a rozwiązana w 1989 przez Sejm.
Droga ekspresowa S69 – połączenie drogowe Bielsko-Biała (S1) – Żywiec – Zwardoń/Myto-Skalité (granica państwa ze Słowacją) – o łącznej długości ok. 48 km w całości na obszarze województwa śląskiego. Jako przedłużenie S69 na terenie Słowacji ustalono słowacką autostradę D3 w kierunku Bratysławy. Zarówno droga ekspresowa S69, jak i autostrada D3 są częścią Europejskiego Korytarza Transportowego nr VI.

Granice administracyjnych osiedli niemal w całości pokrywają się z historycznymi granicami dzielnicy.

Środowisko naturalne

Zbiorniki i cieki wodne

Widok z lotu ptaka na rzekę Białą w południowej części Komorowic

Potok Kromparek

Główną rzeką przepływającą przez dzielnicę jest Biała, prawy dopływ Wisły o długości 28,6 km, biorący źródła na stoku Klimczoka w Bystrej. Stanowi historyczną granicę między Śląskiem a Małopolską. Na przestrzeni lat była granicą państw, diecezji, województw i prowincji. Od 1457 aż do 1954 r. rozgraniczała Komorowice Niemieckie (Śląskie) od Polskich (Krakowskich).

Henkel KGaA to międzynarodowy koncern chemiczny, z główną siedzibą w Düsseldorfie, w Niemczech. Specjalizuje się w produkcji środków pomocniczych i higienicznych do domowego i przemysłowego użytku.
Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Prusy Królewskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.

Prawym dopływem Białej jest potok Kromparek. Bierze on źródła w tzw. Parku Rosta (niewielkim lesie między Obszarami a Hałcnowską Kępą), następnie płynie u podnóża wzgórza Bark, rozgraniczając Komorowice i Hałcnów, i wpada do Białej w północnej części dzielnicy, w pobliżu Stawów Komorowickich.

Przez północno-zachodni kraniec Komorowic Śląskich przepływa potok Świerkówka, biorący źródła we wsi Mazańcowice i wpadający do Białej w Czechowicach-Dziedzicach.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
E75 – oznaczenie trasy europejskiej bezpośredniej północ-południe, biegnącej z Vardø w Norwegii przez Finlandię, Polskę, Czechy, Słowację, Węgry, Serbię, Macedonię do miejscowości Sitía na Krecie w Grecji.

W Komorowicach jest także wiele bezimiennych strumieni, będących w większości dopływami Kromparku.

Największym skupiskiem stawów są Stawy Komorowickie – zespół osiemnastu zbiorników hodowlanych (z tego cztery poza granicami miasta) nad rzeką Białą, będących także miejscem gniazdowania ptaków wodnych oraz rozrodu płazów. Położone są na wysokości 262 m n.p.m. (najniższy punkt Bielska-Białej).

Pozostałe zespoły stawów to: Stawy Barkowskie (cztery zbiorniki) i Stawy Nyczowe (dwa zbiorniki) nad Kromparkiem, w zachodniej części dzielnicy, a także osiem niewielkich wodozbiorów nad Świerkówką, na północno-zachodnim krańcu Komorowic Śląskich (przy granicy miasta).

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.
TNT N.V. – dawne holenderskie przedsiębiorstwo logistyczne świadczące usługi pocztowe i kurierskie na rynku międzynarodowym. Przedsiębiorstwo było właścicielem działającego w Holandii ogólnokrajowego operatora pocztowego Koninklijke TNT Post.

Fauna i flora

Komorowice są dzielnicą dość silnie zurbanizowaną i uprzemysłowioną, a przez to w dużej mierze pozbawioną cennych przyrodniczo obszarów. Naturalny ekosystem zachował się jedynie we wschodniej części Komorowic Krakowskich, na wzgórzu Bark (333 m n.p.m.), którego jednak tylko niewielka część (nad potokiem Kromparek) wchodzi w skład dzielnicy (pozostała należy do Hałcnowa).

Skrzyp olbrzymi (Equisetum telmateia Ehrh.) – gatunek należący do rodziny skrzypowatych. Jest to najokazalszy skrzyp spośród występujących poza strefą tropikalną. W Polsce gatunek ten występuje rzadko, przede wszystkim na pogórzu i w północnej części kraju. Jest to roślina podgórska, związana z wilgotnymi i mokrymi siedliskami o średnim nasłonecznieniu. W Polsce na wielu obszarach traci stanowiska i znajduje się pod ochroną prawną.
Armia Czerwona wkroczyła do Bielska 10 lutego 1945 r., po walkach z wojskami niemieckim w Hałcnowie i na wschodnich peryferiach miasta (Lipnik). Na wiosnę tego roku na terenie miasta (z którego prawobrzeżnej części 12 czerwca ponownie wydzielono miasto Biała Krakowska) i jego najbliższych okolic rozpoczęło swoją działalność podziemie antykomunistyczne.

Teren ten wyróżnia się rolniczo-leśnym krajobrazem oraz dobrze zachowanymi i zróżnicowanymi zbiorowiskami roślinnymi zarówno leśnymi, jak i nieleśnymi. Występuje tutaj łęg jesionowo-olszowy, nadrzeczna olszyna górska, grąd subkontynentalny, buczyna kwaśna (górska i niżowa) oraz żyzna buczyna karpacka. Nie brakuje drzew o wymiarach pomnikowych. Z flory roślin naczyniowych w komorowickiej części wzgórza dominują różne gatunki storczyków (głównie kukułka szerokolistna). Na groblach Stawów Nyczowych znajduje się także największe w Bielsku-Białej stanowisko skrzypu olbrzymiego. Duże ssaki w barkowskich lasach najliczniej reprezentuje sarna.

Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.
Kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis) - gatunek byliny należący do rodziny storczykowatych. Inne nazwy zwyczajowe: stoplamek szerokolistny, storczyk szerokolistny. Występuje w Europie i Azji na obszarach o klimacie suboceanicznym, od niżu po położenia górskie. W Polsce roślina pospolita (ostatnio coraz rzadsza).

W planach jest utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Bark obejmującego większą część wzgórza.

Stawy Komorowickie są nie tylko zbiornikami hodowlanymi, ale także miejscem gniazdowania wielu gatunków ptaków wodnych oraz rozrodu płazów (żaby, ropuchy, traszki, rzekotki, kumaki i grzebiuszki). Otacza je roślinność szuwarowa.

Historia

Historia wsi

Wieś powstała u schyłku XIII w., kiedy książę cieszyński Mieszko, zorganizował wielką falę osadniczą na Śląsku Cieszyńskim. Według tradycji jeden z niemieckich kolonistów, Bertold, w 1293 r. założył nową osadę – Villa Bertholdi, po niemiecku zwaną Bertholdsdorf. Z czasem upowszechniła się jej polska nazwa – Biertułtowice, obok której funkcjonowała nazwa Komorowice, która w XV w. zaczęła wypierać tę pierwotną. Pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości pochodzi z 1305 r.

Kolej Północna (oficjalnie "C.K. Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda", niem. K.u.K. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn, KFNB, czes. Severní Ferdinandova Dráha) - wybudowana w granicach Cesarstwa Austriackiego linia kolejowa łącząca Wiedeń z Krakowem.
Północno-wschodnia obwodnica Bielska-Białej – budowana obwodnica biegnąca przez wschodnie i północno-wschodnie dzielnice Bielska-Białej – Komorowice, Hałcnów, Lipnik, Złote Łany, Straconkę i Mikuszowice. Będzie stanowić część drogi ekspresowej S1 łączącej konurbację śląsko-dąbrowską z Bielskiem-Białą i Cieszynem (odcinek od węzła "Komorowice" do węzła "Suchy Potok") oraz drogi ekspresowej S69 łączącej Bielsko-Białą z Żywcem i Zwardoniem (odcinek od węzła Suchy Potok do węzła "Mikuszowice"). W przyszłości będzie miała także połączenie z planowaną Beskidzką Drogą Integracyjną z Bielska-Białej do Krakowa.

W 1457 r. na rzece Białej ustanowiono granicę między Polską a Czechami. Komorowice uległy wówczas podziałowi. Z czasem lewobrzeżna (czeska) część wsi została nazwana Komorowicami Niemieckimi (zdecydowaną większość jej mieszkańców stanowili wówczas Niemcy), a prawobrzeżna (polska) Komorowicami Polskimi.

W 1471 r. Komorowice Polskie stały się, z nadania Kazimierza Jagiellończyka, własnością magnackiej rodziny Komorowskich z Żywca, którzy ufundowali we wsi zbór kalwiński (zlikwidowany w 1658). W 1493 r. erygowano parafię w Komorowicach Polskich, w której skład, poza jej siedzibą, weszła także wieś Hałcnów, część Bestwiny, a także leżące po drugiej stronie granicy państwowej: Komorowice Niemieckie i częściowo Czechowice. W centrum wsi wybudowano w stylu śląsko-małopolskim drewniany kościół pw. św. Jana Chrzciciela.

Bystra – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Wilkowice, nad Białą. Dawniej dwie odrębne wsie – Bystra Śląska (niem. Bistrai) i Bystra Krakowska, połączone administracyjnie od 1956 r. z równoczesną zmianą nazwy na Bystra.
Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań.

Od końca XVI w. właścicielami Komorowic Polskich byli Hałcnowscy, następnie Drohojowscy herbu Korczak, a w XVIII w. Małachowscy i Starowiejscy. Z kolei Komorowice Niemieckie weszły w 1572 r. w skład bielskiego wolnego państwa stanowego, przekształconego w 1754 r. w księstwo. Od 1742 r. państwo bielskie, a więc także Komorowice Niemieckie, należało do nowo utworzonej austriackiej prowincji – Śląska Austriackiego, natomiast prawobrzeżna część wsi w wyniku I rozbioru Polski stała się w 1772 r. częścią Galicji.

Intermarché – europejska sieć supermarketów spożywczo-przemysłowych prowadzonych przez Muszkieterów (wspólnotę niezależnych przedsiębiorców). Obecnie sklepy Intermarché mają swoje placówki w dziewięciu krajach Europy. W Polsce znajduje się 138 sklepów (stan na dzień 27.07.2009), z czego pierwszy powstał w Zielonej Górze przy ulicy Batorego w 1997 r. Hasło reklamowe sklepu to: "Intermarché - i lubisz zakupy", a aktualnie "Intermarche - Tanio i Świeżo"
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

W XVI w. we wschodniej części Komorowic Polskich powstał przysiółek o nazwie Bark, w którym rozwinęła się gospodarka rybna, będąca ważnym źródłem dochodów mieszkańców wsi aż do XX stulecia (pozostałością są Stawy Barkowskie). W 1789 r. Bark stał się samodzielną gminą wiejską, którą zlikwidowano w 1918 r., dzieląc ją pomiędzy Komorowice Krakowskie i Hałcnów.

Supermarket to w ścisłym znaczeniu sklep o bardzo dużej powierzchni, sprzedający szeroki asortyment towarów codziennego użytku, takich jak żywność, ubrania, kosmetyki, środki czyszczące itp.
TS Podbeskidzie Bielsko-Biała (Towarzystwo Sportowe Podbeskidzie) – polski klub piłkarski z Bielska-Białej, powstały w obecnej formie 11 lipca 1997 w wyniku fuzji sekcji piłkarskiej BBTS Włókniarz Bielsko-Biała i DKS Inter Ceramed Komorowice, kontynuujący tradycję utworzonej w 1907 sekcji piłkarskiej Bielitzer Fussball Klub – późniejszego Bielsko-Bialskiego Towarzystwa Sportowego – a także innych bielskich klubów, m.in. DKS Komorowice, Inter (Budowlani) Bielsko-Biała, TS Biała Lipnik i Włókniarz Bielsko-Biała.

Mapa Komorowic Niemieckich z ok. 1860 r.
Po lewej stronie zaznaczony folwark Sułkowskich

W 1822 r. Komorowice Polskie zakupił arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg, który utworzył we wsi rozległy folwark. Mniejszy folwark założyli także Sułkowscy na zachód od Komorowic Niemieckich, którego zabudowania, w przeciwieństwie do folwarku Habsburgów, nie zachowały się do czasów współczesnych. W miejscowości znajdowały się wówczas również liczne młyny zbożowe, które usunięto w II poł. XX w.

Multimedia (z łac. Multum + Medium) to media, które wykorzystują różne formy informacji oraz różne formy ich przekazu (np. tekst, dźwięk, grafikę, animację, wideo) w celu dostarczania odbiorcom informacji lub rozrywki. Termin „multimedia” ma również zastosowanie w mediach elektronicznych służących do rejestrowania oraz odtwarzania treści multimedialnych. Multimedia posiadają cechy tradycyjnych technik mieszanych i sztuk pięknych, jednak mają szerszy zakres. Termin bogate media jest synonimem terminu multimedia interaktywne.
Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.

W latach 30. XIX wieku w Komorowicach, podobnie jak i w innych miejscowościach okręgu bielsko-bialskiego, zaczęły się lokować pierwsze zakłady przemysłowe, z których największym stała się pod koniec wieku fabryka zapałek.

Od 1849 r., kiedy przeprowadzono w Austrii reformę administracji, likwidując stare struktury feudalne (m.in. księstwo bielskie), Komorowice Niemieckie weszły w skład powiatu bielskiego, natomiast Komorowice Polskie należały od 1855 r. do nowo utworzonego powiatu bialskiego, będącego do 1867 r. częścią obwodu wadowickiego.

Storczyk (Orchis L.) – rodzaj bylin należących do rodziny storczykowatych, który liczy około 1 300 gatunków. Storczyki występują głównie w klimacie tropikalnym Afryki, Ameryki i Azji. Znane są też gatunki rosnące w klimacie umiarkowanym, nieliczne żyją na pustyniach lub w rejonie arktycznej tundry.
Droga ekspresowa R48 (czes. rychlostní silnice R48, także Těšínská rychlostní silnice) – częściowo istniejąca czeska droga ekspresowa. Na całej długości pokrywa się ze szlakiem międzynarodowej trasy E462.

W 1855 r. zostało zbudowane odgałęzienie C.K. Uprzywilejowanej Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda z Dziedzic do Bielska przez Komorowice Niemieckie, dzięki czemu uzyskały one bezpośrednie połączenie z Wiedniem i Krakowem. Stacja kolejowa powstała w północnej części wsi.

Podczas wojny siedmiotygodniowej w 1866 r. Komorowice, podobnie jak Bielsko i inne sąsiednie miejscowości, było okupowane przez Prusaków. Przydrożny krzyż koło mostu na Krzywej w południowej części dzielnicy upamiętnia stoczoną tu potyczkę między wojskami austriackimi a pruskimi.

C-klasa polska w piłce nożnej – dziesiąta w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce, stanowiąca najniższy szczebel rozgrywkowy (X poziom ligowy). W niektórych województwach rozgrywki te w ogóle nie są prowadzone. Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla polskich klubów piłkarskich z jednego okręgu piłkarskiego (OZPN-u), grających w kilku lub kilkunastu grupach okręgowych (swym zasięgiem obejmują one kilka leżących obok siebie gmin danego województwa). Zwycięzcy każdej z grup polskiej klasy C uzyskują awans do polskiej klasy B, zaś pozostałe zespoły utrzymują się na tym szczeblu. Zarządzana przez – działające w imieniu Wojewódzkich Związków Piłki Nożnej – Delegatury Podokręgowych Związków Piłki Nożnej.
Śląsk Austriacki (niem. Österreichisch Schlesien, oficjalnie Herzogtum Ober- und Niederschlesien, Księstwo Górnego i Dolnego Śląska lub w skrócie Herzogtum Schlesien, Księstwo Śląska) – prowincja utworzona w 1742 roku z pozostałej w monarchii Habsburgów części Śląska: Księstwa Cieszyńskiego, państw stanowych: bielskiego, frydeckiego, frysztackiego, bogumińskiego, Niemiecka Lutynia oraz części dawnych księstw opawskiego, karniowskiego i nyskiego.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 Komorowice miały łączną powierzchnię 1531 hektarów zamieszkałą przez 3263 osób w 285 budynkach, a z tego w Komorowicach (Krakowskich) lężących w prowincji Galicja i powiecie Biała 2737 osób (w tym 465 w przysiółku Bark) w 231 budynkach (w tym 41 w przysiółku Bark) na obszarze 1109 hektarów (gęstość zaludnienia 246,8 os./km²), z czego 2661 było katolikami, 73 (2,7%) wyznawcami judaizmu a 3 innej religii lub wyznania, 2615 (95,5%) polsko-, 110 (4%) niemieckojęzycznimi a 1 osoba posługiwała się innym językiem. Zaś w Komorowicach Niemieckich w 54 budynkach na obszarze 422 hektarów mieszkało 526 (gęstość zaludnienia 124,6 os./km²), z czego 272 (51,7%) było katolikami, 249 (47,3%) ewangelikami a 5 (1%) żydami, 262 (49,8%) polsko-, 257 (48,9%) niemiecko- a 1 czeskojęzycznymi. Do 1910 liczba budynków w Komorowicach Niemieckich wzrosła do 57 a mieszkańców do 656, z czego 655 zameldowanych było na stałe, 460 (70,1%) było katolikami, 195 (29,7%) ewangelikami a 1 innej religii lub wyznania, 494 (75,3%) niemiecko- a 161 (24,5%) polskojęzycznymi. W pierwszym Powszechnym Spisie Ludności w II Rzeczypospolitej Komorowice (Śląskie) miały 721 mieszkańców z czego Polacy stanowili 82,8% a Niemcy – 17,2%, z kolei Komorowice (Krakowskie) miały 3273 mieszkańców z czego 98,6% stanowili Polacy.

Na mapach: 50°03′49.79″N 19°51′43.62″E / 50.0638306, 19.8621167 Kościół Matki Bożej Królowej Polski w Krakowie – drewniany kościół znajdujący się w Krakowie, na Woli Justowskiej, spalony w 2002 r.
Bocznica kolejowa – odgałęzienie torów, boczny tor specjalnego przeznaczenia, najczęściej łączący główną linię z przedsiębiorstwem zaopatrywanym drogą kolejową, także jako miejsce postojowe pociągów. Na bocznicach pracują zazwyczaj lokomotywy manewrowe. Często bocznice kolejowe odchodzą od trasy na stacjach kolejowych, gdyż jest to znacznie tańsze i bezpieczniejsze.

Z racji mieszanego składu ludności Komorowice Niemieckie stały się w XIX w. areną konfliktów na tle narodowościowym, powszechnych wówczas na całym Śląsku Cieszyńskim. Całkiem odmienna sytuacja miała miejsce w prawobrzeżnej części wsi, zamieszkanej prawie wyłącznie przez Polaków, w której aktywnie działały liczne polskie organizacje zarówno chrześcijańskie (skupione wokół ks. S. Stojałowskiego), jak i socjalistyczne. W 1909 r. zostało tu także założone gniazdo Sokoła, a w 1914 r. grupa komorowiczan wstąpiła do Legionów Polskich.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Książnica Beskidzka – miejska biblioteka samorządowa w Bielsku-Białej, pełniącą funkcję biblioteki powiatowej. Jest największą biblioteką publiczną na terenie d. województwa bielskiego.

W 1918 r. Komorowice Polskie znalazły się w granicach państwa polskiego, wchodząc w skład województwa krakowskiego. O przynależności państwowej Komorowic Niemieckich, i całego Śląska Cieszyńskiego, miał z kolei zdecydować plebiscyt. Nie doszedł on jednak do skutku, a w wyniku decyzji Rady Ambasadorów z lipca 1920 r. wschodnia część regionu, wraz z Komorowicami, przypadła Polsce i stała się w 1922 r. częścią województwa śląskiego.

Na mapach: 49°49′02″N 19°03′15″E / 49.81722, 19.05417 Stadion Miejski w Bielsku-Białej – (dawniej Stadion BKS Stal) stadion piłkarski, mieszczący się w Bielsku-Białej, wybudowany w 1927 roku, zmodernizowany w latach 50. XX wieku. Pierwotnie pełnił funkcję zarówno stadionu piłkarskiego, jak i lekkoatletycznego. Pod koniec 2011 roku rozpoczęła się budowa nowego stadionu. Potrwa ona do końca 2013 roku lub do początku 2014 roku. Pojemność stadionu zwiększy się wówczas do 15 000.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Jednocześnie zmianie uległy nazwy obu wsi – Komorowice Polskie przemianowano na Komorowice Krakowskie, a Komorowice Niemieckie na Śląskie.

W latach 20. XX w. rozparcelowano folwark Habsburgów, obejmujący znaczną część Komorowic Krakowskich, po którym jedyną pozostałością są dziś dwa parterowe budynki przy pl. J. Niemczyka.

Stary i nowy kościół w Komorowicach. Zdjęcie z okresu międzywojennego.

W okresie międzywojennym w obu częściach Komorowic powstało kilka budynków użyteczności publicznej, m.in. dom kultury w Komorowicach Krakowskich (1919), szkoła w Komorowicach Śląskich (1922, dziś Gimnazjum nr 14) i nowa szkoła w Komorowicach Krakowskich (1937–1946, dziś SP 29).

Państwo bielskie, Księstwo Bielskie (łac. status minores Bilicensis, status maiores Bilicensis, ducatus Bilicensis, niem. freie Standesherrschaft Bielitz, Fürstentum Bielitz, Herzogtum Bielitz) – w latach 1572–1752 państwo stanowe niższego rzędu, w latach 1751–1752 wolne państwo stanowe, w latach 1752–1754 księstwo niższego rzędu, a w latach 1754–1848 księstwo obejmujące miasto Bielsko i kilkanaście okolicznych wsi.
Mieszko cieszyński (ur. 1252/1256, zm. 1314 lub 1315) – od 1281/2 wspólnie z bratem Przemysławem w Cieszynie, Oświęcimiu i Raciborzu, od 1290 po podziale samodzielny książę cieszyńsko-oświęcimski, sojusznik (być może także lennik w latach 1292-1305) króla Czech Wacława II. Założyciel linii Piastów cieszyńskich.

W 1921 r. przystąpiono także do budowy nowego kościoła parafialnego. Świątynia stanęła w sąsiedztwie starego, XVI-wiecznego kościoła. Budowa trwała dziesięć lat, natomiast zabytek przeniesiono w 1949 r. do Woli Justowskiej, dzielnicy Krakowa, gdzie został postawiony na terenie przeznaczonym przez władze wojewódzkie na, nigdy nie utworzone, Muzeum Budownictwa Drewnianego "Skansen" jako eksponat, ale równocześnie kościół parafialny miejscowej parafii. Cenny obiekt – spłonął w 2002 r.

Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Austrię (a właściwie Imperium Habsburgów) i Rosję.
Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

W czasie aneksji Górnego Śląska przez III Rzeszę we wrześniu 1939 r. obszar powiatu bielskiego (Landkreis Bielitz), do którego należały Komorowice Śląskie, włączono w skład III Rzeszy (prowincja górnośląska), powiększając go jednocześnie o część powiatu bialskiego, którego częścią były Komorowice Krakowskie. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w lutym 1945 r. i ustanowieniu tymczasowej administracji, powiat bielski powrócił do przedwojennych granic i wszedł w skład województwa śląsko-dąbrowskiego, natomiast powiat bialski, również w przedwojennych granicach, powrócił do województwa krakowskiego.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.
Przełęcz Salmopolska (Przełęcz Salmopol, Biały Krzyż) – przełęcz położona na wysokości 934 m n.p.m. w paśmie Baraniej Góry zwanym także Wiślańskim, w Beskidzie Śląskim. Jest obok przełęczy Kubalonka istotną przełęczą komunikacyjną w tym paśmie – przebiega przez nią droga z Wisły do Szczyrku.

W okresie II wojny światowej komorowicki kościół stał się ostoją polskości na tych terenach, ponieważ władze niemieckie zezwoliły na odprawianie mszy i nabożeństw w języku polskim. W lutym 1945 r. Komorowice były miejscowością przyfrontową, a na wieży nowego kościoła Niemcy urządzili punkt obserwacyjny. Podczas ostrzału artyleryjskiego świątynia uległa poważnym uszkodzeniom, wkrótce po wojnie została jednak odbudowana.

Linia kolejowa nr 139 – linia łącząca stację kolejową Katowice i przystanek kolejowy Skalité Serafínov na Słowacji. Linia w całości zelektryfikowana.
Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Na wiosnę 1945 r. na terenie dzisiejszego Bielska-Białej swoją działalność rozpoczęło podziemie antykomunistyczne. Już w marcu w Mikuszowicach, Hałcnowie oraz Komorowicach rozpoczęły działalność małe oddziały poakowskie identyfikowane z ruchem oporu Armii Krajowej, które jednak nie działały na tym terenie zbyt długo. Działalność na większą skalę rozpoczęły oddziały Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ). Komorowice stały się jedną z głównych baz rekrutacyjnych oddziału "Bartka", którego dowódcą był Henryk Flame. 13 lutego 1946 r. oddział NSZ zamordował w Komorowicach Śląskich funkcjonariusza MO A. Stasickiego, co było jedną z przyczyn utworzenia w Bielsku oddziału ORMO. 25 maja tego samego roku Urząd Bezpieczeństwa urządził w Komorowicach Śląskich zasadzkę na oddział "Burza". Działalność podziemia zakończyła się na przełomie 1947 i 1948 r.

Droga powiatowa - zgodnie z art. 6a ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) do dróg powiatowych zalicza się drogi inne niż określone w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1, stanowiące połączenia miast będących siedzibami powiatów z siedzibami gmin i siedzib gmin między sobą. Zaliczenie do kategorii dróg powiatowych następuje w drodze uchwały rady powiatu w porozumieniu z marszałkiem województwa po zasięgnięciu opinii zarządów gmin, na obszarze których przebiega droga, oraz po zasięgnięciu opinii zarządów sąsiednich powiatów. Przebieg dróg powiatowych ustala rada powiatu po zasięgnięciu opinii zarządów gmin, na obszarze których przebiega droga.
Sarna, sarna europejska (Capreolus capreolus) – gatunek ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych. Jedno z ważniejszych zwierząt łownych Europy. Samica jest nazywana kozą, samiec rogaczem lub kozłem, młode zaś koźlętami.

W 1950 r., wraz z połączeniem Bielska i Białej Krakowskiej w jedno miasto, powiat bialski został zniesiony, a jego zachodnia część (w tym Komorowice Krakowskie) włączona do powiatu bielskiego. W 1954 r., kiedy zlikwidowano gminy i wprowadzono w ich miejsce gromady, zarówno Komorowice Śląskie, jak i Krakowskie weszły w skład gromady Komorowice. Podczas kolejnej reformy administracyjnej w 1973 r. utworzono gminę Komorowice, w której skład weszły gromady Komorowice i Hałcnów. Od 1975 r. gmina należała do województwa bielskiego.

Cieszyn (czes. Těšín, łac. Tessin, niem. Teschen) – miasto powiatowe w województwie śląskim, nad rzeką Olzą, na Pogórzu Śląskim. Historyczna stolica Śląska Cieszyńskiego. Miasto leży na granicy z Republiką Czeską i do czasu wprowadzenia postanowień układu z Schengen (21 grudnia 2007) było tam zlokalizowane największe drogowe przejście graniczne południowej Polski.
Droga krajowa nr 52 (DK52) – droga krajowa o długości ok. 74 km, leżąca na obszarze województw śląskiego i małopolskiego. Trasa ta łączy Bielsko-Białą z Głogoczowem.

W 1971 r. w południowej części Komorowic, przy granicy z Bielskiem-Białą, rozpoczęto budowę Fabryki Samochodów Małolitrażowych (FSM). Fabryka, w której wyprodukowano kilka milionów sztuk samochodów (m.in. Fiat 126p), była wówczas największym zakładem przemysłowym w regionie. Wraz z budową fabryki powstały stacje kolejowe Bielsko-Biała Północ i Bielsko-Biała Zachód, a także nowy układ komunikacyjny południowej części dzielnicy (ul. Grażyńskiego i Kwiatkowskiego). 28 maja 1992 r. 90% akcji firmy przejął Fiat Auto, rok później zmieniając nazwę na Fiat Auto Poland.

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.
Mikroregion to mały obszar wydzielony z większego terenu (regionu lub makroregionu) ze względu na występujące specyficzne warunki geograficzne, przyrodnicze, społeczno-kulturowe lub gospodarcze.

W latach 70. XX w. Komorowice przecięły nowe drogi szybkiego ruchu. Wybudowano trasę z Katowic do Cieszyna (dziś DK 1 i S1) oraz trzyipółkilometrowy odcinek niedokończonej północnej obwodnicy miasta (ul. Niepodległości, DK 52), a także nową drogę wyjazdową z Bielska-Białej w kierunku Katowic (ul. Warszawska), co odciążyło starą drogę biegnącą ul. Węglową i Katowicką. Drogi te krzyżują się na wybudowanym wtedy węźle drogowym Bielsko-Biała–Komorowice, znajdującym się w południowo-zachodniej części Komorowic Śląskich.

Henryk Antoni Flame vel Flamme, ps. "Grot", "Bartek" (ur. 19 stycznia 1918 we Frysztacie na Zaolziu, zamordowany 1 grudnia 1947 w Zabrzegu) – kapral pilot Wojska Polskiego, kapitan Narodowych Sił Zbrojnych.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Historia dzielnicy

Widok na współczesną część Komorowic – zakłady Fiata, ul. Warszawska i Niepodległości, hipermarkety, a w drugim planie os. Komorowickie

1 stycznia 1977 r. obszar gminy Komorowice (Komorowice i Hałcnów) został włączony w granice administracyjne Bielska-Białej.

Lata 70. i 80. XX w. to okres intensywnej urbanizacji i industrializacji północnej dzielnicy miasta. W Komorowicach Śląskich powstał szereg nowoczesnych zakładów przemysłowych (głównie przy ul. Konwojowej, Grażyńskiego i Kwiatkowskiego), przy ul. Bestwińskiej oczyszczalnia ścieków, a w centrum Komorowic Krakowskich wielkopłytowe osiedle mieszkaniowe (osiedle Komorowickie). W zachodniej części Komorowic Śląskich, w rejonie d. folwarku Sułkowskich, oraz w Komorowicach Krakowskich, na wschodnim stoku wzgórza Bark, zaczęły także powstawać osiedla domów jednorodzinnych (pierwsze z nich zwane jest os. Mekkiego).

I liga polska w piłce nożnej (w latach 1949–2008 II liga polska) – druga w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce. Nazywana zwyczajowo "zapleczem ekstraklasy", stanowi pośredni szczebel rozgrywkowy między Ekstraklasą, a II ligą polską (dawną III ligą polską), będąc jednocześnie drugim szczeblem centralnym (II poziom ligowy). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla 18 polskich klubów piłkarskich. Czołowe drużyny I ligi polskiej uzyskują awans do Ekstraklasy, zaś najsłabsze zespoły relegowane są do II ligi polskiej. Od samego początku do dziś zarządzana przez Polski Związek Piłki Nożnej. Od 2002 do udziału w jej rozgrywkach zostają dopuszczone wyłącznie kluby posiadające status profesjonalny (tj. działające w formie spółki akcyjnej), które – po spełnieniu wszelkich niezbędnych kryteriów – otrzymały roczną licencję na występy na tym szczeblu. W sezonie 2009/2010 przez kilka miesięcy sponsorem tytularnym ligi została szwedzka firma bukmacherska Unibet, jednakże z powodu uchwalenia przez polski rząd ustawy antyhazardowej, współpracę zakończono.
Karol Ludwik Jan Józef Habsburg (1771-1847) – arcyksiążę austriacki, książę cieszyński; teoretyk wojskowości; generał armii austriackiej w latach 1793-1800, od 1801 marszałek polny, generalissimus; w latach 1801-1805 minister wojny i marynarki wojennej, przewodniczący sztabu generalnego.

W 2000 r. w Bielsku-Białej utworzono podstrefę Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, w której skład weszły cztery obszary na terenie miasta, m.in. obszar Fiat Auto Poland S.A. (w 2000 r.), obejmujący budynki i hale produkcyjne należące do Fiat Auto Poland S.A., oraz obszar Komorowice Krakowskie (w 2005 r.) położony w północnej części dzielnicy, między oczyszczalnią ścieków a Stawami Komorowickimi.

Województwo krakowskie- dawna jednostka podziału administracyjnego Polski, ze stolicą w Krakowie, powołana 28 czerwca 1946 roku, zniesiona 31 grudnia 1998 r. wraz z utworzeniem województwa małopolskiego. Region kilkukrotnie zmieniał granice.
Bielsko (niem. Bielitz, czes. Bílsko) – do 1950 samodzielne miasto na Śląsku Cieszyńskim. Po połączeniu z Białą Krakowską, obszar miasta stanowi zachodnią część historycznego centrum Bielska-Białej.

W 2002 r. przy ul. Warszawskiej, w sąsiedztwie węzła drogowego Bielsko-Biała – Komorowice powstały dwa hipermarkety: Tesco (przebudowany w 2008 r. na centrum handlowe Pasaż Tesco) oraz Castorama. Wcześniej, bo od końca lat 90., w Komorowicach istniały supermarkety Spar (dziś Intermarché) przy ul. Olimpijskiej i Biedronka na os. Komorowickim. W planach jest budowa parku handlowego Koniczynka, położonego naprzeciw Pasażu Tesco.

Bielsko-Biała Północ – przystanek kolejowy w Bielsku-Białej, w województwie śląskim, w Polsce. Znajduje się w dzielnicy Komorowice, przy ul. Kwiatkowskiego, w sąsiedztwie terenów Fiat Auto Poland, na trasie Katowice – Skalité Serafínov.
Wola Justowska - obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy VII Zwierzyniec, dawna wieś (do XVI wieku Wola Chełmska) ulokowana między tzw. przełęczą Przegorzalską znajdującą się między Sikornikiem (Wzgórzem św. Bronisławy - 297 m n.p.m.), Pustelnikiem (362 m n.p.m.) w Lesie Wolskim i Rudawą. Od wschodu graniczy ze Zwierzyńcem, od południa z Przegorzałami, zaś od zachodu z Chełmem. Stanowiła własność Chełmskich, Kmitów. Około 1528 r. Wolę Chełmską kupił Justus Ludwik Decjusz, dyplomata, historyk, sekretarz Zygmunta I Starego, i od jego imienia przyjęła się pierwotna nazwa Wola Decjuszowa, a następnie Wola Justowska.

W 2002 r. wprowadzono także nowy podział administracyjny Bielska-Białej. Miasto zostało podzielone na trzydzieści osiedli – jednostek pomocniczych gminy. Komorowice weszły w skład dwóch osiedli: część lewobrzeżna do Komorowic Śląskich, a prawobrzeżna do Komorowic Krakowskich.

Boom budowlany w pierwszej dekadzie XXI wieku doprowadził do powstania dwóch osiedli willowych – Nowe Domy na północno-zachodnim krańcu Komorowic Śląskich i nienazwanego, położonego na stoku wzgórza Bark.

Diecezja bielsko-żywiecka – jedna z 4 diecezji obrządku łacińskiego w metropolii krakowskiej ustanowiona 25 marca 1992 przez papieża Jana Pawła II bullą Totus Tuus Poloniae populus, z części ówczesnej diecezji katowickiej i archidiecezji krakowskiej.
Gniazdo – różnego typu konstrukcje, wykonane przez zwierzęta jako schronienie, a zwłaszcza jako miejsce wylęgu i odchowywania młodych. Gniazda budują stawonogi, ryby, żaby, ptaki, a także gady. Gniazda pełniące funkcje inkubatorów budowały także dinozaury. Ssaki budują zwykle gniazda mieszkalne lub legowiska.

W 2005 r. zakończono przebudowę, przebiegającego od węzła Komorowice w kierunku Cieszyna, odcinka DK 1 do parametrów drogi ekspresowej, oddając do użytku drogę ekspresową S1, docelowo łączącą Cieszyn z Pyrzowicami. W październiku 2008 r. rozpoczęto budowę odcinka drogi ekspresowej S69 o długości 9,1 km, stanowiącego północno-wschodnią obwodnicę Bielska-Białej. Jej częścią będzie przebudowana ul. Niepodległości.

Bielsko-Biała Zachód – przystanek osobowy w Bielsku-Białej, w województwie śląskim, w Polsce. Znajduje się w północnej części Dolnego Przedmieścia, przy ul. Kwiatkowskiego, na trasie Bielsko-Biała Główna - Czeski Cieszyn.
Wisła (cz. Visla, niem. Weichsel, 1941-45 Weichsel O.S., 1945 Hohenweichsel) – miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim na południe od Ustronia i na zachód od Szczyrku. Położone jest w głębi Beskidu Śląskiego, w pobliżu granicy z Czechami. Znany ośrodek wypoczynkowy, turystyczny i sportowy. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – Wisła. Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki Czarna i Biała Wisełka, które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą rzekę Wisłę.

W lipcu 2008 r. wyburzono tzw. "szkieletora", czyli niedokończoną konstrukcję 64-metrowego biurowca FSM, którego budowę przerwano w latach 80 XX w.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)