Kompania - Polski Serwis Naukowy

Kompania łotewskich wojsk lądowych

Znak taktyczny kompanii piechoty

Kompania (franc. compagnie) – pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi).

Pluton - to pododdział w składzie 2-5 drużyn, działonów, sekcji lub załóg wozów bojowych. Występuje we wszystkich rodzajach wojsk. Wchodzi najczęściej w skład kompanii, baterii albo szwadronu. Niekiedy występuje samodzielnie na szczeblu batalionu (dywizjonu) lub pułku.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Obecnie w Wojsku Polskim, jak i w większości armii świata, etatowym dowódcą kompanii (baterii) jest oficer w stopniu kapitana.

Kompania reprezentacyjna wojsk ChRL

Rodzaje kompanii

W zależności od rodzaju wojsk oraz przeznaczenia mogą istnieć kompanie:

piechoty,

piechoty zmotoryzowanej,

piechoty morskiej,

górskie,

czołgów,

powietrznodesantowe,

dowodzenia,

łączności,

chemiczne,

wojsk inżynieryjnych,

rozpoznawcze,

logistyczne,

zaopatrzenia,

remontowe,

reprezentacyjne,

obsługi,

medyczne,

techniczne,

budowlane,

ochrony i regulacji ruchu,

wartownicze i inne.

Odpowiedniki w innych rodzajach wojsk:

Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie) – istniało w latach 1807-1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

Brygada to najmniejszy związek taktyczny stanowiący w wielu armiach podstawową jednostkę bojową wojsk lądowych o wielkości pośredniej między pułkiem a dywizją. Dzieli się na pułki lub bataliony. Występuje również w innych rodzajach sił zbrojnych.

bateria w artylerii;

szwadron w kawalerii, czasem w broni pancernej;

kurs

Historia

Kompania w XIV-XV wieku istniała w zachodniej Europie jako oddział wojsk najemnych lub zaciężnych o róznej liczebności. Kompania mogła wtedy składać się zarówno z piechoty jak i z jazdy, a jej dowódcą był kapitan.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Podoficer – żołnierz służby czynnej lub żołnierz rezerwy należący do korpusu podoficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej kaprala (mata w Marynarce Wojennej), pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy drużyny lub innym stanowisku w Wojsku Polskim. W okresie II RP podoficerowie byli zarówno żołnierzami zasadniczej służby wojskowej (w tym nadterminowej) - do stopnia kaprala, jak i żołnierzami zawodowymi (kapral, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, chorąży). W LWP oraz w WP do 2004 r. podoficerowie dzielili się na podoficerów zasadniczej służby wojskowej (kapral i starszy kapral) i podoficerów zawodowych (pozostałe stopnie podoficerskie). Obecnie wszyscy podoficerowie służby czynnej są żołnierzami zawodowymi i tworzą korpus podoficerów. Stopnie podoficerskie występują również w innych formacjach takich jak policja, Straż Graniczna, Państwowa Straż Pożarna, Służba Więzienna, ABW, BOR.

W XVI wieku kompanie liczyły na ogół po kilkuset żołnierzy, a niekiedy nawet 1000 albo 2000. Kilka lub kilkanaście kompanii tworzyło regiment.

Od połowy XVII wieku kilka lub kilkanaście kompanii łączono w batalion. Liczba żołnierzy w kompanii spadła nawet do kilkudziesięciu (w armii francuskiej). W regimencie jazdy kilka kompanii łączono w szwadron. Złożone z kompanii bataliony i szwadrony stały się powszechne w końcu XVII wieku. Biorąca udział w bitwie warszawskiej w 1656 roku przyboczna kompania rajtarii szwedzkiej Karola Gustawa liczyła 145 żołnierzy.

1) pododdział stanowiący zazwyczaj część składową dywizjonu lub pułku artylerii (np. bateria artylerii, bateria artylerii przeciwlotniczej, bateria moździerzy) lub rakiet (bateria rakietowa). Jest ona uzbrojona w działa samobieżne, holowane lub wyrzutnie rakiet. Składa się zwykle z pododdziału dowodzenia i plutonów ogniowych. Rozmieszcza się ją na jednym stanowisku ogniowym (stanowisku startowym) lub plutonami, niekiedy nawet poszczególnymi działonami. Może wykonywać jedno lub więcej zadań ogniowych - zależnie od liczby dział (wyrzutni) i rodzaju amunicji (konwencjonalna, jądrowa). Może strzelać z zakrytych (ogniem pośrednim) lub odkrytych (ogniem na wprost) stanowisk ogniowych;

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Na przełomie XVII i XVIII wieku saska kompania piechoty liczyła 150 żołnierzy - 5 takich kompanii tworzyło w armii saskiej batalion. Kompanie jazdy saskiej były znacznie mniej liczne, a regiment jazdy liczył 12 kompanii. Kompania kirasjerów liczyła 58 żołnierzy, a kompania dragonów - 52 żołnierzy.

Autorament – rodzaj zaciągu w wojskach I Rzeczypospolitej, który powstał w ramach reform wojska przez króla Władysława IV w latach 30. XVII wieku. Ustalono podział na autorament narodowy i cudzoziemski. Wojska te stanowiły trzon armii, uzupełniany pospolitym ruszeniem.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

W Polsce od połowy XVII wieku kompanią nazywano rotę w piechocie autoramentu cudzoziemskiego, w dragonii oraz częściowo w rajtarii. W wojskach tych jednak często, a szczególnie w drugiej połowie XVII wieku, używano nazwy chorągiew jako równoznacznej z nazwą kompania.
W końcu XVIII wieku zaczęto dzielić kompanię na plutony. Na początku XIX wieku ostatecznie przestano dzielić szwadrony na kompanie. W Polsce podział szwadronu na kompanie istniał w latach 1773-1789, następnie w okresie Legionów, Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego.
Wojska pancerne – jeden z głównych rodzajów wojsk lądowych. Charakteryzuje się dużą siłą ognia, dużą manewrowością i odpornością na ogień. Cechy te czynią je doskonałym rodzajem sił do wtargnięcia w ugrupowanie przeciwnika, rozwijania natarcia, głębokich uderzeń w strefę tyłową przeciwnika i prowadzenie pościgu. Wojska pancerne mogą również powstrzymać atak przeciwnika i wykonywać kontrataki w ramach działań obronnych. Czołgi mogą niszczyć wozy bojowe przeciwnika, pododdziały piechoty, wyrzutnie przeciwpancernych pocisków kierowanych i przy pewnych ograniczeniach angażować się w walkę ze śmigłowcami przeciwnika.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Zobacz też

Jednostki organizacyjne wojska

Pierwsza kompania kadrowa

Garnizon

Sotnia

Przypisy

2-5 plutonów, Mała Encyklopedia Wojskowa

Mirosław Nagielski, Bitwa pod Warszawą 1656, Wydawnictwo Bellona, Lipiec 2007. ISBN 978-83-11-10796-0, s. 239

Literatura

Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I