Komunistyczna Partia Litwy - Polski Serwis Naukowy

Dawna siedziba KC KPL w Wilnie

Komunistyczna Partia Litwy (lit. Lietuvos komunistų partija, LKP) – komunistyczna partia litewska założona w październiku 1918 roku, w latach 1940–1991 sprawująca formalną władzę w Litewskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej jako część składowa WKP(b) i KPZR.

Czerwony Sztandar – polskojęzyczny dziennik wydawany w Wilnie w latach 1953–90, jedyne pismo o tej częstotliwości na terenie Związku Radzieckiego. Organ Komunistycznej Partii Litwy.

Petras Griškevičius (ur. 19 lipca 1924 w Krewnie, gmina rejonowa Rakiszki - zm. 14 listopada 1987 w Wilnie) – litewski działacz komunistyczny, w latach 1974–1987 I sekretarz Komunistycznej Partii Litwy i faktyczny przywódca Litewskiej SRR.

Historia

W okresie niepodległej Litwy ugrupowanie działało nielegalnie, a komuniści poddani byli surowym represjom za działalność sprzeczną z racją stanu. W 1940 roku, w wyniku agresji radzieckiej, Komunistyczna Partia (bolszewików) Litwy przejęła niepodzielną władzę w kraju jako część składowa ogólnoradzieckiej WKP(b). Jej pierwszym sekretarzem był wówczas Antanas Sniečkus. Funkcję szefa partii sprawował zawsze Litwin, jego zastępcą mianowano tradycyjnie Rosjanina. Polskojęzycznym organem partii był wydawany w latach 1953-1990 dziennik "Czerwony Sztandar".

Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Litewska Demokratyczna Partia Pracy (lit. Lietuvos demokratinė darbo partija, LDDP) - litewska lewicowa, socjaldemokratyczna i postkomunistyczna partia polityczna, działająca w latach 1990-2001.

W 1952 roku partia powróciła do nazwy sprzed 1940: Komunistyczna Partia Litwy. Na fali pieriestrojki w późnych latach osiemdziesiątych w łonie KPL zaczłęy się zarysowywać dwie frakcje: jedna opowiadająca się za autonomią kraju w relacjach z Moskwą (a później: niepodległością), druga – tzw. KPL na plaformie moskiewskiej – za pozostaniem Litewskiej SRR w dotychczasowych relacjach zależności od ZSRR. W 1989 KPL pod przewodnictwem Algirdasa Brazauskasa ogłosiła wystąpienie z KPZR, a w 1990 przekształciła się w Litewską Demokratyczną Partię Pracy.

Litwini (lit. Lietuviai) – bałtycka grupa etniczna zamieszkująca głównie Litwę, a również Łotwę, USA, Niemcy, Polskę, Rosję i Białoruś, posługująca się językiem litewskim.

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Z kolei Komunistyczna Partia Litwy na tzw. platformie moskiewskiej istniała legalnie w latach 1990–1991 pod kierownictwem Mykolasa Burokevičiusa, dopóki nie zakazano jej działalności jako sprzecznej z litewską racją stanu. Obecnie jako organizacja nielegalna wchodzi w skład Związku Partii Komunistycznych - Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Antanas Sniečkus (ur. 10 stycznia 1903, zm. 22 stycznia 1974) - litewski działacz komunistyczny, faktyczny przywódca Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, długoletni pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Litwy.

I sekretarze KC KPL (od 1940)

Antanas Sniečkus 1940–1974

Petras Griškevičius 1974–1987

Ringaudas Songaila 1987–1988

Algirdas Brazauskas 1988–1990

Mykolas Burokevičius 1989–1991 (I sekretarz KC KPL–KPZR)

Historia

I sekretarze KC KPL (od 1940)

Źródła