Koncentrat krwinek czerwonych - Polski Serwis Naukowy

Jednostka koncentratu krwinek czerwonych

Koncentrat krwinek czerwonych (KKCz, masa erytrocytarna, ME, ang. packed red blood cells, PRBCs) – preparat stosowany w transfuzjologii powstały przez usunięcie z krwi pełnej części osocza. Zawiera krwinki czerwone, leukocyty, płytki krwi, niewielką ilość osocza oraz płyn konserwujący.

Ludzki wirus niedoboru odporności, HIV (ang. human immunodeficiency virus) - wirus z rodzaju lentiwirusów, z rodziny retrowirusów. Atakuje głównie limfocyty T-pomocnicze (limfocyty Th). Wiriony mają budowę kulistą i otoczone są otoczką lipidową, zawierającą liczne białka (glikoproteiny: gp120 u HIV-1 i HIV-2 oraz gp41 u HIV-1 i gp36 u HIV-2). Pod osłonką znajduje się płaszcz białkowy, czyli kapsyd, kryjący materiał genetyczny wirusa (RNA) i enzymy: odwrotną transkryptazę, integrazę. Wywołuje AIDS. Dotychczas poznano 2 typy wirusa:

Małopłytkowość poprzetoczeniowa, plamica poprzetoczeniowa (ang. post-transfusion purpura, PTP) – skaza krwotoczna, pojawiająca się nagle, 5–15 dni po przetoczeniu krwi. Stanowi stan zagrożenia życia z powodu 10% ryzyka wystąpienia krwawień do OUN.

Preparat powinien być przechowywany w temperaturze od +2 °C do +6 °C. W zależności od podłoża ma różny okres ważności: w płynie CPD – 21 dni, w płynie CDPA – 35 dni, a w płynie ADSOL – 42 dni.

Stosuje się go m.in. do leczenia niedokrwistości lub w transfuzji wymiennej u noworodków. Bezwzględnym wskazaniem do przetoczenia krwi jest stężenie hemoglobiny poniżej 5 g%. Przetoczenie jednej jednostki KKCz dorosłemu powoduje wzrost hematokrytu o 2–3 %, a poziomu hemoglobiny o 1 g%, natomiast u dzieci przetoczenie 8 ml KKCz/kg masy ciała powinno zwiększyć stężenie hemoglobiny o 1 g%.

Malaria, zimnica (łac. malaria, plasmodiosis, dawna nazwa febra z łac. febris = gorączka, także paludyzm) – ostra lub przewlekła tropikalna choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden lub więcej z czterech gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium rotium

Osocze krwi – zasadniczy, płynny składnik krwi, w którym są zawieszone składniki morfotyczne (komórkowe). Stanowi ok. 55% objętości krwi. Uzyskuje się je przez wirowanie próbki krwi. W uproszczeniu można przyjąć że osocze krwi pozbawione fibrynogenu i czynników krzepnięcia jest surowicą krwi.

Przed przetoczeniem należy wykonać próbę zgodności. Wymagana jest zgodność w obrębie układu AB0 oraz układu Rh.

Powikłania

Wśród możliwych powikłań po przetoczeniu KKCz wymienia się: zaostrzenie niewydolności serca związane z przeciążeniem krążenia, hemolizę, niehemolityczny odczyn gorączkowy, pokrzywkę, wstrząs anafilaktyczny, alloimunizację, zakażenie chorobami wirusowymi (WZW, HIV, CMV), kiłą i malarią, przy przeniesieniu czynnika bakteryjnego możliwość rozwoju sepsy, hiperkaliemia, małopłytkową plamicę poprzetoczeniową, poprzetoczeniową ostrą niewydolność oddechową (TRALI), chorobę "przeszczep przeciwko gospodarzowi", hemosyderozę.

Immunogobuliny A, IgA to grupa immunoglobulin zawierających łańcuch ciężki α i biorących udział głównie w obronie błon śluzowych. Wzór domenowy łańcucha α: VH + CH1 + region zawiasowy + CH2 + CH3 + ogon (patrz: przeciwciała). IgA są immunoglobulinami wydzielanymi w największych ilościach, nawet do 9,2 g na dobę. Występują w postaci dwu klas:

Anafilaksja (reakcja anafilaktyczna) to rodzaj reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ponownej ekspozycji na alergen. Jest ona spowodowana przez szybkie uwalnianie mediatorów preformowanych i wytwarzanych m.in. histaminy i przeciwciał IgE z komórek tucznych i bazofili, co wzbudza odpowiedź narządów docelowych. Reakcja ta może dotyczyć niemal każdego narządu, chociaż najczęstsze są reakcje ze strony skóry, płuc, przewodu pokarmowego i układu krążenia. Ciężkość anafilaksji jest różna. Od średnio-ciężkiej pokrzywki czy obrzęku aż do wstrząsu anafilaktycznego, czyli głębokich zaburzeń: niewydolności krążenia i oddychania, co może prowadzić nawet do śmierci.

Odmiany

UKKCz – ultrafiltrowany KKCz – powstaje z przefiltrowania krwi nie starszej niż 5 dni. Odfiltrowaniu podlegają leukocyty i płytki krwi. Podanie UKKCz ogranicza ryzyko wystąpienia niehemolitycznej reakcji poprzetoczeniowej, alloimunizacji i odporności na płytki. Zmniejsza ryzyko przeniesienia wirusów CMV, HIV. Zmniejsza ryzyko TA-GVHD (choroba przeszczep przeciw gospodarzowi związana z transfuzją – ang. Transfusion associated Graft-versus-Host Disease). Stosowany w przypadku wykonywania transfuzji u płodów i noworodków, chorych z przeciwciałami anty-HLA oraz dla potencjalnych wielokrotnych dawców, w celu zmniejszenia ryzyka immunizacji anty-HLA. Termin ważności UKKCz nie ulega zmianie, gdy filtrowanie odbywa się w układzie zamkniętym. Gdy wykonuje się je w układzie otwartym termin ważności preparatu wynosi 8 godzin.

Grej (Gy) - jednostka dawki pochłoniętej w układzie SI (Jednostka pochodna układu SI). Jest to ilość energii promieniowania (w dżulach) pochłoniętej przez kilogram materii.

Hemosyderoza - polega na gromadzeniu się hemosyderyny (żelaza zawartego w białkach) w komórkach układu makrofagów różnych narządów, m.in. wątroby. Obserwujemy ją głównie u ludzi, którzy mieli wielokrotnie przetaczaną krew. Hemosyderoza nie ma znaczenia praktycznego, nie wpływa na czynność narządów.

PKKCz – przemywany KKCz – powstaje przez przemywanie krwinek roztworem soli fizjologicznej. Stosowany do przetoczeń dla chorych uczulonych na białka osocza IgA oraz z objawami ostrych reakcji alergicznych. Termin ważności PKKCz wynosi 8 godzin.

NKKCz – napromieniowany KKCz – to KKCz poddany napromieniowaniu dawką 25Gy. Zapobiega powstawaniu TA-GVHD. Wskazaniami do przetaczania NKKCz są wrodzone niedobory immunologiczne, transfuzja dopłodowa, transfuzja wymienna lub uzupełniająca noworodków. Termin ważności preparatu wynosi 28 dni. W przypadku transfuzji wymiennej wcześniaków 24 godziny, a w przypadku transfuzji uzupełniającej wcześniaków 42 godziny.

Sepsa, posocznica (łac. sepsis) – stosowany w medycynie termin odnoszący się do specyficznej reakcji organizmu na zakażenie. Sepsa nie jest samodzielną jednostką chorobową, a obecnie definiuje się ją jako zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej (SIRS) wywołany zakażeniem.

Ostre poprzetoczeniowe uszkodzenie płuc (ang. transfusion related acute lung injury, TRALI) – powikłanie występujące po przetoczeniu preparatów krwiopochodnych, polegające na ostrym, niekardiogennym obrzęku płuc. Etiologia TRALI jest nieznana; być może powikłanie spowodowane jest obecnością przeciwciał dla antygenów układu HLA lub antygenów granulocytarnych we krwi dawcy. Objawami TRALI są: nagła, silna duszność, kaszel, dreszcze, gorączka, spadek lub wzrost ciśnienia tętniczego. Śmiertelność w TRALI wynosi 6–9%. TRALI występuje z częstością 1:2000–5000 przetoczeń. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić zespół ostrej niewydolności oddechowej. W leczeniu stosuje się tlenoterapię i wentylację mechaniczną.

Przypisy

↑ Koncentrat krwinek czerwonych (KKCz) (pol.). rckik.krakow.pl. [dostęp 2011-03-26].

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.