Kondakion - Polski Serwis Naukowy

Kondakion, kontakion (gr. κόντάκιον - zwój, κοντός - drążek, na który nawijano pergamin) - rodzaj hymnu liturgicznego typowego dla Cerkwi prawosławnej. Niektórzy badacze sądzą, że kondakia (l.mn.) stanowią ślad tradycji syryjskiej (aramejskiej) w Cerkwi. Ich rodowód jest w każdym razie bardzo dawny - były znane już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.

Syria (arab. سوريا / سورية, transk. Sūriyya, nazwa oficjalna: Syryjska Republika Arabska الجمهورية العربية السورية Al-Dżumhurijja al-Arabijja as-Surijja) – arabskie państwo na Bliskim Wschodzie, graniczące z Turcją (822 km), Irakiem (605 km), Jordanią (375 km), Libanem (375 km) i Izraelem (76 km).

Liturgia (gr. λειτουργια – działanie na rzecz ludu) – w starożytnej Grecji działania konkretnej osoby lub społeczności na rzecz obywateli, obecnie – publiczna forma kultu religijnego, dotycząca całokształtu zrytualizowanych, zbiorowych i ściśle określonych czynności sakralnych, ustalonych przez kapłanów danej religii.

Pierwotnie kondakion był długim hymnem, złożonym z krótkiej strofy początkowej (proiomion) i 18-24 strof zwanych ikosami (oikos - dosłownie gr. "mieszkanie"). Strofa początkowa zawiera napisany prozą poetycką, zwięzły pochwalny opis dokonań adresata kondakionu (Chrystusa, Matki Boskiej czy też danego świętego). Ikosy składają się z dwóch części: pierwsza zawiera opis historii adresata kondakionu, a druga stanowi serię obrazów i paralel przedstawiających jego znaczenie dla wiernych i świata. Każda linijka drugiej części ikosu zaczyna się od inkantacji "Bądź pozdrowiony" (gr. chaire). Pierwszy ikos nazywał się hirmos (etymologia niejasna, prawdopodobnie od gr. harmozo "nastrajać się"). Strofa początkowa i ikosy kończyły się identycznym refrenem (ethymion). Pierwsze litery ikosów często tworzą akrostych. Wczesny kondakion niejednokrotnie miał charakter dramatyczny - z dialogami itp. elementami.

Jezus Chrystus (z , zdaniem historyków prawdopodobnie , zm. ok. 30–33 n.e. w Jerozolimie), Jezus z Nazaretu — centralna postać chrześcijaństwa. Według chrześcijan założyciel Kościoła, Syn Boży i Zbawiciel.

Hymn (z greckiego hymnos – pieśń pochwalna) – uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei. W kręgu kultury europejskiej hymny znane były w basenie Morza Śródziemnego już w starożytności. Na stałe weszły do kanonów kulturowych wraz z rozwojem chrześcijaństwa, który uczynił swoim ten rodzaj literacki wzorując się na hebrajskim Starym Testamencie i judeochrześcijańskim Nowym Testamencie.

W dzisiejszej formie kondakion składa się tylko ze strofy początkowej i jednego ikosu, a nawet - jeśli występuje jako składowa część większego utworu - z samej strofy początkowej (ikos traktuje się wówczas jako odrębną część). Kondakion jest śpiewany w toku nabożeństwa po innym krótkim hymnie, zwanym troparion. Na każdy dzień roku liturgicznego przewidziany jest inny kondakion.

Akrostych (gr. akróstichís od ákros – zewnętrzny, szczytowy, końcowy i stíchos – wiersz) – utwór wierszowany, w którym niektóre z kolumn liter, sylab lub wyrazów dają dodatkowo całe wyrazy, frazy lub zdania. Kolumny takie mogą być czytane w dół, w górę, lub naprzemiennie. Najczęściej takie kolumny są tworzone przez pierwsze lub ostatnie litery kolejnych wersów, lub też mogą być określane poprzez tzw. średniówkę, czyli inne elementy podziału wewnątrzwierszowego. Akrostychy można również tworzyć innymi metodami, np. wykorzystując te same elementy kolejnych zwrotek. Odmianą akrostychu jest abecedariusz, w którym kolejne wersy zaczynają się kolejnymi literami alfabetu.

Święty – (hebrajski "qodesz") stosowane w chrześcijaństwie określenie człowieka w sposób wybitny realizującego określone specyficzne dla nich wartości - często pełniący funkcję wzorca osobowego lub wręcz otaczany kultem. Mianem świętego określa się zazwyczaj męczenników za wiarę, mistyków, ludzi o wielkiej pobożności, często założycieli bractw religijnych i zakonów, ale też filozofów i kapłanów.

Zapoznaj się również z: troparion, akatyst.

Bibliografia

Керн К., Литургика. Гимнография и эортология. [dostęp: 2010-07-08].