Konferencja Katowicka - Polski Serwis Naukowy

Tablica upamiętniająca "Konferencję Katowicką" na siedzibie gminy żydowskiej w Katowicach

Konferencja Katowicka, niem. Kattowitz Konferenz − odbyte w dniach od 6 do 11 listopada 1884 w Katowicach zebranie delegatów Ruchu Miłośników Syjonu − Chowewej Syjon, na którym podjęto decyzje o założeniu nowych osad żydowskich w Palestynie.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Samuel Mohylewer, Samuel Lejbowicz Molewer (ur. 1824 w Głębokiem, zm. 9 czerwca 1898 w Białymstoku) – rabin ortodoksyjny, wieloletni naczelny rabin białostockiej gminy żydowskiej, działacz społeczny i syjonistyczny.

Członkowie Ruchu Miłośników Syjonu nie przypadkowo wybrali Katowice na miejsce konferencji. Miasto znajdowało się w pobliżu granicy rosyjskiej. Żydowscy liderzy o poglądach syjonistycznych z terenu zaboru rosyjskiego mogli bezpiecznie przybyć do pruskich wówczas Katowic. Najliczniej reprezentowane były społeczności z Warszawy i Białegostoku, chociaż nie zabrakło też gości z Francji, Wielkiej Brytanii, Rumunii i Palestyny. Na Konferencji Katowickiej zebrało się 30 delegatów (inne źródła 22). W czasie obrad wybrano komitet główny (Samuel Mohylewer - przewodniczący, Leon Pinsker - prezes), którego celem była promocja idei syjonistycznej, a także przygotowano plany założenia nowych osiedli na terenie Palestyny. Postanowiono wesprzeć finansowo osadników. Na ten cel wyasygnowano 10 tys. franków i 2 tys. rubli.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Hotel Kaiserhof w Katowicach (pol.: "Dwór Cesarski") − nieistniejący już katowicki hotel, mieszczący się przy ulicy Stawowej 19, na rogu z ul. Młyńską. Obecnie w miejscu tym znajduje się plac Wilhelma Szewczyka; kamienice przy ul. Stawowej, mieszczące się za skrzyżowaniem z ulicą 3 Maja, wyburzono w latach sześćdziesiątych XX wieku na potrzeby budowy nowego dworca kolejowego.

Według Davida Pelega, ambasadora Izraela w Polsce, istnieje "związek między konferencją w Katowicach (...), a powstaniem państwa Izrael". Idea powstania żydowskiego państwa na Bliskim Wschodzie była zdaniem izraelskiego dyplomaty jedynym wyjściem z trudnej sytuacji społeczności żydowskiej, która spotykała się z prześladowaniami w latach 80. XIX wieku w carskiej Rosji.

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do stworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenie Palestyny. Syjonizm doprowadził do powstania Państwa Izrael w 1948 r.; współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany w końcu XIX wieku miał wiele nurtów i postaci; powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako nacjonalizm żydowski, jako ruch kolonialny i rasistowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy, wreszcie jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Ahad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Dom, w którym odbyła się konferencja, znajdował się przy ul. Stawowej 19 w Katowicach (w XX wieku pojawiały się informacje, że był to Hotel Kaiserhof, jednak został on zbudowany od 8 do 10 lat później). W 120 rocznicę Konferencji Katowickiej władze wojewódzkie i miejskie umieściły na jednym z budynków w centrum stolicy Górnego Śląska pamiątkową tablicę. W odsłonięciu uczestniczył m.in. Włodzimierz Kac, przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Białystok (białorus. Беласток, ros. Белосток, lit. Balstogė, esp. Bjalistoko, jid. ביאַליסטאָק) – miasto wojewódzkie w północno-wschodniej Polsce, w Nizinie Północnopodlaskiej leżące nad rzeką Białą. Jest miastem na prawach powiatu, stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.

Druga konferencja Chowewej Syjon odbyła się w 1887 w Druskiennikach.

Przypisy

"Pinsker, Leo." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica 2007 Deluxe Edition. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2008.
Bartosz T. Wieliński: Izrael powstał w Katowicach (pol.). [dostęp 16 lipca 2008].
120 rocznica Konferencji Katowickiej (pol.). [dostęp 16 lipca 2008].
Zionism and Zionist Parties (ang.). [dostęp 16 lipca 2008].

Bibliografia

Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 31. ISBN 83-85831-35-5.