Konflikt w Irlandii Północnej - Polski Serwis Naukowy

Konflikt w Irlandii Północnej (ang. The Troubles – "Kłopoty", irl. Na Trioblóidí) – konflikt o podłożu etniczno-politycznym, rozgrywający się na obszarze Irlandii Północnej, okresowo rozszerzający się również na Anglię, Republikę Irlandii i kontynentalną Europę, trwający od końca lat 60. XX wieku aż do podpisania porozumienia wielkopiątkowego w Belfaście w 1998 roku. Pomimo podpisania porozumienia pokojowego nadal dochodzi do sporadycznych aktów przemocy.

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup społecznych danego narodu.

Organizacja paramilitarna – organizacja mająca charakter militarny (wojskowy) lub zbliżony do takowego, lecz formalnie nie wchodząca w skład sił zbrojnych.

British Army w południowym Belfaście w 1981 roku

Głównymi przyczynami konfliktu w Irlandii Północnej była chęć zjednoczenia należącej do Wielkiej Brytanii, prowincji z niepodległą Republiką Irlandii przez irlandzkich nacjonalistów i republikanów (głównie katolików), przy jednoczesnym dążeniu unionistów (głównie protestantów) do pozostania w granicach Zjednoczonego Królestwa, oraz ogólna niechęć pomiędzy obiema grupami. Konflikt toczył się zarówno w wymiarze militarnym (oraz paramilitarnym), jak i na arenie politycznej. W konflikt zaangażowani byli politycy i aktywiści polityczni obu stron, organizacje paramilitarne republikanów i unionistów oraz siły bezpieczeństwa Wielkiej Brytanii i Republiki Irlandii.

Ulster Defence Association (UDA, Stowarzyszenie Obrońców Ulsteru), działające także pod nazwą Ulster Freedom Fighters (UFF) – paramilitarna organizacja, założona przez północnoirlandzkich lojalistów, w celu walki z IRA oraz utrzymania zależności Północnej Irlandii od Wielkiej Brytanii. Razem z innymi protestanckimi organizacjami paramilitarnymi UDA odpowiedzialne jest za śmierć ponad 3000 osób na terenie Północnej Irlandii. Organizacje te przez długi czas były kontrolowane i używane przez brytyjski rząd centralny w celu eliminacji fizycznej bojowników IRA.

Protestantyzm — jedna z głównych gałęzi chrześcijaństwa, obok katolicyzmu i prawosławia, na którą składają się wyznania religijne powstałe na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych wystąpieniem Marcina Lutra w XVI wieku oraz ruchów przebudzeniowych w łonie macierzystych wyznań protestanckich w kolejnych stuleciach.

W ciągu trwającego trzy dekady konfliktu zginęło ponad 3500 osób – 1854 cywilów, 1123 członków sił bezpieczeństwa (w tym 705 żołnierzy British Army i 301 funkcjonariuszy Royal Ulster Constabulary), 394 członków paramilitarnych grup republikańskich (w tym 276 członków Irlandzkiej Armii Republikańskiej) oraz 151 członków paramilitarnych organizacji unionistycznych (w tym 76 członków Ulster Defence Association i 58 członków Ulster Volunteer Force).

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

British Army (Armia Brytyjska) – wojska lądowe Brytyjskich Sił Zbrojnych, powstałe w 1707 roku po zjednoczeniu Anglii i Szkocji w Królestwo Wielkiej Brytanii.

Przypisy

21. Stalemate. W: Peter Taylor: Behind the mask: The IRA and Sinn Féin. s. 246-261.
Caroline Kennedy-Pipe: The Origins of the Present Troubles in Northern Ireland. Longman. ISBN 9780582100732.
John Coakley: Ethnic conflict and the two-state solution: The Irish experience of partition (ang.). [dostęp 25 września 2009].
Arthur Aughey: The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement. s. 7. ISBN 9780415327886.
Marianne Elliot: The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University. Liverpool University Press, 2007, s. 2. ISBN 1846310652.
Malcolm Sutton, Martin Melaugh: Sutton Index of Deaths (ang.). CAIN. [dostęp 25 września 2009].
Malcolm Sutton: Sutton Index of Deaths. Status of the person killed. (ang.). CAIN. [dostęp 25 września 2009].

Bibliografia

Richard English: Armed Struggle: The History of the IRA. Oxford University Press. ISBN 0195177533.

Tim Pat Coogan: Ireland in the Twentieth Century. Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-6842-X.

Peter Taylor: Behind the Mask: The IRA and Sinn Féin. TV books, Inc.. ISBN 1-57500-061-X.

Linki zewnętrzne

CAIN: Northern Ireland Conflict, Politics & Society (ang.). CAIN. [dostęp 25 września 2009].

Ulster Volunteer Force (UVF, Oddziały Ochotników z Ulsteru) – ciągle działająca organizacja paramilitarna, stworzona i działająca wśród północnoirlandzkich protestantów. Organizowała wiele zamachów terrorystycznych wymierzonych w katolickich mieszkańców Irlandii Północnej.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.