Koniczyna - Polski Serwis Naukowy

Kwiatostan Trifolim hubridum

Koniczyna (Trifolium L.) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Około 300 gatunków. Występuje w klimacie umiarkowanym wilgotnym Europy, Ameryki Północnej i Azji. W Polsce rośnie dziko ponad 20 gatunków, kilka jest uprawianych. Gatunkiem typowym jest Trifolium pratense L..

Bobowce, strączkowce, strąkowce (Fabales Bromhead) – grupa roślin okrytonasiennych stanowiąca klad wyróżniany w randze rzędu w różnych systemach klasyfikacyjnych.

Koniczyna biała, koniczyna rozesłana (Trifolium repens L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny bobowatych. Pochodzi z obszarów Europy, Azji, północnej Afryki, rozprzestrzenił się także w Australii, Nowej Zelandii i w Ameryce Środkowej. Jest uprawiany w wielu rejonach świata. W Polsce pospolity na stanowiskach naturalnych, jest również uprawiany.

Systematyka

Pozycja wg APweb (2001...) – aktualizowany system APG II

Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.. W obrębie podrodziny należy do plemienia Trifolieae. Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), podrodzina Trifolioideae F. Schwarz, plemię Trifolieae Endl., podplemię Trifoliinae Bronn, rodzaj koniczyna (Trifolium L.).

Koniczyna pogięta (Trifolium medium L.) – gatunek rośliny wieloletniej należącej do rodziny bobowatych. Występuje w prawie całej Europie, a także w Azji Zachodniej, na Kaukazie i w Syberii. W Polsce jest dość pospolity .

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Gatunki flory Polski

koniczyna biała, k. rozesłana (Trifolium repens L.)

koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum L.)

koniczyna brunatna (Trifolium badium Schreb.)

koniczyna długokłosowa (Trifolium rubens L.)

koniczyna drobnogłówkowa (Trifolium dubium Sibth.)

koniczyna dwukłosowa (Trifolium alpestre L.)

koniczyna kasztanowata (Trifolium spadiceum L.)

koniczyna kreskowana (Trifolium striatum L.)

koniczyna krwistoczerwona (Trifolium incarnatum L.) – gatunek uprawiany

koniczyna kutnerowata (Trifolium tomentosum L.) – efemerofit

koniczyna łąkowa, koniczyna czerwona (Trifolium pratense L.)

koniczyna łubinowata (Trifolium lupinaster L.)

koniczyna odstająca (Trifolium patens Schreb.) – antropofit zadomowiony

koniczyna pagórkowa (Trifolium montanum L.)

koniczyna pannońska, k. wielkogłówkowa (Trifolium pannonicum Jacq.)

koniczyna pogięta (Trifolium medium L.)

koniczyna polna (Trifolium arvense L.)

koniczyna skręcona, k. perska (T. resupinatum var. majus) – efemerofit

koniczyna rozdęta (Trifolium fragiferum L.)

koniczyna różnoogonkowa (Trifolium campestre Schreb.)

koniczyna złocistożółta (Trifolium aureum Pollich)

koniczyna zmienna (Trifolium ambiguum M. Bieb.) – gatunek uprawiany

koniczyna żółtobiała (Trifolium ochroleucon Huds.)

Trifolium alexandrinum L. – efemerofit

Trifolium angustifolium L. – efemerofit

Trifolium echinatum M. Bieb. – efemerofit

Trifolium glomeratum L. – efemerofit

Trifolium lappaceum L. – efemerofit

Trifolium stellatum L. – efemerofit

Choroby

Mączniaki rzekome koniczyn, mączniak właściwy motylkowych, zaraza kustrzebkowa koniczyn, rak koniczynowy, rdza koniczyny czerwonej, rdza koniczyny białej.

Klimat umiarkowany – rozległa strefa klimatyczna, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima z niewykluczonymi opadami śniegu).

Rak koniczyny (Sclerotinia trifoliorum Erikss.) – choroba grzybowa, głównie koniczyny łąkowej i krwistoczerwonej, w mniejszym stopniu białoróżowej i białej, a ponadto lucerny i esparcety. Wywołujący ją grzyb Sclerotinia trifoliorum należy do rzędu helotkowców (Helotiales).

Szkodniki i pasożyty

Wciornastek koniczynowiec, oprzędzik koniczynowy, oprzędzik nakrapiany, pędruś koniczynowiec, perłówka byliczanka, błyszcz jarzynówka, nasionojadka koniczynowa, kanianka koniczynowa (roślina pasożytnicza)

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-03].
Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, University of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju Trifolium wg Reveala
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Trifolium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-04-03].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
Mała encyklopedia rolnicza, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1963, s.301.

Zobacz też

Zobacz hasło koniczyna w Wikisłowniku

czterolistna koniczyna.

Koniczyna łąkowa (Trifolium pratense L.), nazywana także k. czerwoną lub koniczem – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Występuje w całej Europie, w środkowej Azji oraz północnej Afryce. Została naturalizowana i jest uprawiana także w Australii i obydwu Amerykach. W Polsce jest rośliną pospolitą.

Kustrzebka koniczyny i lucerny (Pseudopeziza trifolii (Biv. Bern) Fuck.) Grzybowa choroba koniczyny, lucerny i nostrzyka, najczęściej występująca jednak na lucernie. W Polsce choroba ta występuje corocznie, szczególnie w pierwszym pokosie i przy obfitszych wiosennych opadach..