Koniemłoty - Polski Serwis Naukowy

Koniemłoty – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Staszów.

Do 1954 roku siedziba gminy Oględów. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

Położenie

Koniemłoty położone są w Niecce Połanieckiej, około 5 km na południowy zachód od Staszowa.

To jedna z najstarszych wsi na ziemi staszowskiej – przez kilka wieków należała do benedyktynów ze Świętego Krzyża. W pierwszej połowie XVII wieku zbudowali tam kościół oraz mieli w Koniemłotach swój klasztor.

Bolesław V Wstydliwy (ur. 21 czerwca 1226 w Starym Korczynie, zm. 7 grudnia 1279) – książę krakowski (od 1243) i sandomierski (od 1232), ostatni przedstawiciel małopolskiej linii Piastów.

Województwo tarnobrzeskie – województwo istniejące w latach 1975-1998. Zostało utworzone z północnej części dawnego województwa rzeszowskiego, południowo-wschodniej części dawnego województwa kieleckiego i południowo-zachodniej części dawnego województwa lubelskiego.

Historia

Koniemłoty – perspektywa od strony cmentarza przy drodze do Staszowa

Koniemłoty to jedna z najstarszych wsi na ziemi staszowskiej. Tu w 1246 r. odbył się zjazd dostojników małopolskich z udziałem księcia sandomierskiego Bolesława Wstydliwego. W XIII wieku wieś należała do dóbr klasztoru benedyktynów na Świętym Krzyżu, tu też znajdował się ich mały klasztor. Swój patronat nad osadą benedyktyni utrzymywali aż do kasacji ich zakonu w 1819 r. W 1527 r. Koniemłoty przeszły na własność dziedziców Staszowa: Łaskich, Zborowskich, Tenczyńskich, Opalińskich, Lubomirskich, Sieniawskich, Denhoffów i Czartoryskich. W 1815 r. w Koniemłotach, w zaadaptowanym spichlerzu, którego budynek stoi do dnia dzisiejszego, z inicjatywy Izabeli Lubomirskiej założona została szkoła z 3 oddziałami. W 1905 r. za namową rodziców, miejscowa młodzież szkolna wystąpiła z żądaniem nauczania w języku polskim i 2 kwietnia 1906 r. władze carskie wydały na to zgodę. 1 września 1988 w Koniemłotach oddano do użytku w nowy budynek szkolny, w którym mieści się obecnie Publiczna Szkoła Podstawowa.

Wydarzenia radomskie lub Radomski czerwiec – określenie strajków i zamieszek w Radomiu 25 czerwca 1976 będących największą akcją protestacyjną w ramach Czerwca 1976, brutalnie spacyfikowaną przez jednostki milicji i ZOMO.

Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.

Koniemłoty – kościół pw. Wniebowzięcia NMP nocą, elewacja frontowa

W 1923 r. w Koniemłotach rozpoczęła działalność Ochotnicza Straż Pożarna. Pierwszą drewnianą remizę wybudowano we wsi w 1925 r., służyła ona strażakom do II wojny światowej. W 1944 r. w jej miejscu przystąpiono do budowy nowej remizy. Obecny murowany Dom Strażaka z dwoma boksami na samochody został oddany do użytku w 1971 r.

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Zabytki

Pobenedyktyński zespół klasztorny – kościół pw. Wniebowzięcia NMP wzniesiony w latach 1637-1649 w stylu późnorenesansowym; po pożarze z 1770 r., kościół został odnowiony i przebudowany; świątynia składa się z trzech naw; w prawej nawie bocznej znajduje się kaplica św. Benedykta wzniesiona na planie kwadratu; druga nawa boczna została dobudowana w latach trzydziestych XX wieku, według projektu Stefana Szyllera; barokowy ołtarz główny z obrazem Niepokalanego Poczęcia NMP z 1742 r.; w niszach, po bokach, umieszczone są drewniane figury św. Benedykta i św. Scholastyki; w stallach ustawionych w prezbiterium znajdują się olejne obrazy przedstawiające wydarzenia z życia Najświętszej Maryi Panny; w prawej nawie bocznej, barokowy ołtarz św. Anny Samotrzeci; kościół otoczony jest murem z XIX wieku, z bramą wzniesioną w 1886 r.

Osoby zwiazane z miejscowością

Z Koniemłot pochodził i tu spoczywa na cmentarzu ksiądz katolicki Roman Kotlarz, działacz opozycji demokratycznej w PRL, uczestnik wydarzeń radomskiego czerwca, zamordowany przez funkcjonariuszy SB w 1976 r. Plac przy kościele nosi jego imię, znajduje się przy nim też tablica pamiątkowa poświęcona ks. Kotlarzowi.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Księżna Izabela Lubomirska, właściwie: Elżbieta Czartoryska (ur. 21 maja 1733 (lub wg innych źródeł 1736) w Warszawie, zm. 25 listopada 1816 w Wiedniu) – mecenaska i kolekcjonerka sztuki okresu rokoka. Z powodu błękitnych krynolin, które często nosiła, jeszcze za życia nazywano ją Błękitną Markizą. Córka Augusta Aleksandra Czartoryskiego i Marii Zofii Sieniawskiej.

Przypisy

↑ www.staszow.pl – Urząd Miasta i Gminy Staszów

Linki zewnętrzne

Koniemłoty na Wici.Info

Koniemłoty na stronie Urzędu Miasta i Gminy Staszów

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi