Konklawe 16-22 września 1503 – konklawe, które po śmierci Aleksandra VI wyniosło na tron papieski Piusa III.

Śmierć Aleksandra VI

Papież Aleksander VI zmarł 18 sierpnia 1503 roku w wieku 72 lat, prawdopodobnie z przyczyn naturalnych, choć jego śmierci od początku towarzyszyły pogłoski o rzekomej truciźnie. Papież ten słynął z rozwiązłego trybu życia i nepotyzmu, w tym zwłaszcza szczególnych względów, jakimi obdarzał swego okrutnego syna Cezara. W ostatnich latach jego pontyfikatu 27-letni Cezar Borgia, książę Romanii i dowódca wojsk papieskich, odgrywał niezwykle istotną rolę w polityce Stolicy Apostolskiej. Po śmierci ojca zamierzał przeforsować przychylnego sobie kandydata, nie przewidział jednak, że również będzie w tym czasie ciężko chory (w Rzymie szalała epidemia malarii).

Sytuacja polityczna w okresie sediswakancji

Śmierć Aleksandra VI nastąpiła w bardzo dramatycznym dla Włoch momencie. Na Półwyspie Apenińskim toczyła się hiszpańsko-francuska wojna o koronę królestwa Neapolu oraz o ks. Mediolanu. W walki były zaangażowane niemal wszystkie ważniejsze państwa włoskie, łącznie z papiestwem, które w zależności od okoliczności popierały raz jedną, raz drugą stronę. Na terytoriach papieskich narastał sprzeciw wobec rządów papieża i jego syna, buntowały się zwłaszcza rzymskie rody arystokratyczne Colonna i Orsini oraz lokalni baronowie na prowincji, którzy w minionych latach zostali pozbawieni wielu swych dóbr i władzy na rzecz Borgiów. Zaraz po śmierci papieża zarówno w Rzymie jak i w prowincjach doszło do krwawych zamieszek. W samym Rzymie siłami zbrojnymi dysponowały aż trzy stronnictwa (Colonnów, Orsinich oraz Cezara Borgii), a w pobliżu stacjonowały hiszpańskie wojska pod dowództwem Gonsalvo de Cordoba oraz francuskie, dowodzone przez Francesco Gonzagę. Sam Cezar miał dyspozycji 12 tysięcy zbrojnych i mógł liczyć na lojalność hiszpańskich kardynałów, którzy, jak powiadano, poprzysięgli dążyć do wyboru kardynała Juana de Very, nawet za cenę schizmy. Ponadto Borgia podjął kroki mające na celu zapobieżenie powrotowi do Rzymu kardynała Giuliano della Rovere, jego osobistego wroga, co mu się jednak nie udało. Baron Fabio Orsini miał w mieście około półtora tysiąca żołnierzy, a Prospero Colonna ponad trzy tysiące. W tej sytuacji powszechnie obawiano się, że może dojść do narzucenia wyboru nowego papieża siłą.

Lista elektorów

W konklawe wzięło udział 37 z 45 żyjących kardynałów:

Wśród elektorów było dwudziestu dwóch Włochów, jedenastu Hiszpanów, dwóch Francuzów (d’Amboise i d’Albret), a nadto Portugalczyk (da Costa) i Grek (Podocator). Aż dwudziestu pięciu z nich było nominatami Aleksandra VI. Czterech mianował Innocenty VIII, sześciu Sykstus IV, a po jednym Paweł II (Carafa) i Pius II (Piccolomini).

Nieobecni

Ośmiu kardynałów nie przybyło na konklawe, w tym trzech Francuzów, dwóch Włochów, Hiszpan, Niemiec i Węgier:

Wszystkich mianował Aleksander VI, z wyjątkiem protoprezbitera del Milà y Borja, którego mianował jeszcze Kalikst III.