Konstancja Benisławska - Polski Serwis Naukowy

Konstancja Benisławska (ur. 6 stycznia 1747, zm. 8 listopada 1806) - polska poetka.

Pochodziła ze spolonizowanej szlachty inflanckiej o korzeniach niemieckich - z rodu Ryck (Ryk, von Ryck). Wychowała się i całe życie spędziła w Inflantach: na północny wschód od Dyneburga, na terenie dzisiejszej Łotwy. Wyszła za mąż za Piotra Benisławskiego, stolnika inflanckiego, wychowała 8 dzieci (podobno urodziła 22). Administrowała majątkiem męża, brała udział w życiu towarzyskim, pod koniec życia ufundowała szpital w Zosołach.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Benisławska jest autorką tomu wierszy Pieśni sobie śpiewane, wydanego w Wilnie w 1776 roku. Chociaż chronologicznie należą one do okresu oświecenia, myślowo i stylistycznie współtworzą barok jako najpóźniejszy tom poezji barokowej w Polsce, zarazem dowód trwałości tej tradycji w wieku XVIII. Pieśni dzielą się na 3 części. Część pierwsza tomu zawiera medytacje poetyckie o modlitwie Pańskiej Ojcze nasz. Część druga rozważa Pozdrowienie anielskie - modlitwę Zdrowaś Maryjo. W części trzeciej tomu zawarła Benisławska pełne ekspresji wyznania liryczne o miłosnym obcowaniu człowieka i Boga, nawiązując do tradycji mistyki oblubieńczej. Tom Benisławskiej harmonijnie łączy intelektualizm i żarliwość doznań mistycznych, stając się swoistym dziennikiem intymnym o najgłębszych doświadczeniach duchowych. Dojrzałość myślowa, plastyczne obrazowanie, melodia wiersza (czasem wyraźne efekty muzyczne), wirtuozeria tworzywa - czynią z Pieśni sobie śpiewanych arcydzieło barokowej poezji metafizycznej i zarazem mistycznej.

Inflanty (, niem. Livland, łot. Vidzeme) to nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie i ugrofińskie, na których kulturę od najdawniejszych czasów wpływała kultura niemiecka i skandynawska. Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

Jan Bonisławski (ur. 16 lipca 1736, zm. 25 marca 1812), duchowny katolicki, jezuita. Święcenia kapłańskie przyjął w 1768. Członek Komisji Edukacji Narodowej. Od 1783 biskup- koadiutor mohylewski i tytularny biskup Gadara. Organizator archidiecezji, zabiegał w Rzymie o jej kanoniczne uznanie. Administrator archidiecezji w latach 1800-1801. Od 1801 przebywał w Inflantach.

Znaczący wpływ na twórczość Konstancji Benisławskiej mieli mistycy hiszpańscy, tacy jak Teresa z Avila, ale nie można też wykluczyć znajomości utworów Józefa Baki. Współtworzy - jak Elżbieta Drużbacka i Antonina Niemiryczowa - poezję kobiet w XVIII-wiecznej Polsce.

Brat jej męża Piotra był Jan, biskup pomocniczy mohylewski.

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej, powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

Elżbieta Drużbacka (z domu Kowalska[1], ur. w 1695 [1] lub 1698 roku, zm. 14 marca 1765 roku w Tarnowie) – polska poetka epoki późnego baroku, zwana przez współczesnych "słowiańską Safoną" i "Muzą sarmacką".

Bibliografia

Konstancja Benisławska: Pieśni sobie śpiewane. Wyd. Tomasz Chachulski. Warszawa 2000.

Wacław Borowy: O poezji polskiej w wieku XVIII. Warszawa 1978.

Tadeusz Brajerski: O języku "Pieśni" Konstancji Benisławskiej. Lublin 1961.

Antoni Czyż: Ja i Bóg. Poezja metafizyczna późnego baroku. Wrocław 1988.

Ida Kotowa, Konstancja Benisławska [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. I, 1935, s. 433-434.

Pisarki polskie epok dawnych. Red.: Krystyna Stasiewicz. Olsztyn 1998.

Czesław Zgorzelski: Benisławskiej rozmowa z Bogiem. "Roczniki Humanistyczne KUL" r. XXIX: 1976, z. 1.

Krzysztof Zajas. Nieobecna kultura. Przypadek Inflant Polskich. Universitas. Kraków. 2008. ISBN 978-83-242-1296-5

Linki zewnętrzne

Piesni sobie spiewane od Konstancyi z Rykow Benisławskiey Stolnikowey Xięstwa Jnflantskiego za naleganiem przyjacioł z cienia wieyskiego na jaśnią wydane.

Pismo Związku Polaków na Łotwie. Pamięci Konstancji Benisławskiej.