Konstans I, Flavius Iulius Constans (ur. 320, zm. 18 stycznia 350) – jeden z trzech synów Konstantyna I Wielkiego i Fausty.

Młodość i początki rządów

W wieku 6 lat stracił matkę skazaną – z nie całkiem jasnych powodów – na śmierć przez Konstantyna w 326 r. Kultury łacińskiej uczył go w Konstantynopolu sławny profesor Arborius. 25 grudnia 333 r. otrzymał od ojca tytuł cezara. Aureliusz Wiktor opisując cesarską proklamację Konstansa, zwrócił uwagę na towarzyszące temu wydarzeniu dziwne zjawisko atmosferyczne – rodzaj komety – która ukazała się na niebie w nocy po wyniesieniu młodego cezara. Pojawienie się komety miało źle wróżyć przyszłym rządom najmłodszego z synów Konstantyna. W 335 r. ojciec wyznaczył Konstansa na władcę Italii, Afryki i Panonii. Od tego czasu przebywał w Mediolanie. Nie był obecny przy śmierci ojca 22 maja 337 r. Nie przybył także na jego pogrzeb, który odbył się w Konstantynopolu w czerwcu 337 r. Wkrótce po śmierci Konstantyna doszło do masakry potomków Konstancjusza Chlorusa zrodzonych z jego drugiej żony Teodory. Zginęli m.in. Dalmacjusz, przeznaczony na władcę diecezji trackiej i macedońskiej oraz Hannibalianus przeznaczony do panowania na wschodzie. Te wypadki spowodowały konieczność nowego podziału Imperium Romanum.

Działalność wojskowa cesarza Konstansa

Trzej synowie Konstantyna spotkali się latem 337 r. na terenie prowincji naddunajskich. 9 września 337 roku n.e. Konstans przyjął wraz z braćmi tytuł augustus i objął rządy nad Italią, północną Afryką i częścią ziem bałkańskich. Mimo młodego wieku wykazał się znacznym talentem dowódczym – już w 338 r. przekroczył Dunaj i pokonał Sarmatów. Do roku 340 rządził wspólnie z bratem Konstantynem II, później stoczył z nim zwycięską wojnę. Konstantyn II bowiem uważał, że jako najstarszy z rodziny ma prawo do opieki nad młodym Konstansem. Swoją zwierzchność podkreślał poprzez wydawanie praw dla ziem podległych władzy brata (Afryka). W 340 r. Konstantyn II przekroczył Alpy i wtargnął do Italii. Cesarz rozgłaszał, że idzie z pomocą walczącemu z Persami Konstancjuszowi II, w rzeczywistości pragnął rozciągnąć swą władzę na część terytoriów Konstansa. W momencie rozpoczęcia inwazji młody cesarz przebywał w Naissos. Do decydującej bitwy doszło w okolicach Akwilei. Wojskom Konstansa udało się wciągnąć najeźdźców w zasadzkę. Konstantyn II poległ utonąwszy w błotnistych wodach rzeczki Alsy. W kwietniu Do Akwilei przybył zwycięski Konstans. W dokumencie wydanym podczas pobytu w mieście zmarły Konstantyn II nazwany został wrogiem ludu i naszym. Do zwycięzcy przybyła delegacja z Rzymu, której przewodził prefekt miasta Fabius Titianus. Zwyciężywszy w walce wewnętrznej, cesarz zajął się zabezpieczeniem granicy na Renie. Z powodzeniem odpierał najazdy Franków, których pokonał w latach 341 i 342. Rok późnej, jako ostatni cesarz rzymski, odwiedził Brytanię Wyprawa na wyspę odbyła się w pierwszej połowie 343 r. (już w lipcu cesarz był znów na kontynencie, w Trewirze) i miała charakter podróży inspekcyjnej- władcy towarzyszyło w wyprawie tylko 100 ludzi. Działania wojskowe Konstansa zapewniły na 10 lat stabilizację granicy na Renie. Ammianus Marcellinus zaświadcza, że germańscy Alamanowie czuli respekt tylko przed dwoma rzymskimi cesarzami – Konstansem i Julianem Apostatą.